CZĘSTOCHOWA – Pielgrzymi na septariach czyli o skarbach Gnaszyna

Pierwsze cieplejsze dni kwietnia postanowiliśmy spędzić w terenie.
Ktoś wpadł na pomysł, że pasuje ponownie „zrobić Gnaszyn” więc skoro zebrała się ekipa i czas był odpowiedni, to ruszyliśmy w sobotni poranek w kierunku Częstochowy. Mimo że w przeciągu kilku lat odwiedzaliśmy już te tereny kilkukrotnie, to jednak zawsze pełni entuzjazmu chętnie tu wracamy za sprawą obfitości okazów łatwych do pozyskania. Wyjazdy w te rejony, jak się okazuję nie tylko w nas budzą spore emocje, ale i również wśród naszych najbliższych, którzy ze zdziwieniem dowiadują się że nie jedziemy do Sanktuarium na Jasnej Górze a jedynie „zbierać kamienie”. Nie dla wszystkich jest oczywiste że do Częstochowy można się wybrać nie tylko w celach religijnych. Emocje sięgają zenitu gdy do rodzinnych opowieści wkrada się błąd i po czasie dowiadujemy się od Babci czy Dziadka że byliśmy z kolegami w Częstochowie na pielgrzymce.
Rodzinne rozterki nie mają tu jednak znaczenia, bo Miasto Świętej Wieży warto rozpatrywać pod nieco innym kątem niż na ogół się przyjmuje, czyli przez pryzmat bogatej mineralizacji, ciekawej budowy geologicznej oraz wieloletniej tradycji wydobycia rud żelaza.

01-Zlota Gora
Widok na Bazylikę Archikatedralną z kamieniołomu Złota Góra

FORMACJA CZĘSTOCHOWSKICH IŁÓW RUDONOŚNYCH

Interesujący nas obszar położony jest na zachód od Starego Miasta, w dzielnicy Gnaszyn-Kawodrza. W tutejszych cegielniach eksploatacji podlega formacja częstochowskich iłów rudonośnych, w literaturze określana również jako jura brunatna (Szczepańska, Witkowska 2007 (fide Buch 1839)). Obejmuje ona miąższy kompleks osadów ilastych, mułowcowych i piaszczystych zawierających poziomy syderytów*.

02-Wyrobiska Gnaszyn-Kawodrza
Wyrobiska w dzielnicy Gnaszyn-Kawodrza (geoportal.gov.pl –
ortofotomapa z cieniowaniem i hipsometrią)

Obraz tej dzielnicy znaczą niewielkie cegielnie pozyskujące surowce ilaste na potrzeby ceramiki budowlanej. Do najbardziej znanych w środowiskach kolekcjonerskich należy wyrobisko cegielni Gnaszyn przy ul. Tatrzańskiej, należące do firmy Wienerberger Ceramika Budowlana Sp. z o.o. Nie jest to jednak jedyna odkrywka warta naszego czasu, mniejsze glinianki „Anna”, „Sowa” czy „Gliński” również obfitują w okazy którymi łatwo można wzbogacić kolekcje. Trzeba się jednak liczyć z możliwymi utrudnieniami takimi jak chociażby problem ze wstępem lub spacer przez składowisko odpadów.

03-Gnaszyn – Wienerberger
Odkrywka cegielni Gnaszyn – Wienerberger, 2017 r.

Rejon częstochowski znany jest geologom nie tylko za sprawą pozyskiwania kopalin ilastych ceramiki budowlanej. Jeszcze do niedawna kojarzony był przede wszystkim z żelazem, którego zawartość w najbogatszym syderycie ilastym sięga do 36,5% (Molenda 2005). Począwszy od XIV w. rejon częstochowski stanowił ważny ośrodek wydobycia rud żelaza a zamknięcie z początkiem lat 80tych XX w. kopalni Szczekaczka pod Wrzosową wyznaczyło kres wielowiekowej eksploatacji na tym obszarze.

04-Cegielnia Anna
Przez śmieci! Cegielnia Anna, 2017 r.

05-Cegielnia Sowa
Cegielnia Sowa, 2012 r.

Formacja częstochowskich iłów rudonośnych pomimo swojej nazwy nie jest związana wyłącznie z Częstochową. Odnosi się ona do ogółu skał środkowojurajskich – iłów rudonośnych monokliny śląsko-krakowskiej od górnego bajosu (kujaw) do wczesnego górnego batonu. Wychodnie tych skał stanowi wąski pas ciągnący się w kierunku SE-NW od okolic Zawiercia przez zachodnią Częstochowę po Wieluń, o długości około 100 km i szerokości do kilkunastu kilometrów w części północnej. Miąższość formacji waha się od kilkunastu metrów w części S, do około 200 metrów w części N (okolice Krzepic i Kłobucka)(Szczepańska, Witkowska 2007 (fide Osika 1970)).
Formacja częstochowskich iłów rudonośnych stanowi osad płytkich przybrzeżnych basenów do których w całym okresie sedymentacji dostarczany był materiał lądowy. Głównym czynnikiem mającym wpływ na charakter środowiska sedymentacji były zmiany poziomu morza które najprawdopodobniej regulowały dostawy materii lądowej. W okresach zwolnionego przyrostu osadu powstawały warunki sprzyjające późniejszemu tworzeniu się konkrecji syderytowych (Gedl i in. 2003).

06-Syderyt ilasty
Kulista konkrecja syderytu ilastego. Cegielnia Anna, 2017 r.

SYDERYTY ILASTE, SEPTARIE I MINERALIZACJA

Jednym z głównych powodów dla których okolice Gnaszyna są interesujące dla kolekcjonerów minerałów i skamieniałości są konkrecje syderytu ilastego (sferosyderyty). Skały te tworzyły się w warunkach lepszego natlenienia basenu niż iły w których występują; na etapie spadku tempa sedymentacji. W ich powstaniu miała również udział obfitość materii organicznej jako głównego producenta jonów węglanowych (Gedl i in. 2003).
Konkrecje te wykazują znaczną różnorodność form morfologicznych. Zróżnicowanie dotyczy kształtów, rozmiarów, obecności lub braku fauny oraz stopnia jej zachowania, występowania skałotoczy a także co najbardziej dla nas interesujące obecności i rodzaju struktur septariowych i mineralizacji.

07-Sferosyderyty
Sferosyderyty. Cegielnia Gnaszyn – Wienerberger, 2017 r.

Syderyty ilaste, których wnętrze wypełniają promieniste lub poligonalne, często wtórnie zmineralizowane szczeliny zwane są Septariami. Szczeliny te mogą być związane z procesami diagenezy lub ze zjawiskami tektonicznymi które w miękkich iłach pozostały niewidoczne, natomiast w sztywnych syderytach powodowały tworzenie się spękań (Pawlikowski, Bożęcki 2015). W wyniku przenikania roztworów w głąb spękanych konkrecji dochodziło do wieloetapowej mineralizacji, głównie kalcytem i syderytem, ale i również minerałami kruszcowymi.

08-Septaria
Septaria. Cegielnia Gnaszyn – Wienerberger

Septarie ze względu na swoje walory ozdobne stanowią materiał chętnie pozyskiwany przez kolekcjonerów. Ciekawy wzór powtarzających się, wtórnie zmineralizowanych szczelin bywa eksponowany po przez przecięcie konkrecji i kolejno wypolerowanie uzyskanej powierzchni.

09-Septarie 10-Septaria

Septarie (po lewej poch. z cegielni Sowa,
po prawej z cegielni Gnaszyn – Wienerberger)

Dominującą mineralizację szczelin w częstochowskich syderytach ilastych stanowią węglany. Reprezentują je syderyt, kalcyt oraz aragonit.
Kalcyt nie tylko wypełnia spękania w syderycie ale i również może tworzyć szczotki krystaliczne zbudowane z idiomorficznych kryształów. W ten sposób węglany wypełniające szczeliny nadają septariom bardzo atrakcyjny wygląd, tym bardziej ciekawy im więcej wtórnie zmineralizowanych spękań (septaria poligonalna).
Syderyty ilaste bez wtórnego wypełnienia węglanami często posiadają wnętrza powierzchniowo pokryte drobnym, białym aragonitem, który po rozbiciu konkrecji w znacznej mierze wypada na zewnątrz.

11-Aragonit w syderycie ilastym
Aragonit pokrywający puste wnętrze septarii. Cegielnia Sowa, 2011 r.

Prócz węglanów w syderytach występują również minerały siarczkowe. Najliczniej reprezentują je odmiany polimorficzne FeS2 – piryt i markasyt oraz sfaleryt. W mniejszych ilościach natrafić możemy także na galenę.
Siarczki żelaza wypełniają wnętrza spękanych syderytów licznymi bardzo drobnymi kryształami. Najbardziej urokliwe są okazy w których spirytyzacji podlega całe wnętrze syderytu lub dobrze zachowana fauna. Takie okazy mogą również odznaczać się intensywną iryzacją przez co bywają chętnie pozyskiwane przez kolekcjonerów.
W zależności od barwy i intensywności iryzacji niekiedy wspomina się również o tzw. „turgicie” czyli iryzujących mieszaninach tlenków i wodorotlenków żelaza (odrzucone przez komisję IMA).

12-Spirytyzowane wnętrze syderytu 13-Piryt na Araucarioxylonie

Po lewej: Spirytyzowane wnętrze sferosyderytu. Cegielnia Gnaszyn-Wienerberger, 2017 r. Po prawej: Agregaty pirytu na powierzchni Araucarioxylonu.
Cegielnia Sowa, 2012 r.

14-Turgit 15-Turgit

Po lewej: Turgit. Cegielnia Sowa, 2012 r.
Po prawej: Jądro septarii pokryte turgitem. Cegielnia Sowa, 2012 r.

Sfaleryt najczęściej występuje w formie kilkumilimetrowych skupisk krystalicznych narastających w spękaniach syderytów. Tworzy kryształy o charakterystycznej, prawie czarnej barwie i diamentowym połysku. Często krystalizuje w formie płytkowych, niekiedy zbliźniaczonych kryształów. Idiomorficzne osobniki pojawiają się rzadko i są raczej domeną syderytów w których nie występują węglany. W septariach z mineralizacją węglanową najczęściej tworzy najmłodszą generację allomorficznych kryształów, krystalizując w szczelinach wcześniej wypełnionych przez kalcyt.
Galena analogicznie do sfalerytu wtórnie wypełnia szczeliny w syderytach, aczkolwiek spotykana jest znacznie rzadziej.

16-Sfaleryt 17-Sfaleryt

Sfaleryt na syderycie (po lewej poch. z cegielni Sowa,
po prawej z cegielni Gnaszyn – Wienerberger)

18-Galena
Galena na syderycie. Cegielnia Gnaszyn – Wienerberger

Obok węglanów i siarczków, kolejną grupę minerałów obecnych w septariach stanowią siarczany. Reprezentowane są one przez baryt i gips. Ten pierwszy spotykany jest przede wszystkim w septariach z mineralizacją węglanową – tabliczkowe kryształy wykazujące liczne zrosty ujawniają się w pełni dopiero po wytrawieniu węglanów. Spotkać możemy zarówno kryształy barytu narosłe na powierzchni spękania konkrecji syderytowej jak i tkwiące bezpośrednio w kalcycie, stąd też domniemanie że baryt pojawił się po etapie wcześniejszej krystalizacji węglanowej szczelin.
Gips, mimo że opisywany w literaturze nie został jak na razie przeze mnie potwierdzony.

19-Baryt 20-Baryt w kalcycie

Po lewej: Kryształy barytu uzyskane po wytrawieniu węglanów. Cegielnia Anna, 2017 r.
Po prawej: Kryształy barytu w kalcycie. Cegielnia Gnaszyn-Wienerberger, 2012 r.

Wyczerpując powyższy temat warto wspomnieć jeszcze o procesie limonityzacji syderytu ilastego. Wilgoć i nadmiar tlenu w pokładach przypowierzchniowych prowadzą do zmian w obrębie skał, co przejawia się jako warstwy o charakterystycznym rdzawym zabarwieniu. W wyniku przeobrażenia syderytów tworzą się mieszaniny tlenków i wodorotlenków żelaza reprezentowanych przez limonit. Następstwem tego procesu jest również pojawienie się nagromadzeń goethytowych. W tym wypadku nie są to jednak okazy atrakcyjne kolekcjonersko.

21-Zlimonityzowany poziom
Zlimonityzowany poziom syderytu ilastego (przy powierzchni).
Wychodnia rudy, cegielnia Sowa. Fot. Marcin Krakowian

22-Zlimonityzowany syderyt ilasty
Blok zlimonityzowanego syderytu ilastego. Fot. Marcin Krakowian

SKAMIENIAŁOŚCI

Częstochowskie cegielnie bywają interesujące dla kolekcjonerów nie tylko za sprawą bogatej mineralizacji. Skamieniałości które obficie występują w obrębie osadów batonu stanowią gratkę dla licznie przybywających tu miłośników paleontologii. Zarówno wewnątrz syderytów jak i wśród iłów natrafić można na makrofaunę reprezentowaną przez bentos (małże, łódkonogi, mszywioły) i nekton (belemnity, amonity i zęby ryb). Częsty jest również detrytus roślinny a znajdowane tutaj fragmenty drewna nierzadko dochodzą do kilkudziesięciu centymetrów.

23-Znajdując rostra belemnitów
Znajdując rostra belemnitów. Cegielnia Sowa, 2012 r.

24-Cegielnia Sowa
Głowonóg słusznych rozmiarów. Cegielnia Sowa, 2012 r.

25-profil
Biostratygraficzna interpretacja badanych profili formacji częstochowskich iłów rudonośnych w okolicach Częstochowy. Pozostawione białe pasy odnoszą się do niewystarczająco udokumentowanych biostratygraficznie partii profili
(Matyja, Wierzbowski 2003)

Wśród makroskamieniałości 98 metrowego profilu iłów rudonośnych największą liczbę stanowią małże, ślimaki i amonity. Te ostatnie reprezentowane są przez liczne osobniki rodzajów i podrodzajów obecnych w utworach od najwyższego bajosu do niższej części górnego batonu. Do najliczniej występujących przedstawicieli fauny amonitowej zaliczyć można m.in. Parkinsonia sp., Procerites sp., Asphinctites sp., Cadomites sp., Oxycerites sp. itd.; oczywiście w zależności w której części profilu jesteśmy. Znajdowane okazy wykazują zróżnicowany stopień zachowania. Nie należy się spodziewać że amonity na które natrafimy będą wyłącznie dobrej jakości – często bywają spękane i/lub niekompletne, a aragonitowe muszle (o ile w ogóle zachowane) łatwo ulegają zniszczeniu ze względu na ich kruchość. Na szczególną uwagę zasługują okazy w których zachowała się aragonitowa muszla o wysokiej migotliwości (masa perłowa).

26-Amonit 27-Amonit

Amonit we wnętrzu syderytu ilastego, mineralizacja aragonitem.
Dwie połówki konkrecji. Cegielnia Anna, 2017 r.

28-Aragonitowa muszla
Część aragonitowej muszli amonita. Cegielnia Gnaszyn-Wienerberger, 2012 r.

29-Nautilus
Łodzik Nautilus sp. Cegielnia Sowa, 2012 r.

30-Parkinsonia parkinsoni
Linie lobowe amonita Parkinsonia parkinsoni. Cegielnia Sowa. Fot. M. Krakowian

31- Pholadomya 32-Trigonia

Po lewej: Pholadomya sp. Cegielnia Gnaszyn-Wienerberger, 2017 r.
Po prawej: Trigonia sp. z kolonią mszywiołów na powierzchni skorupy.
Cegielnia Sowa, 2012 r.

33-Obornella 34-Rustrum belemnita

Po lewej: Obornella sp. Cegielnia Sowa, 2012 r.
Po prawej: Rostrum belemnita. Cegielnia Sowa, 2012 r.

35-Drzewa w syderytach 36-Drzewa w syderytach 37-Drzewa w syderytach
38-Drzewa w syderytach 39-Drzewa w syderytach

Fragmenty drzew iglastych w syderytach (Araucarioxylon?). Cegielnia Sowa, 2012 r.

PRZYGOTOWANIE DO PRACY

Odwiedzając częstochowskie cegielnie warto mieć na uwadze odpowiednie przygotowanie terenowe. Praca w tutejszych odkrywkach nie należy do najczystszych, w szczególności gdy grunt jest mokry. W takim przypadku jest spora szansa, że będziemy bogatsi nie tylko o ładne okazy ale i również o iły które będziemy nosić na butach i ubraniu. Nieodzownym przyjacielem mogą okazać się gumowce, które ułatwią poruszanie się i zapobiegną niepotrzebnemu zabrudzeniu. Niestety zachowanie czystości może stanowić nie lada wyzwanie więc warto zaopatrzyć się w mniej „kościółkowe” ubranko, któremu bez żalu pozwolimy obkleić się iłem.

40-Walka
Praca w terenie dostarcza wielu emocji

Również odpowiedni młotek może nam znacznie uprzyjemnić pracę.
Chcąc rozbijać syderyty lepiej zaopatrzyć się w młotek z masywniejszym obuchem. Trzeba jednak pamiętać że nie każda konkrecja wymaga rozbicia – syderyty bardziej masywne, niechętnie ustępujące pod wpływem uderzeń mogą mieć spękania wtórnie wypełnione przez węglany i w surowej formie warto je zabrać na późniejsze cięcie. Czasem lekkie uderzenie młotkiem może nam pomóc w odpowiedzi na pytanie co zrobić z daną konkrecją. Konkrecje wydające głuchy dźwięk pustki nie będą miały ciekawego wzoru po przecięciu ale za to mogą zawierać ładne kryształy (np. siarczków) i dlatego też lepiej uporać się z nimi na miejscu.
Do poszukiwań w iłach najlepszą opcją będzie saperka lub/i młotek murarski dzięki czemu łatwiej będziemy mogli odrzucać luźny materiał skalny.

41-Cegielnia Sowa

Częstochowskie cegielnie warto zaznaczyć na mapie atrakcji geoturystycznych.
Ze względu na bogactwo minerałów i skamieniałości każdy kolekcjoner znajdzie tu coś interesującego. Ludzie wybierają się w te rejony z różnych powodów jednak mało kto zdaje sobie sprawę z geologicznej wyjątkowości tego obszaru.
Jeśli więc jakaś zbłąkana geologiczna dusza znajdzie się w Częstochowie, to prócz odwiedzin na Jasnej Górze powinna również skierować swe kroki na zachód, do tutejszych glinianek. W ten sposób można upiec dwie pieczenie na jednym ogniu – coś dla duszy…i kolekcjonerskich zapędów.

* tzn. syderyt ilasty

Autor: Piotr Zając
Korekta: Marcin Krakowian
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Literatura:

    • Gedl P., Kaim A., Boczarowski A., Kędzierski M., Smoleń J., Szczepanik P., Witkowska M., Ziaja J., 2003. Rekonstrukcja paleośrodowiska sedymentacji środkowojurajskich iłów rudonośnych Gnaszyna ( Częstochowa ) – wyniki wstępne. Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Tomy Jurajskie, Tom 1, 19-27
    • Matyja B., Wierzbowski A., 2003. Biostratygrafia amonitowa formacji częstochowskich iłów rudonośnych (najwyższy bajos – górny baton) z odsłonięć w Częstochowie. Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Tomy Jurajskie, Tom 1, 3-6
    • Molenda T., 2005. Górnicze środowiska antropogeniczne – obiekty obserwacji procesów geomorfologiczno-biologicznych (na przykładzie województwa śląskiego). Prace naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 111, 187-196
    • Pawlikowski M., Bożęcki P., 2015. Badania mineralizacji septarii z Gnaszyna koło Częstochowy. Auxiliary Sciences in Archaeology, Preservation of Relics and Environmental Engineering. CD-no 20, 1-12
    • Szczepańska M., Witkowska M., 2007. Surowce ilaste ceramiki budowlanej w dawnych ośrodkach wydobycia rud żelaza. Warsztaty 2007 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie. Materiały warsztatów 153-163
    • http://www.geoportal.gov.pl

55 GIEŁDA MINERAŁÓW, SKAMIENIAŁOŚCI I W.J. AGH (03-04.12.2016)

Zbliża się czas Świąt Bożego narodzenia. W telewizji i radiu szaleją świąteczne reklamy, za oknem topnieje śnieg więc trzeba się szykować do zakupów na AGHowskiej „przed mikołajkowej” giełdzie. Początek grudnia to dobry czas na uzupełnianie kolekcji, szkoda tylko że wielu z nas spłukało się już zupełnie na UEku i innych giełdach w Kraju które były w międzyczasie.

AGH55-01
AGH55-02

Przejdźmy jednak do rzeczy – na AGHu jest dobra giełda i można dostać fajne okazy. Jest wielu stałych wystawców z którymi możemy robić interesy, a stosunek biżuterii do minerałów nie jest rażący. Niestety coraz częściej ceny sprzedawanych okazów są podawane w € a nie w złotówkach, co z pewnością jest bardziej korzystne dla sprzedawców a już mniej dla kupujących. Giełda po za tym znacznie się skurczyła i teraz ogranicza się już wyłącznie do parteru w głównym budynku A-0.

AGH55-03
AGH55-04

Tym razem fotorelacja będzie skromniejsza niż zwykle. Na miejscu dopadł mnie kryzys baterii, ale na szczęście pomoc zjawiła się na czas. Wiele dobrych okazów nie zostało jednak sfotografowanych.

AGH55-05
AGH55-06
Alumogel
Poch.: Modrá štola, Zlaté Hory, Olomouc, Morawy, Czechy

AGH55-07
AGH55-08
Krokoit
Poch.: Adelaide, Dundas, Zeehan, Tasmania, Australia

AGH55-09
Halotrychit
Poch.: Baia Sprie, Maramury, Rumunia

AGH55-10
AGH55-11
Diopsyd
Poch.: Merelani, Lelatema, Simanjiro, Manyara, Tanzania

AGH55-12
Ametysty
Poch.: Artigas, Urugwaj

AGH55-13
AGH55-14
AGH55-15
AGH55-16
Agaty ogniste
Poch.: Aguascalientes, Meksyk

AGH55-17
Pseudojaspisy
Poch.: Trójgarb, Wałbrzych, Dolnośląskie, Polska

AGH55-18
Septaria
Poch.: Nowy Kościół, Dolnośląskie, Polska

AGH55-19
Geody kwarcowe
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, Maroko

AGH55-20
AGH55-21
Okenit i Gyrolit…okaz z którym zaprzyjaźniłem się na dłużej 🙂
Poch.: Malad, Ward 38, Mumbai, Maharashtra, Indie

AGH55-22
Piromorfit, Aragonit, Piryt, Szatukit…wszystko czego dusza zapragnie

AGH55-23
Astrofyllit
Poch.: Eveslogchorr, Chibiny, półwysep Kola, Rosja

AGH55-24
AGH55-25
Stoisko ze skamieniałościami (co jest widokiem coraz rzadszym)

AGH55-26
Trochę hiszpańskich pirytów, labradorytów z Madagaskaru
i Wanadynitu na Barycie z Maroka

AGH55-27
Geody kwarcowe napylane magnetytem 
Ładne ale niestety dla mnie bezwartościowe. 

AGH55-28
A tutaj coś dla prawdziwych geologów magików. Aplikuje się przed wyjściem w teren….

Piotr Zając, Grzegorz Słowik i Tomasz Zyguła
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

Giełda NCK – Biżuteria i minerały (24-25.09.2016)

00-nck16

Mamy jesień, koniec września więc kolejna giełda w nowohuckim NCKu już za nami.
Z giełdy na giełdę niewiele się tu zmienia – mamy tych samych wystawców, niewielką liczbę stoisk i przewagę biżuterii. Nie jest jednak tak źle, bo wśród świecidełek dało się wypatrzyć fajne okazy z Maroka czy Bułgarii. Oczywiście nie jest to giełda pokroju LLA czy Pałacu Minerałów, nie spodziewajmy się tego (tym bardziej, że równolegle odbywała się giełda w Częstochowie) – traktujmy ją raczej jako luźny wstęp do kolejnych giełd które będą miały miejsce w przeciągu najbliższych miesięcy.

01-nck16
02-nck16

03-nck16
04-nck16
05-nck16
06-nck16
Baryt
Poch.: Jebel Ouichane, Sagangane, Nador, Oriental, Maroko

07-nck16
Gips
Poch.: Bou Bekker, Touissit, Jerada, Oriental, Maroko

08-nck16
Anglezyt
Bou Bekker, Touissit, Jerada, Oriental, Maroko

09-nck16
10-nck16
Erytryn
Poch.: Bou Azer, Tazenakht, Ouarzazate, Souss-Massa-Draâ, Maroko

11-nck16
Goethyt, psylomelan, turgit
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Meknès-Tafilalet, Maroko

12-nck16
Geoda kalcytowa
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, Maroko

13-nck16
Rubin w zoisycie
Poch.: Mundarava, Kilimandżaro, Tanzania

14-nck16
Siarka rodzima
Poch.: El Desierto, San Pablo de Napa, Boliwia

15-nck16
Kalcyt
Poch.: Niemcy

16-nck16
Apofyllit
Poch.: Pune, Maharashtra, Indie

17-nck16
Labradoryt
Poch.: Norcross, Bokonaky, Maniry, Madagaskar

18-nck16
19-nck16
Galena z chalkopirytem
Poch.: Madan, Rodopy, Bułgaria

20-nck16
Morion, skaleń i epidot
Poch.: Chiny

21-nck16
Azuryt, malachit
Poch.: Guichi, Anhui, Chiny

22-nck16
Septarie
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa

23-nck16
Septaria
Poch.: Orderville, Kane, Utah, USA

24-nck16
25-nck16
Kalcyt, tzw. szpat islandzki

26-nck16
27-nck16
Epidot na ametyście
Poch.: Chiny

28-nck16
Amazonit
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

29-nck16
Gips
Poch.: Kobeřice, Opawa, Morawy, Czechy (?)

31-nck16
Małż Pholadomya sp.
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa
Wiek: Jura środkowa – Baton

32-nck16
Karneol
Poch.: Manerinerina, Ambato-Boeni, Boenyn, Mahajanga, Madagaskar (?)

33-nck16
Mookait
Poch.: Mooka, Carnarvon, Australia

34-nck16
Chalkantyt – minerał chodowlany

Giełda w NCKu to niestety nie tylko minerały (chociaż może to dla giełdy bardziej korzystnie), więc poniżej zamieszczam fotografie innych „cudów” które mogliśmy kupić:

35-nck16
36-nck16
37-nck16
38-nck16

…i trochę biżuterii:

39-nck16
40-nck16
Labradoryt (po środku)

41-nck16
Labradoryt (po środku)

42-nck16
Tutaj przykład, że oprawić można dosłownie wszystko – piryt w węglu

43-nck16
Larimar (po środku)

44-nck16
45-nck16
46-nck16

Raczej nie zdarza mi się robić zakupów w NCKu ale tym razem zrobiłem wyjątek (zapewne potwierdzający regułę 🙂 )

Psylomelan z goethytem
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Meknès-Tafilalet, Maroko

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

LWÓWECKIE LATO AGATOWE – Minerały Polski (Wystawa Główna) cz.2

Zauważyłem ostatnio, że zalegam jeszcze z tematem wystaw Minerały Polski na LLA 2014. Minęło już sporo czasu i normalnie dałbym sobie spokój, ale poczułem się w obowiązku wrzucenia tych fotografii – żal byłoby nie pokazać tak wspaniałych okazów.
Dla tych którzy nie widzieli,  pierwszą część galerii znajdziecie TUTAJ.

PODKARPACKIE:
– Machów, Podkarpackie:

LLA14-2-01
LLA14-2-02
LLA14-2-03
LLA14-2-04
LLA14-2-05
LLA14-2-07
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-08
LLA14-2-09
Siarka, celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-10
LLA14-2-11
LLA14-2-12
LLA14-2-13
LLA14-2-14
LLA14-2-15
LLA14-2-16
Celestyn, siarka
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-17
LLA14-2-18
LLA14-2-19
LLA14-2-20
LLA14-2-06
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-21
LLA14-2-22
LLA14-2-23
LLA14-2-24
LLA14-2-25
LLA14-2-26
Baryt
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-27
LLA14-2-28
LLA14-2-30
LLA14-2-31
Siarka, gips
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-32
LLA14-2-33
LLA14-2-34
LLA14-2-35
LLA14-2-36
LLA14-2-37
LLA14-2-38
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

MAŁOPOLSKIE:
– Olkusz, Małopolskie:

LLA14-2-39
LLA14-2-40
LLA14-2-41

– Rudno i Regulice, Małopolskie:

LLA14-2-42
LLA14-2-43
Kwarc (ametyst)
Poch.: Rudno, Krzeszowice, Małopolska

LLA14-2-44
LLA14-2-45

ŚLĄSKIE:
– Bytom, Śląskie:

LLA14-2-46
LLA14-2-47
Piromorfit
Poch.: Tarnowskie Góry, Śląskie

LLA14-2-48
LLA14-2-49

– Częstochowa, Śląskie:

LLA14-2-50
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

LLA14-2-51
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

LLA14-2-52
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

– Katowice, Śląskie:

LLA14-2-53
LLA14-2-54
LLA14-2-55
LLA14-2-56
LLA14-2-57
LLA14-2-58
LLA14-2-59
LLA14-2-60

ŚWIĘTOKRZYSKIE:
– Kielce, Świętokrzyskie:

LLA14-2-61
LLA14-2-62
LLA14-2-65
LLA14-2-64
Baryt
Poch.: Jaworznia, Kielce, Świętokrzyskie

– Wiśniówka, Świętokrzyskie:

LLA14-2-67
LLA14-2-69
LLA14-2-68
LLA14-2-70
LLA14-2-71
LLA14-2-72
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-73
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-74
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-75

– Miedzianka, Świętokrzyskie:

LLA14-2-76

– Śródborze, Świętokrzyskie:

LLA14-2-77
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-78
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-79
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

OPOLSKIE:

LLA14-2-80
LLA14-2-81
Celestyn
Poch.: Krasiejów, Opolskie

KUJAWSKO-POMORSKIE:

LLA14-2-82
LLA14-2-83
Gips
Poch.: Dobrzyń, Wlocławek, Kujawy

POMORSKIE:

LLA14-2-84
LLA14-2-85
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-86
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-87
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-88
LLA14-2-89

Giełda NCK – Biżuteria i minerały (13-14.02.2016)

NCK16_01

Nie mam dziś powodów do narzekania – jest ciut lepiej.
Oczywiście giełda w Nowohuckim Centrum Kultury to przede wszystkim biżuteria
i rękodzieło ale wyjątkowo wystawców minerałów i skamieniałości było więcej niż zwykle a materiał bardziej zróżnicowany.
Mam nadzieję, że to zapowiedź większych zmian 🙂
Zapraszam na fotorelację.

NCK16_02
NCK16_03
NCK16_04
NCK16_05
Malachit
Poch.: Katanga, Kongo

NCK16_06
Sodalit
Poch.: Cochabamba, Boliwia

NCK16_07
Sodalit
Poch.: Cochabamba, Boliwia

NCK16_08
NCK16_09
Dioptaz z plancheitem
Poch.: Tsumeb, Otjikoto, Namibia

NCK16_10
NCK16_11
Trylobit Calymene sp.
Poch.: Alnif, Maroko
Wiek: Dewon

NCK16_12
NCK16_13
Turmalin Schörl
Poch.: Huya, Chiny (?)

NCK16_14
Labrador
Poch.: Norcross, Bokonaky, Maniry, Madagaskar

NCK16_15
Małż Pholadomya sp.
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa
Wiek: Jura środkowa – Baton

NCK16_18
NCK16_17
Septarie
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa

NCK16_19
NCK16_20
NCK16_21
Celestyny
Poch.: Tamerza, Tozeur, Tunezja

NCK16_22
NCK16_23
Rubellit
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

NCK16_24
Azuryt, malachit
Poch.: Guichi, Anhui, Chiny

NCK16_25
Szmaragd
Poch.: Wenshan, Yunnan, Chiny

NCK16_26
NCK16_27
Wezuwian
Poch.: Handan, Hebei, Chiny

NCK16_28
Rubin w Zoisycie
Poch.: Longido, Arusha, Tanzania

NCK16_29
Epidot
Poch.: Handan, Hebei, Chiny

NCK16_30
NCK16_31
NCK16_32
NCK16_33
Lapis lazuli
Poch.:Sar-e Sang, Khash & Kuran Wa Munjan, Afganistan

NCK16_34
NCK16_35
Siarka rodzima
Poch.: El Desierto, San Pablo de Napa, Boliwia

NCK16_36
Rodonit
Poch.: Pukanec, Levice, Słowacja

NCK16_37
Jaspis krajobrazowy

NCK16_38
Geody kwarcowe
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Maroko

NCK16_39
NCK16_40
NCK16_16
Amonity Perisphinctes sp.

NCK16_41
Trochę biżuterii z bursztynu

NCK16_42
NCK16_43
NCK16_44
…”skalne grzyby”…

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com
http://mamozbieramgruz.wordpress.com

REALGAR

NOWE OKAZY 09/12.2015

Kilka nowych okazów z czterech miesięcy.
Ostatni wpis tego typu w tym roku….ot taki prezent na Święta 🙂

Celestyn - Machów (1)A
Celestyn - Machów (2)
Celestyn, kalcyt
Poch.: Machów

Septaria - Nowy Kościół
Septaria
Poch.: Nowy Kościół

Sfaleryt - Miedzianka śląska
Sfaleryt
Poch.: Miedzianka śląska

Stilbit - Strzegom
Stilbit
Poch.: Strzegom – Zółkiewka

Molibdenit - Strzegom
Molibdenit
Poch.: Strregom – Żółkiewka

Kupryt, chalkopiryt, arsenopiryt - Radzimowice, szyb Luiz
Kupryt, chalkopiryt, arsenopiryt
Poch.: Radzimowice, szyb Luiz

Siarka rodzima - Piaseczno
Siarka rodzima
Poch.: Piaseczno

Agat - Miękinia
Agat
Poch.: Miękinia

Żebra naciekowe - Dolina Będkowska
Żebra krasowe
Poch.: Dolina Będkowska

Epidot, fluoryt - Strzegom (1)
Epidot, mikroklin, fluoryt
Poch.: Strzegom – Żółkiewka

Erytryn - Ciechanowice
Erytryn
Poch.: Ciechanowice

Ametyst - Karpacz
Ametyst
Poch.: Karpacz

Kwarc - Migdałowice
Kwarc 
Poch.: Migdałowice

Kalcyt - Czatkowice
Kalcyt 
Poch.: Czatkowice

Kwarc - Zalas
Kwarc 
Poch.: Zalas

Hialit - Jordanów (1)
Hialit
Poch.: Jordanów

Opale - Sulistrowice
Opal
Poch.: Sulistrowice

Piryt - Wiśniowa
Piryt
Poch.: Wiśniowa

Kwarc, kalcyt
Kwarc, kalcyt
Poch.: Lokalizacja nieznana

Lwóweckie Lato Agatowe – Minerały Polski (Wystawa Główna) cz.1

Przy okazji weekendowej giełdy na UEku przypomniałem sobie o obiecanych fotografiach z wystaw na Lwóweckim Lecie Agatowym. Fotografie są autorstwa M. Łodzińskiego i dzięki jego uprzejmości mogę je publikować na blogu. Tak jak pisałem wcześniej niestety nie miałem okazji oglądać lwóweckich wystaw, tym nie mniej część z prezentowanych tam okazów można było jeszcze zobaczyć przy okazji krakowskiej giełdy (wrzucę do relacji z giełdy). Są to okazy wysokiej klasy i jest na czym zawiesić oko…lub dostać zawału…

Opis z tablic wystawowych:
„Występowanie minerałów na Ziemi jest bardzo nierównomierne. Polska nie jest uznawana za kraj szczególnie bogaty w stanowiska mineralogiczne w porównaniu najsłynniejszymi pod tym względem rejonami świata. Pomimo tego, podczas 200 letniej historii eksploatacji górniczej oraz badań naukowych i poszukiwań prowadzonych przez kolekcjonerów, dokonano szeregu odkryć mineralogicznych i pozyskano wiele cennych okazów.
Najlepsze okresy dla badań mineralogicznych obszaru Polski to początek XX wieku oraz lata 1960-89. Niestety duża część kolekcji zgromadzonych w okresie przed II Wojną Światową została zniszczona w jej trakcie.
Wbrew powszechnej opinii, większość okazów mineralogicznych nie jest pozyskiwana w trakcie wykopalisk prowadzonych przez kolekcjonerów, lecz pochodzi z kopalń odkrywkowych i głębinowych. Dlatego też zamknięcie dużej ilości kopalń po 1989 roku, w okresie przemian ustrojowych spowodowało radykalny, trwający do dziś spadek ilości pozyskiwanych okazów.
Najważniejsze stanowiska mineralogiczne w Polsce koncentrują się na Dolnym Śląsku, Górnym Śląsku oraz w rejonie Gór Świętokrzyskich. Północna część kraju pokryta jest grubą warstwą osadów polodowcowych przykrywających wszystkie starsze skały, dlatego jedyne okazy z tego obszaru pochodzą z kopalń głębinowych.
Wystawa „Minerały Polski” jest jedną z największych wystaw mineralogicznych w historii kraju, zarówno pod względem ilości i jakości okazów, jak i uczestniczących w niej kolekcjonerów i muzeów.

Opracowanie i przygotowanie wystawy:
Tomasz Praszkier, Jacek Szczerba, Andrzej Korzekwa, Marta Wikiera oraz Sławomir Szlinke, Joanna Gągała, Tadeusz Dzieżyc, Tadeusz Zając, Zbigniew Ruta, Władysław Gałczyński, Joanna Walendzik”

Polska sól – Wieliczka, Bochnia, Kłodawa, Inowrocław, Lubin:

Polska sól 01
Polska sól 02
Polska sól 03
Polska sól 04
Polska sól 05
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Polska sól 06
Halit – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 07
Halit z inkluzjami siarki – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 08
Polska sól 09
Polska sól 10
Polska sól 11
Halit – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 12
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Polska sól 13
Polska sól 14
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Dolnośląskie:

IMG_7387
IMG_7389
IMG_7391
Nefryt – Poch.: Jordanów

IMG_7392
IMG_7393
Hessonit (grossular) – Poch.: Gębczyce, Strzelin

IMG_7407
IMG_7433
IMG_7435
Ametyst – Poch.: Borówno, Wałbrzych

IMG_7436
IMG_7444
IMG_7447

– Jegłowa, Dolnośląskie:

IMG_7437
IMG_7440
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7449
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7450
IMG_7459
IMG_7452
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7454
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7462

– Karkonosze, Dolnośląskie:

IMG_7293
IMG_7294
IMG_7297
IMG_7298
IMG_7299
IMG_7300
Korund (szafir) – Poch.: Krucze Skały, Karpacz

IMG_7301
IMG_7302
IMG_7304
IMG_7305
IMG_7306
IMG_7307
IMG_7308
IMG_7309
IMG_7312
Molibdenit – Poch.: Staniszów

IMG_7319
IMG_7322
IMG_7324
IMG_7329
Kwarc (żelazisty) – Poch.: Staniszów

IMG_7335
IMG_7339
IMG_7332

– Lubin, Dolnośląskie:

IMG_7218
IMG_7219
IMG_7221
IMG_7223
IMG_7224
IMG_7226
IMG_7229
IMG_7230

Nowy Kościół, Dolnośląskie:

IMG_6989
IMG_6990
Septaria – Poch.: Nowy Kościół

IMG_6992
IMG_7156
IMG_7158
IMG_7160
IMG_7162
IMG_7163
IMG_7164
IMG_7165
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7166
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7169
Ametyst, Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7174
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7172
IMG_7161

– Płuczki Górne, Dolnośląskie:

IMG_7181
IMG_7184
IMG_7185
IMG_7190
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7192
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7193
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7189
Agat – Poch.: Płuczki Górne

– Piława Górna, Dolnośląskie:

IMG_7345
IMG_7353
Elbait (turmalin), lepidolit, muskowit – Poch.: Piława Górna

IMG_7357
Schörl (turmalin) – Poch.: Piława Górna

IMG_7354
Schörl (turmalin) – Poch.: Piława Górna

IMG_7359
Almandyn (granat) – Poch.: Piława górna

IMG_7361
IMG_7363
Almandyny (granaty) – Poch.: Piława górna

IMG_7365
IMG_7367
Beryl – Poch.: Piława Górna

– Rędziny, Dolnośląskie:

IMG_7237
IMG_7238
IMG_7239
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie pokryte hematytem – Poch.: Rędziny

IMG_7243
Wollastonit – Poch.: Izerskie Garby
IMG_7247
Bizmut rodzimy – Poch.: Rędziny

IMG_7244
Natrolit – Poch.: Jałowiec

– Stanisławów, Dolnośląskie:

IMG_7239
IMG_7241
IMG_7253
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7258

IMG_7262
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7266
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7268
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7264
IMG_7256

– Strzegom, Dolnośląskie:

IMG_7202
IMG_7205
Kwarc dymny, fluoryt, skaleń – Poch.: Strzegom

IMG_7207
IMG_7216
IMG_7212
IMG_7233
IMG_7234
IMG_7235

– Szklary, Dolnośląskie:

IMG_7341
IMG_7347
IMG_7348
IMG_7375
IMG_7376
IMG_7380
Chryzopraz – Poch.: Szklary

IMG_7382
Chryzopraz – Poch.: Szklary

IMG_7381

W części drugiej: Śląskie, Małopolskie, Podkarpackie, Świętokrzyskie, Kujawsko-Pomorskie i Pomorskie