NOWE OKAZY Jesień 2016 – CZ. 2

Mamy nowy, 2017 rok, więc pasuje zakończyć wszystkie tematy ubiegłoroczne.
Wrzucam drugą część nowości w kolekcji – trochę z zakupów, trochę z wymian kolekcjonerskich (za co Wszystkim serdecznie dziękuję 🙂 ).
Mam nadzieję, że rok siedemnasty będzie jeszcze bardziej obfity w okazy, chociaż powoli zaczyna mi brakować już miejsca w gablotach…

01_Duftyt, chryzokola - Segen Gottes, Miedzianka (1)
Duftyt i chryzokola
Poch.: Segen Gottes, Miedzianka, Dolnośląskie, Polska

02_Okenit i Gyrolit - Malad, Ward 38, Mumbai, Maharashtra, Indie (1)
02_Okenit i Gyrolit - Malad, Ward 38, Mumbai, Maharashtra, Indie (2)
02_Okenit i Gyrolit - Malad, Ward 38, Mumbai, Maharashtra, Indie (3)
Okenit i Gyrolit
Poch.: Malad, Ward 38, Mumbai, Maharashtra, Indie

03_Geoda kwarcowo-kalcytowa - Bu Craa, Maroko (1)
03_Geoda kwarcowo-kalcytowa - Bu Craa, Maroko (2)
Geoda kwarcowo-kalcytowa
Poch.: Bu Craa, Laâyoune-Sakia El Hamra, Maroko

04_Słońce pirytowe - Sparta, Randolph Co., Illinois, USA
Słońce pirytowe
Poch.: Sparta, Randolph, Illinois, USA

05_Psylomelan - Taouz, Maroko
Psylomelan
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Drâa-Tafilalet, Maroko

06_Galena - Miedzianka śląska
Galena
Poch.: Miedzianka, Dolnośląskie, Polska

07_Galena - Miedzianka śląska
Galena
Poch.: Miedzianka śląska, Dolnośląskie, Polska

08_Ametyst - Karpacz (1)
08_Ametyst - Karpacz (2)
Ametyst
Poch.: Karpacz, Dolnośląskie, Polska

09_Nefryt - Jordanów
Nefryt
Poch.: Jordanów, Dolnośląskie, Polska

10_Kalcyt - Grzędy
Kalcyt
Poch.: Grzędy, Dolnośląskie, Polska

11_Galena i sfaleryt w syderycie - Gnaszyn (1)
Sfaleryt i galena (?) w syderycie
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa, Śląskie, Polska

12_Kalcyt - NL
Kalcyt / aragonit
Poch.: Nieznana lokalizacja

13_Rubin - Bystrzyca Górna
Rubin z omfacytem
Poch.: Bystrzyca Górna, Dolnośląskie, Polska

14_Rubin - Bystrzyca Górna
Rubin z omfacytem i granatami
Poch.: Bystrzyca Górna, Dolnośląskie, Polska

15_Agat - Morcinov, Czechy (1)
Agat
Poch.: Morcínov, Liberec, Czechy

15_Agat - Morcinov, Czechy (2)
Agat
Poch.: Morcínov, Liberec, Czechy

16_Gips - Lubin
Gips
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska

17_Waryscyt - Wiśniówka (1)
17_Waryscyt - Wiśniówka (2)
Waryscyt na szczotce kwarcowej
Poch.: Wiśniówka, Świętokrzyskie, Polska

18_Rutyl - Zverotice, Czechy
Rutyl
Poch.: Zvěrotice, Soběslav, Tábor, Czechy

19_Diopsyd - Stara Kamienica
Diopsyd (z resztkami wytrawionego kalcytu)
Poch.: Stara Kamienica, Jelenia Góra, Dolnośląskie, Polska

20_Agat - Płóczki Górne
Agat
Poch.: Płóczki Górne, Dolnośląskie, Polska

21_Kukiełka lessowa - Śladków Mały k. Chmielnika
Kukiełka lessowa
Poch.: Śladków Mały, Chmielnik, Świętokrzyskie, Polska

22_Flogopit - NL
Flogopit
Poch.: Nieznana lokalizacja

23_Syderyt - Męcinka
Syderyt
Poch.: Męcinka, Jawor, Dolnośląskie, Polska

24_Granaty - Norwegia
Granaty
Poch.: Norwegia

25_Klinochlor - Rosja
Klinochlor
Poch.: Rosja

Część pierwsza wpisu: Jesień 2016 – Cz. 1

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

NOWE OKAZY Jesień 2016 – CZ. 1

Świętujemy Boże Narodzenie więc muszą być również prezenty!
Poniżej pierwsza część galerii z nowymi okazami, od czasu ostatniego wpisu na wiosnę. Podzielone na dwa bo tym razem jest tego całkiem sporo 🙂

01 Magnetyt - Potosi, Boliwia (1)
01 Magnetyt - Potosi, Boliwia (2)
Magnetyt
Poch.: Potosi, Boliwia

02 Almandyn - Schlegeis, Zillertal, Austria (1)
Almandyn
Poch.: Schlegeis, Zillertal, Austria

03 Almandyn - Schlegeis, Zillertal, Austria (2)
Almandyn w łupku łyszczykowym
Poch.: Schlegeis, Zillertal, Austria

04 Kalcyt Poch.: Kam. Kwarc, Strzegom
Kalcyt
Poch.: Kam. Kwarc, Strzegom, Dolnośląskie, Polska

05 Trwaertyn - Czerna
Trawertyn
Poch.: Czerna, Małopolskie, Polska

06 Galena, sfaleryt - Pomorzany, Olkusz (1)
06 Galena, sfaleryt - Pomorzany, Olkusz (2)
Galena na sfalerycie 
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

07 Piryt na albicie - Kostrza, Strzegom
Piryt na albicie
Poch.: Kostrza, Strzegom, Dolnośląskie, Polska

08 Hornblenda magnezowa - Schlegeis, Zillertal, Austria
Hornblenda magnezowa
Poch.: Schlegeis, Zillertal, Austria

09 Hessonit - Vycpálek
Hessonit
Poch.: Vycpálek, Jesenik, Morawy, Czechy

10 Sfaleryt w syderycie - Gnaszyn
Sfaleryt w syderycie
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa, Śląskie, Polska

11 Chryzokola - Segen Gottes, Miedzianka
Chryzokola
Poch.: Segen Gottes, Miedzianka, Dolnośląskie, Polska

12 Bavenit na kwarcu dymnym - Kop. B-14, Borów
Bavenit na kwarcu dymnym
Poch.: Kop. B-14, Borów, Dolnośląskie, Polska

13 Piryt - Huanzala Mine, Huallanca District, Dos de Mayo Province, Huánuco Department, Peru
Piryt
Poch.: Huanzala, Huallanca, Dos de Mayo, Huánuco, Peru

14 Baryt - NL
Baryt
Poch.: Nieznana lokalizacja

15 Baryt - Stanisławów
Baryt
Poch.: Stanisławów, Dolnośląskie, Polska

16 Miedź rodzima - USA
Miedź rodzima
Poch.: USA

Ciąg dalszy wpisu: Jesień 2016 – Cz. 2

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

LWÓWECKIE LATO AGATOWE – Minerały Polski (Wystawa Główna) cz.2

Zauważyłem ostatnio, że zalegam jeszcze z tematem wystaw Minerały Polski na LLA 2014. Minęło już sporo czasu i normalnie dałbym sobie spokój, ale poczułem się w obowiązku wrzucenia tych fotografii – żal byłoby nie pokazać tak wspaniałych okazów.
Dla tych którzy nie widzieli,  pierwszą część galerii znajdziecie TUTAJ.

PODKARPACKIE:
– Machów, Podkarpackie:

LLA14-2-01
LLA14-2-02
LLA14-2-03
LLA14-2-04
LLA14-2-05
LLA14-2-07
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-08
LLA14-2-09
Siarka, celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-10
LLA14-2-11
LLA14-2-12
LLA14-2-13
LLA14-2-14
LLA14-2-15
LLA14-2-16
Celestyn, siarka
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-17
LLA14-2-18
LLA14-2-19
LLA14-2-20
LLA14-2-06
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-21
LLA14-2-22
LLA14-2-23
LLA14-2-24
LLA14-2-25
LLA14-2-26
Baryt
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-27
LLA14-2-28
LLA14-2-30
LLA14-2-31
Siarka, gips
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-32
LLA14-2-33
LLA14-2-34
LLA14-2-35
LLA14-2-36
LLA14-2-37
LLA14-2-38
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

MAŁOPOLSKIE:
– Olkusz, Małopolskie:

LLA14-2-39
LLA14-2-40
LLA14-2-41

– Rudno i Regulice, Małopolskie:

LLA14-2-42
LLA14-2-43
Kwarc (ametyst)
Poch.: Rudno, Krzeszowice, Małopolska

LLA14-2-44
LLA14-2-45

ŚLĄSKIE:
– Bytom, Śląskie:

LLA14-2-46
LLA14-2-47
Piromorfit
Poch.: Tarnowskie Góry, Śląskie

LLA14-2-48
LLA14-2-49

– Częstochowa, Śląskie:

LLA14-2-50
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

LLA14-2-51
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

LLA14-2-52
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

– Katowice, Śląskie:

LLA14-2-53
LLA14-2-54
LLA14-2-55
LLA14-2-56
LLA14-2-57
LLA14-2-58
LLA14-2-59
LLA14-2-60

ŚWIĘTOKRZYSKIE:
– Kielce, Świętokrzyskie:

LLA14-2-61
LLA14-2-62
LLA14-2-65
LLA14-2-64
Baryt
Poch.: Jaworznia, Kielce, Świętokrzyskie

– Wiśniówka, Świętokrzyskie:

LLA14-2-67
LLA14-2-69
LLA14-2-68
LLA14-2-70
LLA14-2-71
LLA14-2-72
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-73
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-74
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-75

– Miedzianka, Świętokrzyskie:

LLA14-2-76

– Śródborze, Świętokrzyskie:

LLA14-2-77
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-78
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-79
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

OPOLSKIE:

LLA14-2-80
LLA14-2-81
Celestyn
Poch.: Krasiejów, Opolskie

KUJAWSKO-POMORSKIE:

LLA14-2-82
LLA14-2-83
Gips
Poch.: Dobrzyń, Wlocławek, Kujawy

POMORSKIE:

LLA14-2-84
LLA14-2-85
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-86
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-87
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-88
LLA14-2-89

MUZEUM PIG W WARSZAWIE cz.2

Pracując nad kolejnym większym wpisem wrzucamy mały przerywnik, a mianowicie drugą część fotorelacji z wizyty w Muzeum Geologicznym Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 4.
W tej części trochę skromniej pod kątem skamieniałości a skupiamy się raczej na skałach i minerałach.
Tak jak wspominaliśmy uprzednio, fotorelacja nie przedstawia wszystkich udostępnionych zbiorów a jedynie skromną część, dlatego też warto wpaść do warszawskiego Muzeum PIGu i zobaczyć na żywo okazy tu zamieszczone lub te, których nie udało nam się sfotografować. A było tego jeszcze całkiem sporo. Polecamy 🙂

PIG82
PIG83
PIG78
PIG79
PIG85
PIG77
PIG81
PIG80
PIG84
PIG86
PIG87
PIG88
PIG89
PIG90
PIG91
PIG92
PIG93
PIG94
PIG95
PIG96
PIG97
PIG98
PIG99
PIG101
PIG102
PIG103
PIG104
PIG106
PIG105
PIG107
PIG108
PIG109
PIG110
PIG111
PIG112
PIG113
PIG114
PIG115
PIG116
PIG117
PIG118
PIG119
PIG120
PIG121
PIG123
PIG122
PIG124
PIG125
PIG126
PIG128
PIG127
PIG130
PIG129
PIG131
PIG132
PIG133
PIG134
PIG136
PIG135
PIG138
PIG137
PIG139
PIG140
PIG141
PIG142
PIG143
PIG144
PIG145
PIG146
PIG147
PIG148
PIG149

Mariola i Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

STRZEGOM – Eldorado kolekcjonera minerałów

Nie ma wątpliwości, że o Strzegomiu słyszał każdy polski kolekcjoner minerałów.
Śmiało można powiedzieć, że nawet niektórzy z nas czują już pewien przesyt tymi lokalizacjami – minerały dostępne są w większej czy mniejszej ilości na każdej giełdzie, w każdym muzeum geologicznym i również każdy kolekcjoner posiada chociażby kilka strzegomskich okazów.
Wszystko za sprawą masywu granitowego Strzegom-Sobótka który dostarcza jednych z najbardziej cenionych stanowisk mineralogicznych w Kraju. Można rzec: polskie mineralogiczne Eldorado. Rozmawiając z zagranicznymi kolekcjonerami zaraz po krzemieniu pasiastym czy bursztynie z całą pewnością musi paść hasło Strzegom.
Zresztą, kto kojarzy tych wspaniałych niebieskich fluorytów strzegomskich z kolekcji TG Spirifer.

54_Strzegom-15
Fluoryt strzegomski (kam. Grabina I w kol. TG Spirifer. Fot. J. Scovil)
na ulotce LLA 2014

Strzegom to dziś kilkadziesiąt kamieniołomów w których pozyskuje się granit na płyty chodnikowe, krawężniki, parapety, kruszywa, kostkę brukową, kamień okładzinowy itd. Wielki ośrodek polskiego granitu; zakłady kamieniarskie są obecne dosłownie na każdym rogu.

53_Strzegom-15
Płytki z granitu strzegomskiego w krakowskim Ogrodzie Doświadczeń

Granit masywu Strzegom-Sobótka związany jest z orogenezą waryscyjską (hercyńską) a jego wiek datowany jest na pogranicze późnego karbonu i wczesnego permu (około 270-280 mln. lat*). Skały te występują na powierzchni lub pod pokrywą osadów trzeciorzędowych w formie wielkiego batolitu typu intruzywnego (Rajchel 2004 (fide Borkowska 1959)).
W obrębie tej intruzji występuje kilka odmian granitu z których dominujący jest granit hornblendowo-biotytowy zbudowany głównie z mikroklinu i w mniejszych ilościach oligoklazu, kwarcu, biotytu i hornblendy.

82_Mapa Strzegom-Sobótka
Uproszczona mapa geologiczna masywu granitoidowego
Strzegom-Sobótka (Janeczek 1985 (fide Majerowicz 1972)).
1-granitoidy w podłożu pod utworami trzecio- i czwartorzędowymi; 2-granit biotytowy;
3-dwumikowe leukogranity; 4-biotytowy granodioryt; 5-gnejsy bloku sowiogórskiego;
6-metagabro Ślęży i amfibolity; 7-bazalty; 8-metagabro w podłożu; 9-serpentynity;
10-przypuszczalne lub stwierdzone uskoki; K/2-lokalizacja otworu wiertniczego

19_Strzegom-15
18_Strzegom-15
Granit strzegomski

Z perspektywy kolekcjonera to jednak nie granit wzbudza największe zainteresowanie, tylko to co możemy w nim znaleźć – gniazda pegmatytowe zawierające paragenezy wielu, często wspaniale wykształconych minerałów. Poczynając od gigantycznych kwarców (dymne, moriony), po przez idealnie wykształcone skalenie (mikroklin, albit), fluoryty (chyba można się odważyć i powiedzieć, że najlepszej jakości w Kraju), kończąc na licznie występujących rzadkich minerałach takich jak bavenit, chabazyt, beryl, aksynit, stilbit itd.
Na największą uwagę zasługują przede wszystkim kawerny/pustki wypełnione przez tzw. „ogródki skalne” czyli barwne paragenezy minerałów występujących w pegmatytach.

30_Strzegom-15
Paragenezy mikroklinu, epidotu, stilbitu i kwarcu w granicie strzegomskim

Będąc w Strzegomiu mieliśmy okazję odwiedzić
ZG „ŻÓŁKIEWKA-WIATRAK” EURO-GRANIT Sp. z o. o.

01_Strzegom-15

Kamieniołom zlokalizowany jest na zachód od zabudowań Strzegomia pomiędzy
ul. Wydobywczą i Kopalnianą.
Pozyskiwany tutaj materiał skalny przeznaczony jest na kruszywo łamane oraz budowlane elementy foremne. Urobek wyciągany jest za pomocą żurawi masztowych ustawionych przy wyrobisku. Aktualnie przy eksploatacji zatrudnionych jest około dziesięciu osób.

02_Strzegom-15
03_Strzegom-15
04_Strzegom-15
05_Strzegom-15

Poszukując minerałów musimy skupić się na wcześniej wspomnianych pegmatytach.

Na omawianym obszarze dominującym typem występującym w granitach hornblenowo-biotytowych są pegmatyty miarolityczne i komorowe (rzadziej spotykane są pegmatyty żyłowe). Charakteryzują się one obecnością kawern/pustek koncentrycznie otoczonych strefami pegmatytowymi (Janeczek 1985).
Krystalizacja poszczególnych składników mineralnych w pegmatytach miarolitycznych odbywała się etapowo.
Początkowo krystalizowały mikroklin, albit i kwarc.
Następnie w niektórych kawernach dochodziło do zbrekcjowania skalenia i kwarcu oraz regeneracji poszczególnych fragmentów mineralnych.
W ostatnim etapie, na minerałach starszych doszło do krystalizacji fluorytu, epidotu, zeolitów, chlorytów i kalcytu (Praszkier 2008).
Wielkość ciał pegmatytowych jest zróżnicowana, tak samo jak różne są rozmiary kawern w nich występujących. Najlepszych okazów można się spodziewać w mniejszych pustkach o wielkości do około 50 cm. Większe kawerny z reguły podlegają intensywniejszej erozji co powodują wody meteoryczne migrujące w obrębie spękań ciosowych w granitach.

06_Strzegom-15
07_Strzegom-15
08_Strzegom-15
09_Strzegom-15
10_Strzegom-15
11_Strzegom-15
12_Strzegom-15
13_Strzegom-15
14_Strzegom-15
15_Strzegom-15
16_Strzegom-15

Wydawać by się mogło, że pozyskiwanie okazów z pegmatytu strzegomskiego będzie należało do zadań wyjątkowo lekkich i przyjemnych. Przy takiej różnorodności minerałów nie powinniśmy mieć większego problemu ze znalezieniem okazów nadających się do kolekcji.
Niestety nic bardziej mylnego.
O ile nie zadowala nas to co wyszukamy w rumoszu skalnym bądź okazy nie leżą odłożone przez pracowników, to bez odpowiedniego przygotowania i sprzętu nie mamy co liczyć na materiał o większej wartości. Najczęściej to co nas interesuje znajduje się w dużych blokach granitowych z których wyeksploatowanie minerałów przy użyciu standardowego lekkiego wyposażenia terenowego jest zadaniem wprost karkołomnym. Zwykłym majzlem i młotkiem jeżeli nie uszkodzimy sobie okazu to najpewniej na tyle się zmęczymy by po niedługim czasie zrezygnować z dalszej pracy. Można się jednak na taką ewentualność przygotować. Pozyskanie całego zespołu kryształów możliwe jest przy użyciu szlifierki kątowej – najpierw „obrysowujemy” ściany okazu (na przykład w formie kostki) i kolejno odbijamy jego ściany przy użyciu przecinaka i młotka. Również w przypadku mniejszych brył skalnych (takich dających się udźwignąć) możemy je obrobić chociażby za pomocą łupiarki. Oczywiście wiąże się to z pomocą ze strony pracowników zakładu.

17_Strzegom-15
23_Strzegom-15

Pegmatyty w granitach strzegomskich:

55_Strzegom-15
Pegmatyty miarolityczne (druzowe) z okolic Strzegomia.
A-Żółkiewka (Janeczek 1985)

Ap-strefa aplitowa; Gi-strefa przerostów pismowych i granofirowych; Qu-kwarc;
Bio-biotyt; Ch-chloryty; Epi-epidot; Stil-stilbit; Sy-syderyt; F-fluoryt; Mi-mikroklin

21_Strzegom-15
22_Strzegom-15
24_Strzegom-15
25_Strzegom-15
20_Strzegom-15
26_Strzegom-15
Druza wypełniona chlorytami, kwarcem i drobnymi kryształami fluorytu

27_Strzegom-15
Mikroklin, epidot, kwarc

31_Strzegom-15
Paragenezy mikroklinu, epidotu, stilbitu-Ca i kwarcu w granicie strzegomskim

32_Strzegom-15
Paragenezy mikroklinu, stilbitu-Ca i kwarcu w granicie strzegomskim

35_Strzegom-15
Kryształy kwarcu narastające na mikroklinie

28_Strzegom-15
Epidot z chlorytami

29_Strzegom-15
Epidot, biotyt, mikroklin i kwarc

34_Strzegom-15
Kryształ albitu

36_Strzegom-15
Biotyt

37_Strzegom-15
Markasyt

Znalezione na miejscu kryształy fluorytu:

40_Strzegom-15
41_Strzegom-15
42_Strzegom-15
43_Strzegom-15
45_Strzegom-15
39_Strzegom-15
46_Strzegom-15
47_Strzegom-15
48_Strzegom-15
49_Strzegom-15
Marcin z literaturą przedmiotu 🙂
Pakowanie okazów może sprawiać dużą przyjemność, szczególnie, gdy zawijamy
okaz w twarz celebryty. Przecież gwiazdy lubią błyskotki.

Poniżej dorzucam niektóre z naszych okazów celem pełniejszego przybliżenia minerałów masywu Strzegom-Sobótka (opis po kliknięciu na miniaturkę):

66_Mikroklin - Strzegom (1) 79_Mikroklin - Strzegom 67_Mikroklin - Strzegom (2)
63_Kwarc - Strzegom (1) 64_Kwarc - Strzegom (2) 78_Kwarc dymny - Strzegom
76_Cytryn - Borów 65_Kwarc - Strzegom (3) 77_Fluoryt - Strzegom2
81_Topaz, lepidolit - Strzegom 73_Aksynit - Strzegom 59_Cleavelandyt - Strzegom
60_Epidot - Strzegom 61_Epidot, fluoryt - Strzegom 72_Stilbit, epidot - Strzegom
71_Stilbit - Strzegom 75_Bavenit - Strzegom 69_Molibdenit - Strzegom
68_Mikroklin, chloryty - Strzegom 56_Amazonit - Paszowice, Strzegom 80_Pałygorskit - Strzegom
83_Tytanit - Strzegom 58_Chalcedon - Strzegom 62_Kalcyt, stilbit - Strzegom
Chabazyt - Strzegom 74_Almandyn-spessartyn - Siedlimowice 70_Nontronit - Strzegom

Na zakończenie warto jeszcze wspomnieć, że Strzegom powinno się rozpatrywać nie tylko pod kątem ciekawych stanowisk mineralogicznych i możliwości pozyskania okazów do kolekcji, ale również i przede wszystkim jako miejsca eksploatacji jednego z naszych najcenniejszych surowców skalnych, czyli granitu. Druzy pegmatytowe o ile są bogatym źródłem jednych z najlepszych okazów mineralogicznych w Polsce, to nie stanowią żadnego znaczenia gospodarczego dla naszego Kraju.
Możemy nie zdawać sobie sprawy jak wiele elementów z naszego otoczenia wykonane jest z tej strzegomskiej skały; krawężniki, płytki chodnikowe, schody, nagrobki, rzeźby, murki itd. Dzięki wieloletniej eksploatacji możliwe stało się znaczne wpisanie tego materiału skalnego w krajobraz naszych miast. Z granitu strzegomskiego wykonanych jest również wiele zabytków naszej kultury, m.in. Kolumna Zygmunta III Wazy na Starym Mieście w Warszawie (trzon), Pomnik Obrońców Wybrzeża w Gdańsku na Westerplatte, Pomnik Lotnika w Warszawie i wiele innych.
Zdecydowanie granit strzegomski bardzo wiele wnosi do naszego otoczenia – warto o tym pamiętać i móc to zauważać.

 

52_Strzegom-15

*270-280 mln lat to wiek większości granitów masywu Strzegom-Sobótka.
Rzadsza odmiana granitu, dwułyszczykowa datowana jest na 325-330 mln lat (Puziewicz & Oberc-Dziedzic 1995)

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Literatura:

    • Rajchel J. Kamienny Kraków. AGH, Kraków 2004
    • Puziewicz J. & Oberc-Dziedzic T. 1995: Wiek i geneza granitoidów bloku przedsudeckiego. [w:] Cwojdziński S. (red), Przewodnik 66 Zjazdu Pol. Tow. Geol., Wrocław
    • Janeczek J., 1985. Topomorficzne minerały pegmatytów masywu granitoidowego Strzegom-Sobótka. Geol. Sudetica 20, 2, 1-81
    • Praszkier T., 2008. Minerały z pegmatytów masywu granitowego Strzegom-Sobótka. https://lists.man.lodz.pl/pipermail/mineraly/2007/08/0288.html

 

MUZEUM PIG W WARSZAWIE cz.1

W lutym br. mieliśmy okazję odwiedzić Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 4.

PIG01

Była to wycieczka z cyklu geologiczne walentynki – bardzo ciekawa i pełna wrażeń, bowiem w PIGu wszystko jest naj – najstarszy instytut naukowy w Polsce, największe muzeum geologiczne, największa kolekcja paleontologiczna.

PIG04

Zbiory muzeum liczą około pół miliona okazów które udostępniono do zwiedzania w ośmiu wystawach tematycznych: Materia Ziemi, Historia Polski w kamieniu pisana, Surowce mineralne Polski, Skamieniały świat, Magmatyzm, Sedymentacja i diageneza, Metamorfizm i Tektonika.
Wstęp do muzeum jest bezpłatny.

PIG02
PIG03

Po wejściu do budynku i przejściu przez hol (w gablocie imponujących rozmiarów okaz halitu z kryształowej groty w Wieliczce) dochodzimy do głównej sali wystawowej z wystawą „Historia geologiczna Polski” i modelem Dilofozaura (zwanym pieszczotliwie „Dyzio”), szkieletami nosorożca włochatego, niedźwiedzia jaskiniowego oraz najbardziej rozpoznawalnego, będącego wizytówką muzeum szkieletem mamuta włochatego.
Muzeum udostępniono w latach 30tych XIX w., jednak obecny kształt ekspozycji znacznie odbiega od tego z jej pierwszych lat. W czasie II WŚ muzeum wraz ze zbiorami w większości uległy zniszczeniu i dzięki powolnemu odtwarzaniu zbiorów możliwe było stworzenie tak imponującej ekspozycji jaką mamy dzisiaj (po drodze był jeszcze generalny remont w 1999 r.).

PIG05
PIG06

Muzeum PIGu wydaje się być świetnym miejscem zarówno dla poważnego nauczyciela akademickiego czy też totalnego laika na którym nie zrobi wrażenia byle jaki „kamień” (że pozwolę się tak wyrazić). Każdy znajdzie tu coś co go zainteresuje – czy są to ślady pełzania trylobitów z Wiśniówki czy wcześniej już wspomniane imponujące szkielety.
Godne pochwały jest umożliwienie darmowego zwiedzania, dzięki czemu muzeum odwiedzane jest naprawdę licznie; wszędzie pełno rodzin z dzieciakami oglądającymi wystawy geologiczne.

PIG07

Niestety tak się zdarzyło, że mieliśmy jedynie godzinę na zwiedzanie przed zamknięciem, więc nie udało się sfotografować wszystkich wystaw (poniżej zamieszczam okazy z gablot w sali głównej – wpis będzie w dwóch częściach). Uważam jednak, że nie ma się co przejmować, bo dzięki temu będziemy mieli sposobność by odwiedzić muzeum PIGu ponownie.

PIG08
PIG10
PIG11
PIG12
PIG13
PIG14
PIG15
PIG16
PIG17
PIG18
PIG19
PIG20
PIG21
PIG22
PIG23
PIG24
PIG25
PIG26
PIG27
PIG28
PIG29
PIG30
PIG31
PIG32
PIG33
PIG34
PIG35
PIG36
PIG37
PIG38
PIG39
PIG40
PIG41
PIG42
PIG43
PIG44
PIG45
PIG46
PIG47
PIG48
PIG49
PIG50
PIG51
PIG52
PIG53
PIG54
PIG55
PIG56
PIG57
PIG58
PIG59
PIG60
PIG61
PIG62
PIG100
PIG63
PIG64
PIG65
PIG66
PIG67
PIG68
PIG70
PIG69
PIG71
PIG73
PIG72
PIG75
PIG74

CDN.

Mariola i Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

Hematyt – Minerał z Eneidy

Hematyt to minerał z gromady tlenków, którego nazwa pochodzi od greckiego haema, co znaczy krew lub haimatites – krwisty, ponieważ kojarzono ten minerał z zakrzepłą krwią, oraz nawiązuje do czerwonej barwy po jego sproszkowaniu. Znany jest od starożytności, a jego pięknem zachwycał się nawet Wergiliusz opisując błyszczące kryształy z Elby w swoim poemacie Eneida.

Jest to prosty tlenek żelaza (III), o wzorze Fe2O3, krystalizujący w układzie trygonalnym, tworzący kryształy izometryczne (romboedr, dwunastościan podstawowy), krótkosłupkowe (słup i bipiramida pseudoheksagonalna), grubobeczułkowate, tabliczkowe, płytkowe lub nawet igiełkowe i włosowe.


Przykładowy kryształ hematytu

Hematyt posiada twardość 5,5 do 6,5 w skali Mohsa, lecz jest przy tym dość kruchy. Jest minerałem nieprzezroczystym (tylko w bardzo cienkich kryształach jest przeświecający) o wiśniowoczerwonej do brunatnoczerwonej rysie, która stanowi jego ważną cechę rozpoznawczą. Odznacza się metalicznym bądź matowym połyskiem, brakiem łupliwości oraz nierównym, drzazgowatym bądź muszlowym przełamem. Hematyt ma barwę stalowoszarą, czarną, brunatnoczerwoną, wiśniowoczerwoną bądź krwistoczerwoną.
Czasem wykazuje iryzację. Jest izostrukturalny z korundem i ilmenitem (z którym tworzy roztwory stałe o różnych stosunkach jednego członu do drugiego, tzw. hemoilmenity; tytanohematyt). Może zawierać domieszki Al (alumohematyt) bądź Mn.



Przeświecające kryształy hematytu uwięzione na fantomie wewnątrz kryształu kwarcu (Kryształ kwarcu wykazuję fioletowe zabarwienie w górnej części). Okaz pochodzi z gór Goboboseb w Namibii. Wielkość kryształu kwarcu: 32 mm

Hematyt występuje w różnych skupieniach:

  • zbitych i skrytokrystalicznych (żelaziak czerwony);


Oszlifowany fragment skrytokrystalicznego hematytu pochodzący z Brazylii.
Wielkość: 30 mm.

  • skorupowych i naciekowych (krwawnik);


Skorupowe wykształcenie hematytu zwane krwawnikiem. Okaz pochodzi
z Gołaczowa koło Kudowy Zdroju. Wielkość okazu: 100×70 mm

  • groniastych, kulistych i nerkowatych (szklane głowy);




Szklane głowy pochodzącego z Taouz w Maroku. Wielkość: 75 mm

  • grubokrystalicznych (błyszcz żelaza);


Grubokrystaliczny hematyt wraz z igiełkowym rutylem w kwarcu, pochodzący z Novo Horizonite w stanie Bahia (Brazylia). Wielkość: 40 mm



Błyszcz żelaza z narosłymi kryształami czerwonego rutylu z Mwinilunga w Zambii. Wielkość okazu: 47 mm



Kryształ błyszczu żelaza o bardzo intensywnym połysku. Okaz pochodzi
z Nador w Maroku. Wielkość: 26 mm

  • cienkopłytkowych i drobnołuseczkowych (spekularyt);


Spekularyt na pirycie z Rudków koło Nowej Słupi. Wielkośś okazu: 95 mm


Spekularyt z Bou Azzer w Maroku. Wielkość: 37 mm


Kryształ pirytu częściowo obrośnięty przez spekularyt. Okaz pochodzi z Rio Marina
na wyspie Elba, Włochy. Wielkość: 42 mm

  • drobnoziarnistych i cieńkotabliczkowych (mika żelazna);



Okaz miki żelaznej pochodzący najprawdopodobniej z Kiruny w Szwecji.
Wielkość: 140 mm

  • rozetowych (róża hematytowa lub róża żelazna);



Róża żelazna z kwarcem pochodząca z Jinlong hill w prowincji Guangdong, Chiny. Wielkość: 58 mm

  • proszkowych, ziemistych i pylastych (hematytowa śmietana);


Ziemiste skupienia hematytu (śmietana hematytowa) no dolomicie. Okaz pochodzi
z kamieniołomu Zachełmie, Zagnańsk (okolice Kielc). Wielkość: 93 mm


Bardzo drobnokrystaliczna śmietana hematytowa z kamieniołomu Zachełmie

Naciekowe (stalaktytowe), groniaste i nerkowate skupienia hematytu zazwyczaj wykazują budowę włóknistą, koncentryczną lub/i promienistą. Hematyt tworzy niekiedy pseudomorfozy po magnetycie (martyt), a także syderycie i kalcycie. Często bywa zbliźniaczony.


Pseudomorfoza hematytu po magnetycie (martyt) pochodząca z wulkanu Pauyn, Patagonia, Argentyna. Wielkość okazu: 35 mm

Geneza:

Hematyt może powstawać jako minerał pierwotny bądź wtórny. Występuje we wszystkich rodzajach skał, stanowiąc jeden z głównych minerałów, stając się przy tym źródłem żelaza (obok magnetytu jest najważniejszym minerałem żelaza, zawiera około 70 % tego pierwiastka) lub pobocznym oraz akcesorycznym barwiąc wtedy skały na różowo bądź czerwono (może też stanowić pigment dla samych minerałów). Można go znaleźć niemal we wszystkich odmianach skał magmowych, jest też ważnym składnikiem utworów hydrotermalnych oraz ekshalacji wulkanicznych (głównie fumarole). Tworzy się również w warunkach metamorfizmu regionalnego i kontaktowego (np. jako składnik skarnów). Związany jest też z strefami uskokowymi, gdy występuje w ziemistych skupieniach działa jak smar. Stanowi też często spotykany składnik skał osadowych np. jako spoiwo.


Pigment hematytowy wewnątrz agatu z Płóczek Górnych. Wielkość kadru: 40 mm


Czerwony agat zawdzięczający swą barwę hematytowi. Okaz pochodzi z Rio Grande do Sul w Brazylii. Wielkość okazu: 57 mm


Kryształy dolomitu zabarwione na czerwono z Touissit, Maroko.
Wielkość okazu: 110 mm


Kwarc czerwony pochodzący z Gozdna w Górach Kaczawskich.
Szerokość kadru: 40 mm


Czerwony jaspis z Suszyny na Dolnym Śląsku. Wielkość okazu: 83 mm

Występowanie:

Hematyt stanowi bardzo pospolity minerał i jest wyjątkowo szeroko rozpowszechniony.
Największe jego złoża są znane z USA (rejon wokół Jeziora Górnego oraz stan Tennessee), Kanady (Quebec), Meksyku, Wenezueli, Brazylii (Minas Gerais), Angoli, Liberii (Boomi Hill), Indii, Rosji (re-jon Kurska), Ukrainy (Krzywy Róg), Kazachstanu, Australii (Middleback Range), Nowej Zelandii, Francji (Alzacja i Lotaryngia), Niemiec (Hesja), Szwecji (Striberg, Norberg i Blötberg) i Norwegii.


Szczotka kryształów hematytu pochodząca z Valle Giove,
Rio Marina na wyspie Elba, Włochy


Promieniście zbudowane hematyty z Taouz w Maroku. Okazy po 40 i 35 mm


Ciekawie wykształcony hematyt z Taouz w Maroku. Wielkość okazu: 30 mm

W Polsce hematyt występuje w Rudkach koło Nowej Słupi (nieczynna kopalnia Staszic), w kamieniołomie Zachełmie w Zagnańsku koło Kielc, oraz w wielu miejscach w Tatrach (Huciska, Hala Smytnia, Przełęcz Tomanowa, Dolina Chochołowska), gdzie kiedyś był eksploatowany. Można go znaleźć także na Dolnym Śląsku: Gołaczów koło Kudowy Zdroju, Stanisławów, Wilcza i Chełmiec (Góry Kaczawskie), Kowary, Kletno, Złoty Stok, Borów koło Strzegomia, Szklarska Poręba-Huta i Michałowice (Karkonosze) oraz Rędziny, Czarnów, Miedzianka i Ciechanowice. Bywał też spotkany w złożach soli w okolicy Kłodawy, Inowrocławia oraz Wieliczki.



Hematyt na barycie pochodzący z kopalni barytu Stanisław
w Stanisławowie, Dolny Śląsk. Wielkość okazu: 69×46 mm


Drobnołuseczkowy hematyt z różowym barytem pochodzący z kamieniołomu Zachełmie, Zagnańsk (okolice Kielc). Szerokość kadru: 130 mm

Zastosowanie:

Hematyt wykorzystywany jest jako ruda żelaza od starożytności aż do dziś. Stanowi też naturalny czerwony pigment od prehistorycznych czasów (obecnie stosowanych jako produkt do produkcji farb). Używa się go też jako proszek polerski. Tlenek żelaza (III) wykorzystywany jest też w spawaniu jako składnik tzw. „termitu”. Ma duże znaczenie kolekcjonerskie oraz służy do wyrobu biżuterii (artystycznej i żałobnej), a także drobnej galanterii ozdobnej i rzeźb (figurek). Najczęściej bywa szlifowany w formie kaboszonów, paciorków oraz tabliczek. Szczególnie często wyrabia się z niego spinki, naszyjniki, wisiorki, brosze, pierścienie, sygnety i kamee oraz różańce.


Jaspilit magnetytowo-hematytowy z Krzywego Rogu na Ukrainie. Jest to typowa ruda wydobywana w tamtejszym złożu. Wielkość okazu: 70×62 mm


Powierzchnia kambryjskiego piaskowca kwarcytowego pokryta turgitem,
czyli mieszaniną hematytu i goethytu. Okaz pochodzi z kamieniołomu
w Wiśniówce Wielkiej. Szerokość kadru: 60 mm


Grzegorz Słowik

https://realgarblog.wordpress.com/

REALGARLiteratura:

  • J. Żaba: Ilustrowana Encyklopedia Skał i Minerałów, Videograf II, 2003
  • W. Szumann: Kamienie szlachetne i ozdobne.
  • Eligiusz Szełęg: Atlas minerałów i skał. Wydawnictwo Pascal 2007
  • Rudolf Ďud’a, LuboŠ Rejl: Przewodnik. Kamienie Szlachetne. Mulico, Warszawa 1998