GIEŁDA NCK – Biżuteria i minerały (04-05.02.2017r.)

Featured

NCK2-2017-00

Kolejna giełda w Nowohuckim Centrum Kultury za nami.
Z roku na rok nie zauważymy tutaj większych zmian (być może nawet fotografuję te same okazy). Jak zawsze dominuje biżuteria oraz stoły ze wszystkim co się da sprzedać – miód, przyprawy, wróżenie kartami tarota, rękodzieło itd. Niewiele jest stoisk z minerałami a jeżeli już to przede wszystkim znajdziemy mieszankę okazów z całego świata. Brakuje chociażby stołów z polskimi minerałami (o skamieniałościach nie wspominając) czy sprzedawców mających okazy wyłącznie z kilku wybranych lokalizacji (bardzo brakowało stoiska z marokańskimi okazami – najlepsze stoisko z ostatnich giełd). Jeżeli jednak nam mocno zależy oraz ciąży nam pełen portfel (czyt. nie możemy się doczekać lepszej giełdy) to dla chcącego nic trudnego i da się wypatrzeć fajne okazy do kolekcji. Dlatego też w jakiś sposób cenię sobie te giełdy – wydam 7 zł za wstęp i trochę nacieszę oczy 🙂

Poniżej jak zwykle fotografie co ciekawszych okazów które udało mi się wychwycić.NCK2-2017-01
NCK2-2017-02
NCK2-2017-03

NCK2-2017-04
Dolomit z kalcytem i chalkopirytem
Poch.: Black Rock, Lawrence, Arkansas, USA

NCK2-2017-05
NCK2-2017-06
Kryształy kalcytu na galenie
Poch.: Sweetwater, Viburnum, Missouri, USA

NCK2-2017-07
Wavellit
Poch.: Arkansas, USA

NCK2-2017-08
Celestyn – tzw. „kwiat chryzantemy”
Poch.: Yonghe, Liuyang, Hunan, Chiny
Kiedyś sobie taki sprawię…tylko ciut większy 🙂

NCK2-2017-09
Galena
Poch.: Septemvri, Madan, Rodopy, Obwód Smolan, Bułgaria

NCK2-2017-10
Rubin
Poch.: Brazylia (Goiás ?)

NCK2-2017-11
Kwarc
Poch.: Madagaskar

NCK2-2017-12
Po środku: Cavansyt
Poch.: Wagholi, Pune, Maharashtra, Indie

NCK2-2017-13
NCK2-2017-14
NCK2-2017-15
Piryt
Poch.: Huanzala, Dos de Mayo, Huánuco, Peru
Bardzo urokliwe okazy. W kolekcji mam już jeden z tej lokalizacji,
ale nie mogę się nim nacieszyć i trzeba będzie zainwestować w coś większego.

NCK2-2017-16
NCK2-2017-17
Klinochlor (Serafinit)
Poch.: Korzunovskoe, Zheleznogorsk, Irkuck, Prebaikal, Rosja

NCK2-2017-18
Lepidolit
Poch.:  Karibib, Erongo, Namibia

NCK2-2017-19
Galena
Poch.: Madagaskar (?)

NCK2-2017-20
Kyanit (dysten)
Poch.: Barra de Salinas, Coronel Murta,
Minas Gerais, Brazylia

NCK2-2017-21
NCK2-2017-22
Lubińskie minerały – Gipsy, chalkantyty i markasyt

NCK2-2017-23
Amonity

NCK2-2017-24
NCK2-2017-25
Trylobity Ellipsocephalus hoffi
Poch.: Jince, Przybram, Czechy
Wiek: Kambr środkowy

NCK2-2017-26
Jeszcze jeden „cmentarzyk” trylobitów

NCK2-2017-27
Opale szlachetne 
Poch.: Wello, Amhara, Etiopia

NCK2-2017-28
Opale szlachetne

NCK2-2017-29
Larimary z Dominikany

NCK2-2017-30
Agat ognisty 

Na giełdzie nie zabrakło także „minerałów syntetycznych”
(szkoda że informacji o tym również):

NCK2-2017-31
Ałunit (minerał hodowlany)

NCK2-2017-32
NCK2-2017-33
Fosforan amonowy (minerał hodowlany), zwany tutaj epsomitem.
Bardzo ładnie wykształcone kryształy na które skusi się zapewne
wielu początkujących kolekcjonerów.

NCK2-2017-34
…czasami warto poprzebierać w bębniakach

NCK2-2017-35
NCK2-2017-36

NCK2-2017-37
Na koniec galena którą sobie sprezentowałem 🙂

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

TEREN: SIEWIERZ – Na dolomitowej hałdzie

Siewierz to niewielkie miasto zlokalizowane w powiecie będzińskim, około 25 km na północny-wschód od Katowic.
Pod względem innych śląskich miast nie odznacza się niczym szczególnym ale jest tu coś co może przyciągnąć naszą uwagę – Górnicze Zakłady Dolomitowe i eksploatacja na dużą skalę.

00-SWRZ
(geoportal.gov.pl – ortofotomapa z cieniowaniem i hipsometrią)

O minerałach występujących w tutejszych kamieniołomach słyszałem już niejednokrotnie więc przy najbliższej okazji jaka się nadarzyła postanowiłem sprawdzić lokalizację osobiście. Teren musiałem jednak ograniczyć wyłącznie do przeglądnięcia materiału na hałdzie zlokalizowanej najbliżej Drogi Krajowej nr 1 – E75…i było warto.

01-SWRZ
03-SWRZ
04-SWRZ

Kopalnia odkrywkowa w Siewierzu to zakład w którym pozyskiwany jest dolomit na potrzeby budownictwa, drogownictwa i hutnictwa.
Eksploatuje się tu skały wieku dewońskiego i triasowego.
Z występujących minerałów można wymienić m.in. kalcyt, dolomit, ankeryt, galena, sfaleryt, cerusyt, smithsonit, goethyt.

02-SWRZ-xx
06-SWRZ
07-SWRZ
08-SWRZ-xx

Materiał odłożony na hałdzie reprezentowany jest w znacznej mierze przez skałę dolomitową różnego typu. Zauważyć możemy tutaj chociażby skały zróżnicowane pod względem zabarwienia (szary, brunatny) czy występowania kawern wypełnionych kryształami kalcytu bądź dolomitu.
Kawerny obecne są w znacznych ilościach i zdecydowana większość bloków skalnych posiada pustki ze szczotkami. Obok dolomitu na hałdzie możemy natrafić również na wapienie.

10-SWRZ
11-SWRZ
12-SWRZ
13-SWRZ
14-SWRZ
15-SWRZ
16-SWRZ
17-SWRZ
18-SWRZ

Kalcyt obecny jest najpowszechniej, jednak przeważnie są to szczotki zbudowane z drobnych, kilkumilimetrowych kryształów. Większe monokryształy trafiają się znacznie rzadziej.
Barwa kalcytu jest zróżnicowana, znaleźć możemy kryształy począwszy od barwy białej, przez jasnomiodowe, aż po intensywnie bordowe, mocno zabarwione tlenkami żelaza.
Warto zwrócić uwagę, że obecne w pustkach kryształy znacznie różnią się pod względem jakości – zdarzają się okazy wyjątkowo urokliwe o dobrze wykształconych kryształach, bardziej przejrzystych o mocnym połysku.
Analogicznie do kalcytu kawerny bardzo często wypełnia również dolomit oraz z łatwością możemy natrafić na masywne skupienia ankerytu (Fe-dolomit) o brunatnej barwie.
W mniejszych ilościach natkniemy się na minerały rud Zn-Pb (sfaleryt/galena) oraz goethyt, który występuje w formie masywnych pokryw.

19-SWRZ
20-SWRZ
21-SWRZ
22-SWRZ
23-SWRZ
24-SWRZ
25-SWRZ
26-SWRZ
27-SWRZ
28-SWRZ
29-SWRZ
30-SWRZ
31-SWRZ
32-SWRZ
33-SWRZ
34-SWRZ
35-SWRZ
36-SWRZ

Wypada jeszcze dodać, że chcąc zdobyć lepsze okazy do kolekcji pasuje zaopatrzyć się chociażby w 5 kg młot; jak to zwykle bywa najlepsze okazy jest najtrudniej zdobyć. Często ładnie wykształcone szczotki tkwią w dużych bryłach dolomitowych, które nie ulegają pod uderzeniami zwykłego sprzętu terenowego.

Hemimorfit z Siewierza:

W sieci można znaleźć wzmiankę o tym, że w Siewierzu znajdziemy hemimorfit występujący w formie charakterystycznych czerwonych kryształów wypełniających pustki w dolomicie kawerniastym.
Kilka lat temu, na jednej z krakowskich giełd udało mi się nawet kupić taki okaz, podpisany właśnie jako hemimorfit pochodzący z Siewierza.
Mając do dyspozycji więcej okazów tego typu wykonaliśmy badania rentgenograficzne, które wykazały, że minerał określany jako hemimorfit jest w rzeczywistości dolomitem*.
Oczywiście, nie wyklucza to w żaden sposób występowania hemimorfitu, aczkolwiek wygląda na to, że niektórzy kolekcjonerzy powinni zweryfikować to, co posiadają w kolekcjach.

37-SWRZ
38-SWRZ
Niektóre z badanych okazów

01_Hemimorfit_Siewierz
Okaz kupiony jako Hemimorfit

Film o Górniczych Zakładach Dolomitowych Siewierz dostępny na YouTube:


______________________________________________________________________

* Rentgenogramy zostaną dodane do wpisu w późniejszym czasie – na dzień dzisiejszy nie mam możliwości ich opublikowania

Za jakość fotografii w tym wpisie przepraszam – wyjątkowo nie byłem zaopatrzony w mój sprzęt.

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

LWÓWECKIE LATO AGATOWE – Minerały Polski (Wystawa Główna) cz.2

Zauważyłem ostatnio, że zalegam jeszcze z tematem wystaw Minerały Polski na LLA 2014. Minęło już sporo czasu i normalnie dałbym sobie spokój, ale poczułem się w obowiązku wrzucenia tych fotografii – żal byłoby nie pokazać tak wspaniałych okazów.
Dla tych którzy nie widzieli,  pierwszą część galerii znajdziecie TUTAJ.

PODKARPACKIE:
– Machów, Podkarpackie:

LLA14-2-01
LLA14-2-02
LLA14-2-03
LLA14-2-04
LLA14-2-05
LLA14-2-07
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-08
LLA14-2-09
Siarka, celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-10
LLA14-2-11
LLA14-2-12
LLA14-2-13
LLA14-2-14
LLA14-2-15
LLA14-2-16
Celestyn, siarka
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-17
LLA14-2-18
LLA14-2-19
LLA14-2-20
LLA14-2-06
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-21
LLA14-2-22
LLA14-2-23
LLA14-2-24
LLA14-2-25
LLA14-2-26
Baryt
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-27
LLA14-2-28
LLA14-2-30
LLA14-2-31
Siarka, gips
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-32
LLA14-2-33
LLA14-2-34
LLA14-2-35
LLA14-2-36
LLA14-2-37
LLA14-2-38
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

MAŁOPOLSKIE:
– Olkusz, Małopolskie:

LLA14-2-39
LLA14-2-40
LLA14-2-41

– Rudno i Regulice, Małopolskie:

LLA14-2-42
LLA14-2-43
Kwarc (ametyst)
Poch.: Rudno, Krzeszowice, Małopolska

LLA14-2-44
LLA14-2-45

ŚLĄSKIE:
– Bytom, Śląskie:

LLA14-2-46
LLA14-2-47
Piromorfit
Poch.: Tarnowskie Góry, Śląskie

LLA14-2-48
LLA14-2-49

– Częstochowa, Śląskie:

LLA14-2-50
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

LLA14-2-51
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

LLA14-2-52
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

– Katowice, Śląskie:

LLA14-2-53
LLA14-2-54
LLA14-2-55
LLA14-2-56
LLA14-2-57
LLA14-2-58
LLA14-2-59
LLA14-2-60

ŚWIĘTOKRZYSKIE:
– Kielce, Świętokrzyskie:

LLA14-2-61
LLA14-2-62
LLA14-2-65
LLA14-2-64
Baryt
Poch.: Jaworznia, Kielce, Świętokrzyskie

– Wiśniówka, Świętokrzyskie:

LLA14-2-67
LLA14-2-69
LLA14-2-68
LLA14-2-70
LLA14-2-71
LLA14-2-72
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-73
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-74
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-75

– Miedzianka, Świętokrzyskie:

LLA14-2-76

– Śródborze, Świętokrzyskie:

LLA14-2-77
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-78
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-79
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

OPOLSKIE:

LLA14-2-80
LLA14-2-81
Celestyn
Poch.: Krasiejów, Opolskie

KUJAWSKO-POMORSKIE:

LLA14-2-82
LLA14-2-83
Gips
Poch.: Dobrzyń, Wlocławek, Kujawy

POMORSKIE:

LLA14-2-84
LLA14-2-85
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-86
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-87
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-88
LLA14-2-89

MUZEUM PIG W WARSZAWIE cz.1

W lutym br. mieliśmy okazję odwiedzić Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 4.

PIG01

Była to wycieczka z cyklu geologiczne walentynki – bardzo ciekawa i pełna wrażeń, bowiem w PIGu wszystko jest naj – najstarszy instytut naukowy w Polsce, największe muzeum geologiczne, największa kolekcja paleontologiczna.

PIG04

Zbiory muzeum liczą około pół miliona okazów które udostępniono do zwiedzania w ośmiu wystawach tematycznych: Materia Ziemi, Historia Polski w kamieniu pisana, Surowce mineralne Polski, Skamieniały świat, Magmatyzm, Sedymentacja i diageneza, Metamorfizm i Tektonika.
Wstęp do muzeum jest bezpłatny.

PIG02
PIG03

Po wejściu do budynku i przejściu przez hol (w gablocie imponujących rozmiarów okaz halitu z kryształowej groty w Wieliczce) dochodzimy do głównej sali wystawowej z wystawą „Historia geologiczna Polski” i modelem Dilofozaura (zwanym pieszczotliwie „Dyzio”), szkieletami nosorożca włochatego, niedźwiedzia jaskiniowego oraz najbardziej rozpoznawalnego, będącego wizytówką muzeum szkieletem mamuta włochatego.
Muzeum udostępniono w latach 30tych XIX w., jednak obecny kształt ekspozycji znacznie odbiega od tego z jej pierwszych lat. W czasie II WŚ muzeum wraz ze zbiorami w większości uległy zniszczeniu i dzięki powolnemu odtwarzaniu zbiorów możliwe było stworzenie tak imponującej ekspozycji jaką mamy dzisiaj (po drodze był jeszcze generalny remont w 1999 r.).

PIG05
PIG06

Muzeum PIGu wydaje się być świetnym miejscem zarówno dla poważnego nauczyciela akademickiego czy też totalnego laika na którym nie zrobi wrażenia byle jaki „kamień” (że pozwolę się tak wyrazić). Każdy znajdzie tu coś co go zainteresuje – czy są to ślady pełzania trylobitów z Wiśniówki czy wcześniej już wspomniane imponujące szkielety.
Godne pochwały jest umożliwienie darmowego zwiedzania, dzięki czemu muzeum odwiedzane jest naprawdę licznie; wszędzie pełno rodzin z dzieciakami oglądającymi wystawy geologiczne.

PIG07

Niestety tak się zdarzyło, że mieliśmy jedynie godzinę na zwiedzanie przed zamknięciem, więc nie udało się sfotografować wszystkich wystaw (poniżej zamieszczam okazy z gablot w sali głównej – wpis będzie w dwóch częściach). Uważam jednak, że nie ma się co przejmować, bo dzięki temu będziemy mieli sposobność by odwiedzić muzeum PIGu ponownie.

PIG08
PIG10
PIG11
PIG12
PIG13
PIG14
PIG15
PIG16
PIG17
PIG18
PIG19
PIG20
PIG21
PIG22
PIG23
PIG24
PIG25
PIG26
PIG27
PIG28
PIG29
PIG30
PIG31
PIG32
PIG33
PIG34
PIG35
PIG36
PIG37
PIG38
PIG39
PIG40
PIG41
PIG42
PIG43
PIG44
PIG45
PIG46
PIG47
PIG48
PIG49
PIG50
PIG51
PIG52
PIG53
PIG54
PIG55
PIG56
PIG57
PIG58
PIG59
PIG60
PIG61
PIG62
PIG100
PIG63
PIG64
PIG65
PIG66
PIG67
PIG68
PIG70
PIG69
PIG71
PIG73
PIG72
PIG75
PIG74

CDN.

Mariola i Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

NOWE OKAZY 04/05.2015

Mamy wiosnę – czas więc na kolejną porcję nowości!
Kolekcja szybko się powiększa; czas od lutego obfitował przede wszystkim w wymiany kolekcjonerskie:

01_Szafir 01
01_Szafir 02
Szafir
Poch.: Krucze Skały. Wymiary: 14 mm x 14 mm

02_chryzopraz
Chryzopraz
Poch.: Szklary. Wymiary: 8 cm x 5,5 cm

03_kwarc 01
03_kwarc 02
Kwarc
Poch.: Bolków. Wymiary: 11 cm x 9,5 cm

04_bornit
Kowelin, chalkopiryt
Poch.: Lubin. Wymiary: 8,5 cm x 4,5 cm

05_gips
Gips (selenit), kalcyt
Poch.: Lubin. Wymiary: 7 cm x 7,8 cm

06_Kwarc 01
06_Kwarc 02
Kwarc
Poch.: Kraków – Pychowice. Wymiary: 7 cm x 8 cm

07_Menilit
Menilit
Poch.: Futoma. Wymiary: 12,4 cm x 9,3 cm

08_Natrolit
Natrolit
Poch.: Gracze. Wymiary: 6,8 cm x 6,2 cm. Wielkość kryształu: 9 mm

09_Kwarc
Kwarc
Poch.: Jaroszów. Wielkość kryształu: 3,7 cm

10_Cleavelandyt
Cleavelandyt (odm. albitu), Mikroklin
Poch.: Strzegom. Wymiary: 3,4 cm x 2,7 cm

12_Magnetyt 01Magnetyt
Poch.: Miedzianka (dolnośląskie)
Wymiary: 4,4 cm x 4 cm. Wielkość największego kryształu: 5 mm

12_Magnetyt 02
12_Magnetyt 03
Magnetyt
Poch.: Miedzianka (dolnośląskie). Wymiary: 2,9 cm x 2,2 cm

13_Galena
Galena
Poch.: Paryż k. Krzeszowic. Wymiary: 10,5 cm x 4 cm

14_Gips_basaluminit 01
14_Gips_basaluminit 02
Gips, basaluminit
Poch.: Dymaczewo Stare. Wymiary: 5,8 cm x 5 cm

15_Arsenopiryt 01
15_Arsenopiryt 02
Arsenopiryt
Poch.: Rędziny. Wymiary: 4,7 cm x 2,2 cm

17_baryt
Baryt, hematyt
Poch.: Wilcza. Wymiary: 6,7 cm x 2,4 cm

16_alumonohydrokalcyt
Aluminohydrokalcyt
Poch.: Nowa Ruda. Wymiary: 7,5 cm x 3,5 cm

18_kwarc
Kwarc, kalcyt
Poch.: Grzędy. Wymiary: 6,5 cm x 3,6 cm

10_Hematyt
Hematyt
Poch.: Rędziny. Wymiary: 14,5 cm x 9 cm

20_dolomit po kalcycie 01
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie z kryształami kalcytu
Poch.: Rędziny. Wymiary: 4,5 cm x 3 cm

20_dolomit po kalcycie 03
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie z kryształami kalcytu
Poch.: Rędziny. Wymiary: około 4,5 cm x 3 cm

20_dolomit po kalcycie 02
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie z kryształami kalcytu
Poch.: Rędziny. Wymiary: około 4,5 cm x 3 cm

20_dolomit po kalcycie 04
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie z kryształami kalcytu
Poch.: Rędziny. Wymiary: 7,3 cm x 4,2 cm

22_kalcyt
Kalcyt
Poch.: Rędziny. Wymiary: 8 cm x 6 cm

21_kalcyt
23_kalcyt
Kalcyt, hematyt
Poch.: Rędziny. Wymiary:
8 cm x 4,4 cm

11_KwarcKwarc
Poch.: Jaroszów. Wymiary: 10,5 cm x 8,5 cm

Wanadynit 01
Wanadynit 02
Wanadynit
Poch.: Mibladen, Maroko. Wymiary: 10,5 cm x 8,4 cm

Fluoryt 01
Fluoryt 02
Fluoryt, kwarc
Poch.: Hameda, Jorf, Maroko.
Wymiary: 14,8 cm x 7,5 cm. Wielkość największego kryształu: 1,5 cm

Kwarc 01
Kwarc 02
Kwarc
Poch.: Kopalnie Oumjrane, Alnif, Maroko.
Wymiary: 11 cm x 9,5 cm

Almandyn
Almandyn na łupku łyszczykowym
Poch.: Granatkogel, Północny Tyrol, Austria.
Wielkość kryształu: 2 cm x 2,2 cm

Piryt_Chalkantyt 01
Piryt_Chalkantyt 02
Piryt, Chalkantyt
Poch.: Kopalnia Calamita, Capoliveri, Włochy.
Wymiary: 5,5 cm x 4,5 cm. Wielkość największego kryształu: 9 mm

Kerchenit 01
Kerczenit (Wiwianit)
Poch.: Kercz, Krym, Ukraina. Wymiary: 2,3 cm x 1,5 cm

Piotr Zając

REALGAR

Lwóweckie Lato Agatowe – Minerały Polski (Wystawa Główna) cz.1

Przy okazji weekendowej giełdy na UEku przypomniałem sobie o obiecanych fotografiach z wystaw na Lwóweckim Lecie Agatowym. Fotografie są autorstwa M. Łodzińskiego i dzięki jego uprzejmości mogę je publikować na blogu. Tak jak pisałem wcześniej niestety nie miałem okazji oglądać lwóweckich wystaw, tym nie mniej część z prezentowanych tam okazów można było jeszcze zobaczyć przy okazji krakowskiej giełdy (wrzucę do relacji z giełdy). Są to okazy wysokiej klasy i jest na czym zawiesić oko…lub dostać zawału…

Opis z tablic wystawowych:
„Występowanie minerałów na Ziemi jest bardzo nierównomierne. Polska nie jest uznawana za kraj szczególnie bogaty w stanowiska mineralogiczne w porównaniu najsłynniejszymi pod tym względem rejonami świata. Pomimo tego, podczas 200 letniej historii eksploatacji górniczej oraz badań naukowych i poszukiwań prowadzonych przez kolekcjonerów, dokonano szeregu odkryć mineralogicznych i pozyskano wiele cennych okazów.
Najlepsze okresy dla badań mineralogicznych obszaru Polski to początek XX wieku oraz lata 1960-89. Niestety duża część kolekcji zgromadzonych w okresie przed II Wojną Światową została zniszczona w jej trakcie.
Wbrew powszechnej opinii, większość okazów mineralogicznych nie jest pozyskiwana w trakcie wykopalisk prowadzonych przez kolekcjonerów, lecz pochodzi z kopalń odkrywkowych i głębinowych. Dlatego też zamknięcie dużej ilości kopalń po 1989 roku, w okresie przemian ustrojowych spowodowało radykalny, trwający do dziś spadek ilości pozyskiwanych okazów.
Najważniejsze stanowiska mineralogiczne w Polsce koncentrują się na Dolnym Śląsku, Górnym Śląsku oraz w rejonie Gór Świętokrzyskich. Północna część kraju pokryta jest grubą warstwą osadów polodowcowych przykrywających wszystkie starsze skały, dlatego jedyne okazy z tego obszaru pochodzą z kopalń głębinowych.
Wystawa „Minerały Polski” jest jedną z największych wystaw mineralogicznych w historii kraju, zarówno pod względem ilości i jakości okazów, jak i uczestniczących w niej kolekcjonerów i muzeów.

Opracowanie i przygotowanie wystawy:
Tomasz Praszkier, Jacek Szczerba, Andrzej Korzekwa, Marta Wikiera oraz Sławomir Szlinke, Joanna Gągała, Tadeusz Dzieżyc, Tadeusz Zając, Zbigniew Ruta, Władysław Gałczyński, Joanna Walendzik”

Polska sól – Wieliczka, Bochnia, Kłodawa, Inowrocław, Lubin:

Polska sól 01
Polska sól 02
Polska sól 03
Polska sól 04
Polska sól 05
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Polska sól 06
Halit – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 07
Halit z inkluzjami siarki – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 08
Polska sól 09
Polska sól 10
Polska sól 11
Halit – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 12
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Polska sól 13
Polska sól 14
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Dolnośląskie:

IMG_7387
IMG_7389
IMG_7391
Nefryt – Poch.: Jordanów

IMG_7392
IMG_7393
Hessonit (grossular) – Poch.: Gębczyce, Strzelin

IMG_7407
IMG_7433
IMG_7435
Ametyst – Poch.: Borówno, Wałbrzych

IMG_7436
IMG_7444
IMG_7447

– Jegłowa, Dolnośląskie:

IMG_7437
IMG_7440
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7449
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7450
IMG_7459
IMG_7452
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7454
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7462

– Karkonosze, Dolnośląskie:

IMG_7293
IMG_7294
IMG_7297
IMG_7298
IMG_7299
IMG_7300
Korund (szafir) – Poch.: Krucze Skały, Karpacz

IMG_7301
IMG_7302
IMG_7304
IMG_7305
IMG_7306
IMG_7307
IMG_7308
IMG_7309
IMG_7312
Molibdenit – Poch.: Staniszów

IMG_7319
IMG_7322
IMG_7324
IMG_7329
Kwarc (żelazisty) – Poch.: Staniszów

IMG_7335
IMG_7339
IMG_7332

– Lubin, Dolnośląskie:

IMG_7218
IMG_7219
IMG_7221
IMG_7223
IMG_7224
IMG_7226
IMG_7229
IMG_7230

Nowy Kościół, Dolnośląskie:

IMG_6989
IMG_6990
Septaria – Poch.: Nowy Kościół

IMG_6992
IMG_7156
IMG_7158
IMG_7160
IMG_7162
IMG_7163
IMG_7164
IMG_7165
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7166
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7169
Ametyst, Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7174
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7172
IMG_7161

– Płuczki Górne, Dolnośląskie:

IMG_7181
IMG_7184
IMG_7185
IMG_7190
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7192
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7193
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7189
Agat – Poch.: Płuczki Górne

– Piława Górna, Dolnośląskie:

IMG_7345
IMG_7353
Elbait (turmalin), lepidolit, muskowit – Poch.: Piława Górna

IMG_7357
Schörl (turmalin) – Poch.: Piława Górna

IMG_7354
Schörl (turmalin) – Poch.: Piława Górna

IMG_7359
Almandyn (granat) – Poch.: Piława górna

IMG_7361
IMG_7363
Almandyny (granaty) – Poch.: Piława górna

IMG_7365
IMG_7367
Beryl – Poch.: Piława Górna

– Rędziny, Dolnośląskie:

IMG_7237
IMG_7238
IMG_7239
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie pokryte hematytem – Poch.: Rędziny

IMG_7243
Wollastonit – Poch.: Izerskie Garby
IMG_7247
Bizmut rodzimy – Poch.: Rędziny

IMG_7244
Natrolit – Poch.: Jałowiec

– Stanisławów, Dolnośląskie:

IMG_7239
IMG_7241
IMG_7253
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7258

IMG_7262
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7266
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7268
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7264
IMG_7256

– Strzegom, Dolnośląskie:

IMG_7202
IMG_7205
Kwarc dymny, fluoryt, skaleń – Poch.: Strzegom

IMG_7207
IMG_7216
IMG_7212
IMG_7233
IMG_7234
IMG_7235

– Szklary, Dolnośląskie:

IMG_7341
IMG_7347
IMG_7348
IMG_7375
IMG_7376
IMG_7380
Chryzopraz – Poch.: Szklary

IMG_7382
Chryzopraz – Poch.: Szklary

IMG_7381

W części drugiej: Śląskie, Małopolskie, Podkarpackie, Świętokrzyskie, Kujawsko-Pomorskie i Pomorskie

Skały w krakowskim Ogrodzie Doświadczeń

19 października 2014 r. w krakowskim Ogrodzie Doświadczeń odbył się dzień geologa (Geologiczna Niedziela). Korzystając z okazji przyglądnąłem się skałom znajdującym się w Geo-ogródku:
001

Granit tatrzański:

01_Granit tatrzański 01
01_Granit tatrzański 02
01_Granit tatrzański 03
Kwaśna skała magmowa głębinowa z grupy granitoidów. Zawiera 20-60% kwarcu, 35-90% skaleni potasowych w stosunku do plagioklazów (10-65%), 5-20% minerałów ciemnych (Szełęg, 2010).

Granit strzegomski:

02_Granit strzegomski 01
02_Granit strzegomski 02
02_Granit strzegomski 03

Andezyt pieniński:

03_Andezyt pieniński 01
03_Andezyt pieniński 02
03_Andezyt pieniński 03
03_Andezyt pieniński 04
Gniazdo kryształów hornblendy w andezycie

Obojętna skała magmowa wylewna z grupy andezytoidów i bazaltoidów. Wylewny odpowiednik diorytu. Zawiera do 90% plagioklazów w stosunku do skaleni potasowych (do 10%), do 5% kwarcu, 25-50% minerałów ciemnych (Szełęg, 2010).

Bazalt z Wołynia:

04_Bazalt z Wołynia 01
04_Bazalt z Wołynia 02
04_Bazalt z Wołynia 03
Zasadowa skała magmowa wylewna. Skała z grupy andezytoidów i bazaltoidów. Wylewny odpowiednik gabra. Zawiera do 90% plagioklazów w stosunku do skaleni potasowych (do 10%), do 5% kwarcu, 35-60% minerałów ciemnych (Szełęg, 2010).

Porfir z Miękini:

05_Porfir z Miękini 01
05_Porfir z Miękini 02
05_Porfir z Miękini 03
(Ryolit) Kwaśna skała magmowa wylewna. Skała z grupy ryolitidów zaliczana do porfirów kwarcowych (nazwa stosowana w terenie, bez badań mikroskopowych). Wylewny odpowiednik granitu. Zawiera 20-60% kwarcu, 35-90% skaleni potasowych, 10-65% plagioklazów, do 15% minerałów ciemnych (Szełęg, 2010).

Wapień dębnicki:

06_Wapień dębnicki 01
06_Wapień dębnicki 02
06_Wapień dębnicki 03
Dewońska skała węglanowa o charakterystycznej – czarnej po wypolerowaniu barwie, będącej wynikiem zawartości substancji organicznej i/bądź domieszek pirytu. Jeden z najbardziej znanych polskich kamieni dekoracyjnych potocznie zwany marmurem dębnickim.

Dolomit diploporowy:

07_Dolomit diploporowy 01
07_Dolomit diploporowy 02
07_Dolomit diploporowy 03
Triasowa skała węglanowa o barwie jasnoszarożółtej, występująca w rejonie śląsko-krakowskim. Zbudowana jest z ksenomorficznych, rzadziej hipautomorficznych kryształów dolomitu o wielkości rzędu 0,03–0,1 mm. Pomiędzy nimi niekiedy występują nieregularne pory (o średnicy 0,1–0,5 mm), które są ograniczone ścianami kryształów dolomitu (Wyszomirski, Przytuła, 2010 – uproszczone)

Wapień górnojurajski:

08_Wapień górnojurajski 01
08_Wapień górnojurajski 02
08_Wapień górnojurajski 03
Węglanowa skała organiczna. Osad płytkiego i ciepłego morza epikontynentalnego. Występuje w trzech odmianach facjalnych: wapienie skaliste, płytowe i uławicone. Na ogół jest to skała zwięzła, zbita, mało porowata, o przełamie prostym lub muszlowym, gładkim (Rajchel, 2005).

Wapień pińczowski:

09_Wapień pińczowski 01
09_Wapień pińczowski 02
09_Wapień pińczowski 03
Mioceńska skała węglanowa. Wapień detrytyczny litotamniowy zbudowany z wapiennych ziarn (zawierających głównie krasnorosty z rodziny Lithothamnium) spojonych wapiennym lepiszczem.

Piaskowiec istebniański:

10_Piaskowiec istebniański 01
10_Piaskowiec istebniański 02
10_Piaskowiec istebniański 03
10_Piaskowiec istebniański 04
Skała osadowa zwięzła powstała na przełomie kredy i trzeciorzędu, w okresie od kampanu po paleocen. W obrębie profilu warstw istebniańskich zaznacza się dwudzielność na ich piaskowcową część dolną i łupkowo-piaskowcową górną. Największe znaczenie architektoniczne mają piaskowce z dolnej części tych warstw. Są to na ogół gruboziarniste, czasami zlepieńcowate, źle wysortowane piaskowce oligomiktyczne, arkozowe i szarogłazowe. Ich barwa jest brudnobiała z rdzawymi plamkami, bladożółta, rdzawokremowa lub brunatna. Posiadają skąpe spoiwo ilaste, lokalnie krzemionkowe, z tendencją do tworzenia konkrecji cementacyjnych (Rajchel, 2005)

Tuf filipowicki:

11_Tuf filipowicki 01
11_Tuf filipowicki 02
11_Tuf filipowicki 03
Skała okruchowa pochodzenia wulkanicznego (piroklastyczna). Materiał piroklastyczny osadzony w środowisku morskim występujący w ilości 25-75% w stosunku do materiału osadowego nosi nazwę tufitu. Osady tzw. chmur gorejących przetaczających się od krateru wulkanu w dół do powierzchni terenu, spiekane pod wpływem panującej w nich wysokiej temperatury noszą nazwę ignimbrytów (Szełęg, 2010).

Piaskowiec godulski:

12_Piaskowiec godulski 01
12_Piaskowiec godulski 02
12_Piaskowiec godulski 03
12_Piaskowiec godulski 04
Materia organiczna w piaskowcu godulskim

Skała osadowa zwięzła o charakterystycznej zielonkawej barwie, spowodowanej przez obecny w skale glaukonit, którego ilość może sięgać kilkunastu procent. Piaskowiec szarogłazowy, rzadziej oligomiktyczny, z niewielką na ogół zawartością mik oraz drobnych okruchów skał.Posiada zróżnicowane w profilu uziarnienie, zmienne miąższości ławic i spoiwo wapnisto-krzemionkowo-ilaste. Skała powstawała w epoce górnej kredy, od cenomanu do dolnego senonu (Rajchel, 2005)

Zlepieniec myślachowicki:

13_Zlepieniec myślachowicki 01
13_Zlepieniec myślachowicki 02
13_Zlepieniec myślachowicki 03
Skała osadowa zwięzła, zbudowana z otoczaków skalnych i spoiwa. Frakcja psefitowa poniżej 2 mm (Szełęg, 2010).

Gnejs:

14_Gnejs 01
14_Gnejs 02
14_Gnejs 03
Produkt metamorfizmu regionalnego. Składa się głównie ze skaleni oraz kwarcu. Może zawierać do 10% minerałów ciemnych. Charakteryzuje się typową równoległą podzielnością – gnejsową lub ołówkową, kolumnową. Ma wiele odmian różniących się budową wewnętrzną (Szełęg, 2010).

Marmur „Biała Marianna”:

15_Marmur Biała Marianna 01
15_Marmur Biała Marianna 02
15_Marmur Biała Marianna 03
15_Marmur Biała Marianna 04
Produkt metamorfizmu regionalnego. Skała zawiera powyżej 50% węglanów (kalcyt, aragonit, dolomit). Od czasów starożytnych stosowana jako materiał budowlany i rzeźbiarski (Szełęg, 2010).

Serpentynit:

16_Serpentynit 01
16_Serpentynit 02
16_Serpentynit 03
16_Serpentynit 04
Chryzotyl w serpentynicie

Produkt metasomatozy hydrotermalnej. Skała o charakterystycznej zielonej barwie. Powstaje w wyniku serpentynizacji zasobnych w oliwiny i pirokseny zasadowych i ultrazasadowych skał magmowych, takich jak dunity i perydotyty. Proces ten doprowadza do przebudowy ich składu w minerały z grupy serpentynu, takich jak chryzotyl, antygoryt i lizardyt (Rajchel, 2005).

Eratyk polodowcowy:

17_Eratyk polodowcowy 01
17_Eratyk polodowcowy 02
17_Eratyk polodowcowy 03
17_Eratyk polodowcowy 04

Eratyki, zwane również głazami narzutowymi, to na ogół dużych rozmiarów pojedyncze kamienie przytransportowane przez lodowiec. Przeważnie są one ostatnią pozostałością usuniętych erozyjnie innych, równocześnie przeniesionych, ale bardziej drobnoziarnistych, osadów lodowcowych (Rajchel, 2005).

Geoogródek 1
Geoogródek 2

20
21

Prócz możliwości oglądnięcia skał w dniu geologa przygotowano również liczne atrakcje geologiczne, m.in. rozmaite warsztaty czy oglądanie minerałów w świetle UV.

Geologiczna niedziela
Plan Geologicznej niedzieli

23
24
25

26
Stoły geologiczne

27
28
29
30
31
32

Tego dnia miałem również swoją niewielką wystawę minerałów (z której muszę przyznać jestem bardzo dumny!):

33
34
35
36
Po prawej: Ciemnia do oglądania minerałów w świetle UV

37
38
Niektórzy mieli potrzebę bezpośredniego kontaktu z minerałami…

39
40
41
42
43
44

45
Widok na Ogród Doświadczeń

46
W oddali hala widowiskowo-sportowa, Kraków Arena

Na koniec chciałbym jeszcze dodać, że o ile sam Ogród Doświadczeń dedykowany jest raczej dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym, to Geo-ogródek może być wyjątkowo przydatny studentom geologii chcącym się nauczyć rozpoznawania skał. Myślę, że bezpośredni kontakt ze skałą (+ tabliczki z opisami Prof. Rajchela) daje znacznie więcej korzyści, niż sucha wiedza podręcznikowa czy zamknięte gabloty na uczelni. Oczywiście nie każdy ma możliwość pojechać w teren by się doszkolić z petrografii, tak więc pomysł na skały w Ogrodzie Doświadczeń jest jak najbardziej trafny. Co prawda tegoroczny sezon w Ogrodzie dobiegł końca (Ogród Doświadczeń jest zamknięty od 1.11-22.04), tym nie mniej mam nadzieję, że moje fotografie i opisy skał pomogą szukającym wiedzy, a także zachęcą by wpaść do Ogrodu w przyszłym roku.

47

Piotr Zając

REALGARMZG

 

 

 

 

Literatura:

  • Rajchel J. Kamienny Kraków. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne, Kraków 2005
  • Szełęg E. Atlas minerałów i skał – część 2. Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2010
  • Wyszomirski P., Przytuła S., 2010. Charakterystyka surowcowa kruszywa dolomitowego na przykładzie kopaliny z Libiąża (region śląsko-krakowski). Zeszyty naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, 79: 213-222