GIEŁDA MINERAŁÓW I BIŻUTERII UE (05-06.11.2016r.)

00 UE11-2016
01 UE11-2016

Po długim, kilkumiesięcznym wyczekiwaniu nadszedł czas na najprawdopodobniej najlepszą krakowską giełdę, czyli na listopadową giełdę na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.
Jak zwykle wydarzenie odpowiednio zorganizowane, wielu wystawców, zróżnicowane okazy, wystawa oraz konkurs z okazem do wygrania. Spokojnie można przyjść, zatracić się na kilka godzin i niespodziewanie wydać wszystkie pieniądze.

02 UE11-2016
03 UE11-2016
04 UE11-2016
04-1 UE11-2016

Tym razem nagrodą konkursową był marokański Agat. W moim odczuciu nie był to jednak okaz zbytnio porywający. W stosunku do lat ubiegłych (porównajcie wcześniejsze nagrody) był to raczej jeden ze słabszych konkursów.

04-2 UE11-2016
04-3 UE11-2016

Podobnie rzecz się miała z wystawami. Przygotowano gabloty z marokańskimi agatami i amonitami. Okazy przyjemne ale jakoś nie robiły takiego wrażenia jak te eksponowane w poprzednich latach (chociażby okazy z Machowa – to było coś! (jeszcze czekają na opublikowanie na blogu)) .

04-4 UE11-2016

Jak zawsze przygotowano również kącik dla najmłodszych. Jest to świetne rozwiązanie dla rodzica-kolekcjonera który zabrał swoją pociechę na giełdę.

04-5 UE11-2016

Przejdźmy do tego co najbardziej interesujące czyli okazów które mogliśmy kupić.
Pod tym względem giełda bardzo trzymała poziom i pomimo sporej ilości biżuterii, wybór w minerałach był bardzo duży.

05 UE11-2016
06 UE11-2016
07 UE11-2016
08 UE11-2016
Chryzokola i malachit
Poch.: Katanga, Demokratyczna Republika Konga, Zair

09 UE11-2016
Chryzokola i malachit
Poch.: Katanga, Demokratyczna Republika Konga, Zair

10 UE11-2016
Chryzokola 
Poch.: Katanga, Demokratyczna Republika Konga, Zair

11 UE11-2016
„Słońce pirytowe” 
Poch.: Sparta, Randolph, Illinois, USA

12 UE11-2016
Rosolit (grossular)
Poch.: Sierra de Cruces, Coahuila, Meksyk

13 UE11-2016
Malachit
Poch.: Katanga, RPA

14 UE11-2016
Malachit
Poch.: Katanga, RPA

15 UE11-2016
Geoda kwarcowa
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, Maroko

16 UE11-2016
Po lewej: Labradoryt, poch.: Norcross, Bokonaky, Maniry, Madagaskar
Po prawej: Rubin w zoisycie, poch.: Mundarara, Arusha, Tanzania

17 UE11-2016
Labradoryt
Poch.: Norcross, Bokonaky, Maniry, Madagaskar

18 UE11-2016
Rodochrozyt
Poch.: Wuzhou, Guangxi Zhuang, Chiny

19 UE11-2016
Uwarowit
Poch.: Saranovskii, Gornozavodskii, Permskaya, Ural Środkowy, Rosja

20 UE11-2016
Uwarowit
Poch.: Saranovskii, Gornozavodskii, Permskaya, Ural Środkowy, Rosja

21 UE11-2016
Piryt
Poch.: Huanzala, Dos de Mayo, Huánuco, Peru

22 UE11-2016
Krokoit
Poch.: Adelaide, Dundas, Zeehan, Tasmania, Australia

23 UE11-2016
Rubin w zoisycie
Poch.: Mundarara, Arusha, Tanzania

24 UE11-2016
Hemimorfit i Willemit
Poch.: M’fouati, Bouenza, Kongo-Brazzaville

25 UE11-2016
Ametyst
Poch.: Las Vigas de Ramirez, Veracruz, Meksyk

26 UE11-2016
Ametyst
Poch.: Las Vigas de Ramirez, Veracruz, Meksyk

27 UE11-2016
Wanadynit
Poch.: ACF, Mibladen, Maroko

28 UE11-2016
Szmaragd
Poch.: Izumrudnye Kopi, Malyshevo, Ural, Rosja

29 UE11-2016
Szmaragd
Poch.: Izumrudnye Kopi, Malyshevo, Ural, Rosja

30 UE11-2016
Piromorfit
Poch.: Kopalnia Gute Hoffnung, Bleibuir, Eifel, Niemcy

31 UE11-2016
Cavansyt
Poch.: Wagholi, Maharashtra, Indie

32 UE11-2016
Fluoryt
Poch.: Moscona, Solís, Villabona, Asturia, Hiszpania

33 UE11-2016
Fluoryt
Poch.: Chiny

34 UE11-2016
Creedyt
Poch.: Navidad, Abasolo, Rodeo, Durango, Meksyk

35 UE11-2016
Gips
Poch.: Chodzież, Wielkopolskie, Polska

36 UE11-2016
Gips, Botallackit, Atakamit, Paratakamit
Poch.: Kopalnia Rudna, Rudna, Dolnośląskie, Polska

37 UE11-2016
Kalcyt
Poch.: Kopalnia Rudna, Rudna, Dolnośląskie, Polska

38 UE11-2016
Kalcyt, stilbit
Poch.: B-14, Borów, Strzegom, Dolnośląskie, Polska

39 UE11-2016
Botallackit, atakamit, paratakamit
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska

40 UE11-2016
41 UE11-2016
Piryt na albicie
Poch.: Kostrza, Strzegom, Dolnośląskie, Polska
(temu nie popuściłem i wrócił ze mną do domu 🙂 )

42 UE11-2016
43 UE11-2016
Piryt
Poch.: Kostrza, Strzegom, Dolnośląskie, Polska
(mam wątpliwości co do lokalizacji tego okazu, aczkolwiek sprzedawca twierdził że okaz pochodzi z Kostrzy)

44 UE11-2016
Chalkopiryt, piryt, sfaleryt, kwarc
Poch.: Szyb Luiz, Radzimowice, Dolnośląskie, Polska

45 UE11-2016
Stilbit
Poch.: Stanisław, Garby Izerskie, Dolnośląskie, Polska

46 UE11-2016
Paragenezy minerałów strzegomskich

47 UE11-2016
Arsenopiryt
Poch.: Szyb Luiz, Radzimowice, Dolnośląskie, Polska

48 UE11-2016
Baryt, chalkozyn, malachit, fluoryt
Poch.: Stanisławów, Dolnośląskie, Polska

49 UE11-2016
Mikroklin
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

50 UE11-2016
Mikroklin
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

51 UE11-2016
Apatyt (fluorapatyt)
Poch.: Cerro de Mercado Mine, Durango, Meksyk

52 UE11-2016
Spessartyn
Poch.: Rzeka Umba, Arusha, Tanzania

53 UE11-2016
Chiastolit (andaluzyt)
Poch.: Hunan, Chiny

55 UE11-2016
Piryt
Poch.: Navajún, La Rioja, Hiszpania

56 UE11-2016
Chalkopiryt
Poch.: Sweetwater Mine, Missouri, USA

57 UE11-2016
Wanadynit
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Meknès-Tafilalet, Maroko

58 UE11-2016
Dwubarwny spodumen
Poch.: Konar, Afganistan

60 UE11-2016
Jaspilit
Poch.: Krzywy Róg, Ukraina

61 UE11-2016
Cerusyt
Poch.: Mibladen, Maroko

62 UE11-2016
Dyskrazyt
Poch.: Bouismas Mine, Bou Azer, Maroko

63 UE11-2016
Kalcyt

64 UE11-2016
Staurolit
Poch.: Keivy Mountains, półwysep Kola, Rosja

65 UE11-2016
Erytryn
Poch.: Bou Azer, Souss-Massa-Draâ, Maroko

66 UE11-2016
Turmalin Schörl
Poch.: Erongo, Namibia

67 UE11-2016
Magnetyt
Poch.: Potosi, Boliwia

68 UE11-2016
Magnetyt
Poch.: Potosi, Boliwia

69 UE11-2016
Galman
Poch.: Galmanowa Sztolnia, Czerna, Małopolskie, Polska

70 UE11-2016
Blendy cynkowe
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

71 UE11-2016
Blenda cynkowa
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

72 UE11-2016
Blenda cynkowa
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

73 UE11-2016
Krzemienie pasiaste
Poch.: Śródborze, Świętokrzyskie, Polska

74 UE11-2016
Amonit perysphinctes (J3 Oxford)
Poch.: Podłęże, Małopolskie, Polska

75 UE11-2016
Wavellit  / Waryscyt
Poch.: Wiśniówka, Świętokrzyskie, Polska

76 UE11-2016
Wavellit / Waryscyt
Poch.: Wiśniówka, Świętokrzyskie, Polska

77 UE11-2016
Wavellit / Waryscyt
Poch.: Wiśniówka, Świętokrzyskie, Polska

78 UE11-2016
Wapienie osiarkowane z celestynami
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie, Polska

79 UE11-2016
Lepidolit, rubelit
Poch.: Piława Górna, Dolnośląskie, Polska

80 UE11-2016
Geody kwarcowe
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, Maroko

81 UE11-2016
Podświetlona geoda ametystowa

81-2 UE11-2016
Aragonit
Poch.: Dobšiná, Rožňava, Koszyce, Słowacja. Po prawej: Kwarc różowy z Miękini

82 UE11-2016
Fluoryt
Poch.: Chiny

83 UE11-2016
Fluoryt
Poch.: Chiny

Wróćmy jeszcze do wspomnianej wcześniej wystawy:

Marokańskie agaty:

84 UE11-2016
85 UE11-2016
86 UE11-2016
87 UE11-2016
88 UE11-2016
89 UE11-2016
90 UE11-2016
91 UE11-2016
92 UE11-2016
93 UE11-2016

Marokańskie oraz polskie amonity, w większości pochodzące z Zalasu:

94 UE11-2016
95 UE11-2016
96 UE11-2016
97 UE11-2016
98 UE11-2016
99 UE11-2016
100 UE11-2016

Na zakończenie bardzo męski okaz, czyli bezwstydny związek amonita z belemnitem:

101 UE11-2016

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

53 GIEŁDA MINERAŁÓW, SKAMIENIAŁOŚCI I W.J. AGH (05-06.12.2015)

01_AGH_53

Co by nie było, że się obraziłem na AGH… z lekkim miesięcznym opóźnieniem i dwoma brakami w numeracji wrzucam relację z grudniowej giełdy.

Tym razem na potrzeby wystawców do dyspozycji był wyłącznie parter, a na piętrze można było oglądać wspaniały meteoryt Morasko i standardowo muzeum WGGIOŚ. Reszta bez zmian: konkurs, zbyt mała jak na to wydarzenie ilość wystawców oraz dosyć drogi wstęp.
W mojej ocenie jest to wciąż giełda na którą warto czekać, gdzie można nabyć ciekawe okazy w dobrych cenach. Niestety, aghowskie giełdy mają swoje problemy z których wydaje się nie mogą wybrnąć.

02_AGH_53
Uwarowit
Poch.: Sarany, Ural, Rosja

03_AGH_53
Srebro rodzime
Poch.: Imiter, Djebel Saghro, Souss-Massa-Drâa, Maroko

04_AGH_53
Piryt
Poch.: Merelani Hills, Simanjiro, Manyara, Tanzania

05_AGH_53
Hematyt
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Maroko

06_AGH_53
Malachit
Poch.: Katanga, Kongo

07_AGH_53
Erytryn
Poch.: Bou Azer, Souss-Massa-Draâ, Maroko

08_AGH_53
Turmalin schörl
Poch.: Erongo, Namibia

09_AGH_53
Baryt
Poch.: Jebel Ouichane, Sagangane, Nador, Maroko

10_AGH_53
Baryt
Poch.: Jebel Ouichane, Sagangane, Nador, Maroko
powyżej: Ametysty pochodzące z Adrar Trich Boû Oudi, Tata, Maroko

11_AGH_53
Azuryt
Kerrouchene, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

Stoisko z niebieskimi chalcedonami poch.: Kötelesmező, Marmarosz, Rumunia:

12_AGH_53
13_AGH_53
14_AGH_53
15_AGH_53
16_AGH_53

17_AGH_53
Diament
w kimberlicie

Poch.: Finis Diamond Mine, RPA

18_AGH_53
Piryt
Poch.: Navajún, La Rioja, Hiszpania
po lewej: czeskie Mołdawity

19_AGH_53
Hialit, aragonit
Poch.: Kopas, Tarcal, Borsod-Abaúj-Zemplén, Węgry

21_AGH_53
20_AGH_53
Hialit, aragonit (w świetle UV)
Poch.: Kopas, Tarcal, Borsod-Abaúj-Zemplén, Węgry

22_AGH_53
Anapait
Poch.: Kercz, Krym, Ukraina

23_AGH_53
Fluoryt
Poch.: Xianghuapu, Chenzhou, Hunan, Chiny

24_AGH_53
Almandyny
Poch.: Zavalye, Haivoron, Ukraina

Stoisko z minerałami miedzi (azuryty, malachity):
Po lewej: Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia
po prawej: Kerrouchene, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

25_AGH_53
26_AGH_53

27_AGH_53
Azuryt
Poch.: Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia

30_AGH_53
Azuryty i malachity
Poch.: Bou Skour, Ouarzazate Province, Souss-Massa-Draâ, Maroko

29_AGH_53
Azuryt z malachitem
Poch.: Bou Skour, Ouarzazate Province, Souss-Massa-Draâ, Maroko

28_AGH_53
Kupryt
Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia

31_AGH_53
Geoda kwarcowa
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Maroko

32_AGH_53
Amonit poch.: Madagaskar

33_AGH_53
Wanadynit
Poch.: Mibladen, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

34_AGH_53
Geoda ametystowa

35_AGH_53
Kobaltokalcyt
Poch.: Bou Azer, Ouarzazate, Souss-Massa-Draâ, Maroko

36_AGH_53
Demantoid
Poch.: (zgodnie z opisem) Mali (być może: Trantimou, Kayes)

37_AGH_53
Szafir
Poch.: Ilmens, Czelabińsk, Ural, Rosja

38_AGH_53
Akwamaryn
Poch.: Erongo, Namibia

39_AGH_53
Kwarc z chlorytem
Poch.: Ural, Rosja

40_AGH_53
Pentagonit
Poch.: Pune, Maharashtra, Indie

41_AGH_53
Fluoryt
Poch.: (najprawdopodobniej) Hameda, Er Rachidia, Maroko

42_AGH_53
Piryt w talku
Poch.: Gemerská Poloma, Rožňava, Košice, Słowacja

43_AGH_53
Amazonit
Poch.: Apatity, Murmansk Oblast, Rosja

44_AGH_53
Antymonit
Poch.: Baia Sprie, Marmarosz, Rumunia

45_AGH_53
Molibdenit
Poch.: Vrchoslav, Masyw Krupka, Góry Kruszczowe, Czechy

Stoisko z okazami ze Strzegomia:

46_AGH_53
47_AGH_53

48_AGH_53
Fluoryt, epidot, mikroklin
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

49_AGH_53
Albit, mikroklin, chabazyt
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

50_AGH_53
Mikroklin, Albit
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

51_AGH_53
Agaty
Poch.: Nowy Kościół

Wystawa: Meteoryt Morasko:

53_AGH_53
54_AGH_53
55_AGH_53

56_AGH_53
57_AGH_53
58_AGH_53

59_AGH_53
Lampki selenitowe… bo można

Dziękuję Grzegorzowi Słowikowi za pomoc w identyfikacji okazów

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com
http://mamozbieramgruz.wordpress.com

REALGAR MZG

Giełda Minerałów i Wyrobów Jubilerskich UE (08-09.03.2014)

MIĘDZYNARODOWA WYSTAWA, GIEŁDA MINERAŁÓW I WYROBÓW JUBILERSKICH NA UNIWERSYTECIE EKONOMICZNYM W KRAKOWIE. 08-09.03.2014.

Równy miesiąc po giełdzie w NCK przyszedł czas na Uniwersytet Ekonomiczny. Termin zapewne nieprzypadkowy – krakowska giełda odbywa się w czasie jednego z najbardziej lubianych przez sprzedawców biżuterii święta: Dnia Kobiet (swoją drogą tydzień po Pałacu Minerałów w Warszawie). Podobnie jak w latach poprzednich do dyspozycji wystawców została oddana hala sportowa UE, a miasto zostało oblepione jaskrawozielonymi plakatami (czyżby różowy kolor się znudził ?).

Tym razem organizator postarał się o wysokiej jakości wystawę specjalną. Tematem przewodnim były „Podziemne skarby natury„, w tym niesamowite okazy z całego świata w kolekcji J. J. Szczerbów (zdjęcia gablot w drugiej części fotorelacji z giełdy). Sporo również zainwestowano w reklamę Lwóweckiego Lata Agatowego, oraz standardowo przygotowano konkurs w którym można było wygrać wysokiej jakości okaz; piękną geodę ametystową z Urugwaju. Dla najmłodszych jak zwykle atrakcje w postaci poszukiwania skarbów i „malachitowy dinozaur„.



Ametyst – Poch.: Artigas, Urugwaj










Chłopiec nie chciał kupić rodzicom nowych okazów do kolekcji…





Markasyty i baryty – Poch.: Lubin


Baryty – Poch.: Lubin



Spinele w marmurze – Poch.: Luc Yen, Wietnam



Geody kwarcowe w agatach pokryte drobnymi agregatami gyrolitu lub okenitu



Stoisko z bursztynami




Okenit – Poch.: Maharashtra, Indie


Turmaliny w kwarcu – Poch.: Teófilo Otoni, Brazylia



Selenit w ametyście – Poch.: Rio Grande do Sul, Brazylia


Selenit – Poch.: Rio Grande do Sul, Brazylia



Kefir (Mente et Malleo) ze swoimi ametystami


Villiaumit – Poch.: Khibiny, Płw. Kolski, Rosja


Pawie kruszce – Poch.: Durango, Meksyk. Poniżej po prawej uwarowit.



Aragonity – Poch.: Pantoja, Toledo, Hiszpania


Miedź rodzima – Poch.: Kazachstan


Cavansyty – Poch.: Poonah, Maharashtra, Indie


Tanie okazy ze Strzegomia na stoisku A. Korzekwy



Baryty, markasyty – Poch.: Lubin

Patrząc z perspektywy wszystkich krakowskich giełd można śmiało powiedzieć, ze UE trzyma poziom. Każdy znajdzie tu coś dla siebie, poczynając od zwykłego miłośnika biżuterii, a kończąc na wymagającym kolekcjonerze minerałów. Sporo nowych okazów kupiłem, więc teraz pozostaje już tylko czekać na giełdę AGHowską, która mam nadzieję będzie lepsza niż ostatnio.

Piotr Zając

REALGARMZG

GRANATY – PIĘKNO I RÓŻNORODNOŚĆ

Zapraszam do przeczytania wpisu rozpoczynającego moją blogową współpracę z Grzegorzem Słowikiem – wieloletnim kolekcjonerem minerałów i pasjonatem geologii, który mam nadzieję wniesie sporo wartości naukowych i spowoduje pewne ożywienie na blogu. Za swój pierwszy temat wybrał Granaty, czyli grupę minerałów stanowiącą szczególną część jego kolekcji. Prezentowane poniżej okazy pochodzą zarówno ze zbiorów Grzegorza jak i moich. W odniesieniu do dalszej działalności Grzegorz zajmie się przede wszystkim zagadnieniami stricte mineralogicznymi i złożowymi, uzupełniają o tę problematykę kategorie tematyczne na blogu. Mam nadzieję na owocną współpracę, a tymczasem zapraszam do lektury.

Pieczar
Piotr Zając

Granaty to grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów (wyspowych) o ogólnym
wzorze: X2+3Z3+2[SiO4]3, gdzie: X reprezentują pierwiastki dwuwartościowe: Ca, Mg, Fe, Mn; a Z to pierwiastki trójwartościowe: Al, Fe, Cr, Ti, Zr, V. Granaty krystalizują w układzie regularnym, najczęściej przyjmując postać dwunastościanu rombowego (a) lub
dwudziestoczterościanu deltoidowego (b).


Charakterystyczne formy kryształów

Występują też jako skupienia ziarniste, zbite i nieregularne ziarna. Barwa granatów jest bardzo urozmaicona, przyjmują praktycznie każda barwę, oprócz niebieskiej. Posiadają wysoka twardość : 7-7.5 w skali Mohsa oraz gęstość 3.4 do 4.6 g/cm3, dlatego często stanowią składnik frakcji ciężkiej w aluwiach rzecznych lub w piaskach morskich.


Piasek pochodzący z plaży na przylądku Rozewie zawierający almandyn, pirop, ilmenit, kwarc i trochę cyrkonów. Szerokość kadru około 40 mm

Granaty wykazują przełam nierówny, bądź muszlowy, niewyraźną łupliwość oraz szklisty lub tłusty połysk (rzadziej żywiczny, diamentowy lub jedwabisty). Czasem (choć rzadko) posiadają specjalne efekty optyczne jak asteryzm lub efekt kociego oka, a nawet zmieniają barwę w zależności od rodzaju oświetlenia (niektóre granaty z Tanzanii).


Kaboszon wykonany z almandynu wykazującego asteryzm w postaci sześcioramiennej gwiazdy. Zjawisko to spowodowane jest mikrowrostkami włóknistych kryształów rutylu. Okaz pochodzi ze stanu Minas Gerais w Brazylii. Wielkość 22 mm

Czyste chemicznie granaty w przyrodzie są bardzo rzadkie, dlatego zazwyczaj tworzą szeregi izomorficzne, w których przeważa jeden z członów końcowych.

Do najważniejszych przedstawicieli granatów należą:

ALMANDYN, granat o składzie Fe3Al2[SiO4]3, jest najpospolitszym z z tej grupy minerałów. Występuje w barwie czerwonej, czerwonofioletowej, brunatnoczerwonej, różowoczerwonej lub nawet niemal czarnej. Tworzy czasem ogromne kryształy (największy miał 2.5 metra średnicy i został znaleziony w Norwegii). W Polsce można go znaleźć w skałach krystalicznych Dolnego Śląska: okolice Lądka Zdroju, rejon Przecznica-Gierczyn-Krobica (Góry Izerskie), koło Głuchołaz, amfibolitach Gór Sowich, w pegmatytach w Piławie Górnej, Siedlimowicach (roztwór stały ze spessartynem). Spotykany jest też w łupkach krystalicznych Tatr oraz w piaskach plażowych nad Bałtykiem.


Almandyn w łupku łyszczykowym z kopalni Bella Vista u wybrzeży Alaski.
Kryształ o wielkości około 10 mm


Kryształ almandynu wykształcony w postaci dwudziestoczterościanu deltoidowego ze stanu Minas Gerais w Brazyli o wielkości 19 mm


Almandyn wykształcony jako dwunastościan rombowy. Granatenkogel w Alpach
Ötztalskich. Kryształ o wielkości ok 30 mm


Almandyn w łupku muskowitowym z Granatenkogel w Alpach Ötztalskich.
Wielkość kryształu to 25 mm


Almandyny manganowe w łupku łyszczykowym ze szczytu Ochsner w alpach Zillertalskich. Kryształy o wielkości ok 25 mm


Almandyny w łupku cynonośnym z Gierczyna na Dolnym Śląsku. Kryształy do 7 mm

PIROP, granat o składzie Mg3Al2[SiO4]3, charakteryzuje się mocną krwistoczerwoną barwą. Wstępuje w skałach głębinowych zwłaszcza w perydotytach a także w kimberlitach (jest jednym z minerałów współwystępujących z diamentami, co ułatwia szukanie złóż diamentów), eklogitach, granulitach i serpentynitach. Przez ponad 500 lat był wydobywany w Masywie Czeskim, dlatego też jest nazywany „czeskim granatem”. Tworzy roztwór stały z almandynem zwany rhodolitem. W Polsce występuje w serpentynitach i granulitach w Górach Sowich (np. Bystrzyca Górna), w Masywie Śnieżnika w Sudetach. Także okazjonalnie w Tatrach i piaskach plażowych nad Bałtykiem.


Piropy pochodzące z Vestrev w Czechach. Wielkości
poszczególnych ziaren dochodzą do 4 mm


Rhodolit pochodzący z Lokirima w Kenii. Wielkość 13 mm


Rhodolit o wspaniałej barwie pochodzący z Tanzanii. Wielkość kryształu 16 mm

SPESSARTYN, granat o składzie Mn3Al2[SiO4]3, posiada barwę pomarańczową, czerwonopomarańczową, aż do brunatnopomarańczowej. Tworzy roztwór stały z piropem zwany umbalitem. W Polsce został stwierdzony w rejonie Sobótki (na Przedgórzu Sudeckim) i w okolicach Karpacza (Karkonosze) – w granitoidach i pegmatytach.


Szczotka spessartynów z kopalin Wushan w Tongbei, Chiny. Wielkość okazu to 90 mm


Zbliżenie na powyższy okaz


Spessartyny obrastające kwarc dymny. Pochodzenie: Tongbei, Chiny.
Wielkość kryształu kwarcu to 45 mm


Zbliżenie na kryształy spessartynu


Spessartyn na albicie o ciemniejszym zabarwieniu z Tongbei w Chinach.
Szerokość kadru to około 35 mm

ANDRADYT, granat o składzie Ca3Fe2[SiO4]3, posiada wiele barwnych odmian (żółtą, zieloną, czerwonawą, brązową, czarna a nawet bezbarwną), którym nadaje się własne nazwy. Na barwę wpływają domieszki różnych pierwiastków co stanowi jedno z kryteriów nazewnictwa tych odmian. I tak:

* demantoid (nazwany tak ze względu na podobieństwo po oszlifowaniu do diamentu) posiada barwę zieloną w różnych odcieniach od jasnej po szmaragdowozieloną. Jest bardzo cenioną jubilerską odmianą andradytu;

* topazolit (nazwany tak przez podobieństwo do topazów) wykazuje barwę żółtą w różnych odcienia oraz żółtozieloną;

* vulpinit występuje w postaci zbitych skupień o szarobiałej barwie;

* kolofonit, andradyt żółtobrunatny;

* czarny andradyt, który barwę zawdzięcza domieszką Ti. Tutaj wyróżnia się trzy typy klasyfikowane w zależności o ilości domieszek tytanu:

a) melanit – do 5% TiO2
b) schorlomit – 5 do 15% TiO2
c) livaaryt – 15 do 20% TiO2

* odmiana zasobna w Sn;

Andradyt w Polsce można znaleźć w Kowarach (towarzyszy złożu magnetytu), w skarnach w Podzamku (Kotlina Kłodzka), kamieniołomie serpentynitu w Nasławicach, bywał sporadycznie znajdowany na obszarze Gór i Pogórza Izerskiego.


Andradyt na skarnie pochodzący ze złoża kobaltu i żelaza
Dashkesan w Azerbejdżanie. Wielkość okazu 78 mm


Kryształ andradytu wielkości 15 mm z nad rzeki Vilyui na Syberii


Szczotka demantoidu z Tubussis w Namibii. Wielkość 33 mm


Schorlomit wielkości 68 mm z Jebel Bou-Agrao w Maroku


Kryształy schorlomitu w karbonatycie ze złoża REE
Legeengol w Mongoli. Wielkość okazu: 41 mm

GROSSULAR, granat o składzie Ca3Al2[SiO4]3, którego nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy agrestu Ribes grossularium, gdyż pierwsze znalezione okazy miały zielony kolor i przypominały ten owoc. Podobnie jak andradyt, grossular cechuje duża zmienność barw, które również wpływają na osobne nazewnictwo jego odmian. I tak:

* hessonit zwany kamieniem cynamonowym ze względu na pomarańczową, czerwonopomarańczową barwę jest zasobny w żelazo (Fe3+);

* tsavoryt, szmaragdowozielony, zasobny w wanad, pochodzi głównie z Tanzanii i Kenii, jest cedną z najbardziej cenionych odmian wśród granatów;

* rosolit, różowy, różowoczerwony, zasobny w mangan, znany głównie z Meksyku;

* leukogranat, odmiana biała i bezbarwna;

* nefryt (jadeit, żad) transvaalski, zbita, zielona odmiana z Afryki Południowej;

* hibschit, biała odmiana, w której część anionów krzemianowych została zastąpiona przez jony OH;

* Inne odmiany zasobne w Cr, Mg, Sn;

Grossular w Polsce spotykany jest w skarnach w Gębczycach koło Strzelina, Podzamku (kotlina Kłodzka) i Miedziance (Rudawy Janowickie); w kopalni Stanisław w Izerskich Garbach, w rodignitach w Jordanowie i Nasłwicach (spotykane odmiany zasobne w Cr a także hibschit i lekogranat) oraz w skałach metamorficznych w Kowarach.


Grossular wielkości 19 mm. Pochodzenie: Nioro du Sahel Circle, Mali


Kryształ grossularu wielkości 13 mm z nieokreślonej lokalizacji na Madagaskarze


Hessonit z Bozi Hora w Czechach. Szerokość kadru 45 mm


Szczotka hessonitu z nieznanej lokalizacji. Wielkość okazu 55 mm

UWAROWIT, granat o składzie Ca3Cr2[SiO4]3, posiada szmaragdowozieloną barwę, rzadki granat występujący głównie w serpentynitach razem z chromitem. W Polsce spotykany bardzo rzadko, tylko w serpentynitowym masywie w rejonie Sobótki.


Uwarowit na chromicie z kopalni chromitu Saranovskii w górach Ural.
Wielkość okazu 33 mm


Uwarowit pochodzący z tej samej kopalni co okaz powyżej. Wielkość 35 mm

Inne bardzo rzadko występujące granaty to:
goldmanit: Ca3V3+2[SiO4]3;
majoryt: Mg3Fe2[SiO4]3;
calderyt: Mn3Fe2[SiO4]3;
knorringit: Mg3Cr2[SiO4]3;
yamatoit: Mg3V2[SiO4]3;
kimzeyit: Ca3Zr2[SiO4]3;



Drobne kryształy goldmanitu z pirotynem z miejscowości
Rybníček na Słowacji. Kryształki do 2.5 mm

Granaty występują najczęściej w skałach metamorficznych takich jak łupki łyszczykowe, gnejsy, granulity, serpentynity, eklogity i skarny. Występują też w niektórych utworach magmowych np. pegmatyty, granity, sjenity, perydotyty. Granaty są dość odporne na wietrzenie, przez co stanowią ważny składnik skał okruchowych. Stanowią tam składnik frakcji ciężkiej przez co mogą się koncentrować w piaskach i piaskowcach.


Polerowany okaz amfibolitu granatowego z Murmańska (Rosja). Wielkość 104 mm


Kryształy almandynów manganowych w gnejsie pochodzące ze szczytu
Ochsner w alpach Zillertalskich. Kryształy o wielkości ok 15 mm

Zastosowanie granatów jest bardzo szerokie. Stosowane są jako materiał ścierny oraz mają znaczenie naukowe np. są pomocne w ustalaniu warunków tworzenia się skał. Stanowią ważny i poszukiwany materiał kolekcjonerski. Ze względu na dużą twardość, dobre cechy optyczne i urozmaiconą skalę barw, okazy dobrej jakości stosowane są w jubilerstwie do wyrobu biżuterii i ozdób.

Ciekawostką jest YAG, czyli granat itrowo-glinowy, produkowany sztucznie, który nie ma swojego odpowiednika w przyrodzie a stosowany jest jako imitacja diamentu oraz ośrodek czynny w laserach na ciele stałym.


Kryształy YAG’u zabarwione różnymi pierwiastkami (źródło: http://www.qrbiz.com)

Grzegorz Słowik

Literatura:
– J. Żaba: Ilustrowana Encyklopedia Skał i Minerałów.
– W. Szumann: Kamienie szlachetne i ozdobne.
– A. Bolewski: Mineralogia Szczegółowa.
– Eligiusz Szełęg: Atlas minerałów i skał.
http://www.mindat.org