NOWE OKAZY – Wiosna 2016r.

Minęło prawie pół roku od ostatniego wpisu o nowych okazach.
Sporo się nazbierało więc ruszam z kolejną porcją fotografii. Jak zwykle zaczynamy od polskich okazów a kończymy na zagranicznych. Wszystko co znajdziecie poniżej pochodzi z wymian bądź zakupów, a okazy znalezione w terenie pojawiać się będą przy okazji wpisów tematycznych bądź na facebooku.
Miłego oglądania i liczę na komentarze 🙂

01 Bornit - Polkowice, Lubin
Bornit w łupku miedzionośnym (przekrój przez żyłę)
Poch.: Lubin
Rozmiar okazu: 28 cm x 9 cm

02 Alabaster - Ruczaj, Kraków (1)
03 Alabaster - Ruczaj, Kraków (2)
Alabaster
Poch.: Ruczaj, Kraków, Polska
Rozmiar okazu: 20 cm x 17,5 cm

04 Szafir - Krucze skały, Karpacz
Szafir
Krucze Skały, Karpacz, Polska

05 Opal miodowy - Szklary
Opal miodowy
Poch.: Szklary, Polska

06 Chryzokola z malachitem - Miedzianka śląska
Malachit i chryzokola
Poch.: Miedzianka śląska, Polska

07 Piryt - Ciechanowice
Piryt
Poch.: Ciechanowice, Polska

08 Halit - Kłodawa
Halit
Poch.: Kłodawa, Polska

09 Kalcyt - Gracze
Kalcyt
Poch.: Gracze, Polska

10 Anhydryt - Lubin
Anhydryt
Poch.: Lubin, Polska

11 Markasyt - Pomorzany (2)
Markasyt
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Polska

12 Karbonatyt REE zaw. Burbankit - Tajno, Suwałki
Karbonatyt REE zaw. Burbankit
Poch.: Tajno, Suwałki, Polska

13 Złoto rodzime - Góry Kaczawskie
Złoto rodzime
Poch.: Góry Kaczawskie, Polska

14 Prasiolit - Sokołowiec
Prasiolit
Poch.: Sokołowiec, Polska

15 Cerusyt na sfalerycie - Orzeł Biały, Bytom (1)
Cerusyt na sfalerycie
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Polska

16 Cerusyt na sfalerycie - Orzeł Biały, Bytom (2)
17 Cerusyt na sfalerycie - Orzeł Biały, Bytom (3 -UV)
Cerusyt na sfalerycie (makro + UV)
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Polska

18 Chakopiryt, bornit, malachit - Ciechanowice
Chalkopiryt, bornit, malachit
Poch.: Szyb Luisa, Ciechanowice, Polska
Okaz podpisany jako bizmut rodzimy, ale makroskopowo nie stwierdziliśmy

19 Gips - KWK Ziemowit (1)
Gips
Poch.: KWK Ziemowit, Lędziny, Polska

20 Gips - KWK Ziemowit (2)
Gips
Poch.: KWK Ziemowit, Lędziny, Polska

21 Piryt - KWK Ziemowit
Piryt
Poch.: KWK Ziemowit, Lędziny, Polska

22 Kalcyt groniasty - Męcinka
Kalcyt groniasty
Poch.: Męcinka, Polska

23 Gips - Lubin
Gips – jaskółczy ogon
Poch.: Lubin, Polska

24 Kwarc różowy - Miękinia (1)
Kwarc różowy
Poch.: Miękinia, Polska

25 Kwarc różowy - Miękinia (2)
Kwarc różowy
Poch.: Miękinia, Polska

26 Ramersbergit i nikielin - Sieroszowice'
Ramersbergit i nikielin
Poch.: Sieroszowice, Polkowice, Polska

27 Markasyt - Pomorzany, Olkusz
Markasyt
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Polska

28 Gips - Orzeł Biały, BytomGips (drobne igiełkowe kryształy)
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Polska

29 Kalcyt - Wielkanoc, Gołcza
Kalcyt
Poch.: Wielkanoc, Polska

30 Diamenty - Syberia, Rosja
Diamenty
Poch.: Syberia, Rosja

31 Opal
Opale szlachetne
Poch.: (z lewej) Wello, Etiopia (z prawej) Gracios O Dios, Honduras

32 Lapis lazuli - Afganistan
Lapis lazuli
Poch.: Sar-e-Sang, Jurm, Afganistan

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

Reklamy

GIEŁDA MINERAŁÓW I BIŻUTERII UE (12-13.03.2016r.)

OE032016-01
OE032016-00
Kolejna krakowska giełda na UEku za nami.

Jak zwykle impreza na poziomie – z tej giełdy człek wychodzi zadowolony z zakupów które zrobił i zmartwiony ile pieniędzy wydał.
Sporo stoisk z ciekawymi okazami (świetne stoisko spiriferów), wystawa pt. „Kręgowce minionych epok w zbiorach podkrakowskich kolekcjonerów„, oraz konkurs w którym można było wygrać ząb Mezozaura – Mosasaurus anceps (wiek: kreda górna, mastrycht, poch.: Oued Zem, Khouribga, Maroko). Ogółem bardzo pozytywnie.

Poniżej zapraszam na krotki przegląd okazów z giełdy.
Niestety, tym razem mój aparat się zbuntował i nie udało się sfotografować wszystkich okazów które powinienem. Nie mniej jednak warto chociażby zwrócić uwagę na rubiny w zoisytach którymi osobiście jestem zachwycony….szkoda tylko, że cena z trzema zerami 😦

OE032016-02
OE032016-03
OE032016-04
OE032016-05
OE032016-06

OE032016-07
OE032016-08
OE032016-09
Rubin w zoisycie
Poch.: Mundarava, Kilimandżaro, Tanzania

OE032016-10
OE032016-11
Diament w kimberlicie
Poch.: Finis Diamond Mine, RPA

OE032016-12
Kwarc żelazisty (zabarwiony hematytem)
Poch.: Alnif, Maroko
Po lewej: Agat z hematytem pochodzący z Kerrouchen, Khenifra, Maroko

OE032016-14
OE032016-15
Chryzopraz
Poch.: Szklary, Polska

OE032016-16
Chryzokola
Poch.: Arizona, USA

OE032016-17
Markasyt i baryt
Poch.: Bou Nahas Mine, Alnif, Maroko

OE032016-18
Chalkopiryt
Poch.: Sweetwater Mine, Missouri, USA

OE032016-19
Hematyt
Poch.: Taouz, Maroko

OE032016-20
OE032016-21
OE032016-22
OE032016-23
Kasyteryt
Poch.: Adit No. 2, Preiselberg, Krupka, Czechy

OE032016-24
OE032016-25
Stichtyt
Poch.: Kaznakhtinskii massif, Zachodnia Syberia, Rosja

OE032016-26
Rutyl i hematyt w kwarcu
Poch.: Novo Horizonite, Bahia, Brazylia

OE032016-27
OE032016-28
Bornit
Poch.: Lubin, Polska

OE032016-29
Złoto rodzime
Poch.: Rzeka Skora, Dolny Śląsk, Polska

OE032016-30
Złoto rodzime
Poch.: USA

OE032016-31
Diamenty
Poch.: Syberia, Rosja

OE032016-32
Meteoryt żelazny
Poch.: Nantan, Chiny

OE032016-33
Mikroklin (bliźniak baweński), kwarc dymny i albit
Poch.: Strzegom, Polska

OE032016-34
Rosolit (grossular) i wezuwian
Poch.: Sierra de Cruces, Coahuila, Meksyk

OE032016-35
Zlep fauny jurajskiej – amonity, ślimak, belemnit
Poch.: Czatkowice (stare łomy), Polska

OE032016-36
Baryt niebieski
Poch.: Sidi Lahcen, Nador, Maroko

OE032016-37
Grossular
Poch.: Sandare, Kayes, Mali

OE032016-38
OE032016-39
Cytryn (naturalny)
Poch.: Bahia, Brazylia

OE032016-40
Aurypigment i baryt
Poch.: Quiruvilca Mine, La Libertad, Peru

OE032016-41
Fluoryt
Poch.: Rogerley Mine, Frosterley, Anglia

OE032016-42
Słońce tytanitowe
Poch.: Chibiny, półwysep Kola, Rosja

OE032016-43
Kalcyty ze sfalerytem
Poch.: Elmwood mine, Tennessee, USA

OE032016-44
Ludzka pomysłowość – wciąż mnie zaskakuje

Grzegorz Słowik i Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

53 GIEŁDA MINERAŁÓW, SKAMIENIAŁOŚCI I W.J. AGH (05-06.12.2015)

01_AGH_53

Co by nie było, że się obraziłem na AGH… z lekkim miesięcznym opóźnieniem i dwoma brakami w numeracji wrzucam relację z grudniowej giełdy.

Tym razem na potrzeby wystawców do dyspozycji był wyłącznie parter, a na piętrze można było oglądać wspaniały meteoryt Morasko i standardowo muzeum WGGIOŚ. Reszta bez zmian: konkurs, zbyt mała jak na to wydarzenie ilość wystawców oraz dosyć drogi wstęp.
W mojej ocenie jest to wciąż giełda na którą warto czekać, gdzie można nabyć ciekawe okazy w dobrych cenach. Niestety, aghowskie giełdy mają swoje problemy z których wydaje się nie mogą wybrnąć.

02_AGH_53
Uwarowit
Poch.: Sarany, Ural, Rosja

03_AGH_53
Srebro rodzime
Poch.: Imiter, Djebel Saghro, Souss-Massa-Drâa, Maroko

04_AGH_53
Piryt
Poch.: Merelani Hills, Simanjiro, Manyara, Tanzania

05_AGH_53
Hematyt
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Maroko

06_AGH_53
Malachit
Poch.: Katanga, Kongo

07_AGH_53
Erytryn
Poch.: Bou Azer, Souss-Massa-Draâ, Maroko

08_AGH_53
Turmalin schörl
Poch.: Erongo, Namibia

09_AGH_53
Baryt
Poch.: Jebel Ouichane, Sagangane, Nador, Maroko

10_AGH_53
Baryt
Poch.: Jebel Ouichane, Sagangane, Nador, Maroko
powyżej: Ametysty pochodzące z Adrar Trich Boû Oudi, Tata, Maroko

11_AGH_53
Azuryt
Kerrouchene, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

Stoisko z niebieskimi chalcedonami poch.: Kötelesmező, Marmarosz, Rumunia:

12_AGH_53
13_AGH_53
14_AGH_53
15_AGH_53
16_AGH_53

17_AGH_53
Diament
w kimberlicie

Poch.: Finis Diamond Mine, RPA

18_AGH_53
Piryt
Poch.: Navajún, La Rioja, Hiszpania
po lewej: czeskie Mołdawity

19_AGH_53
Hialit, aragonit
Poch.: Kopas, Tarcal, Borsod-Abaúj-Zemplén, Węgry

21_AGH_53
20_AGH_53
Hialit, aragonit (w świetle UV)
Poch.: Kopas, Tarcal, Borsod-Abaúj-Zemplén, Węgry

22_AGH_53
Anapait
Poch.: Kercz, Krym, Ukraina

23_AGH_53
Fluoryt
Poch.: Xianghuapu, Chenzhou, Hunan, Chiny

24_AGH_53
Almandyny
Poch.: Zavalye, Haivoron, Ukraina

Stoisko z minerałami miedzi (azuryty, malachity):
Po lewej: Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia
po prawej: Kerrouchene, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

25_AGH_53
26_AGH_53

27_AGH_53
Azuryt
Poch.: Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia

30_AGH_53
Azuryty i malachity
Poch.: Bou Skour, Ouarzazate Province, Souss-Massa-Draâ, Maroko

29_AGH_53
Azuryt z malachitem
Poch.: Bou Skour, Ouarzazate Province, Souss-Massa-Draâ, Maroko

28_AGH_53
Kupryt
Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia

31_AGH_53
Geoda kwarcowa
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Maroko

32_AGH_53
Amonit poch.: Madagaskar

33_AGH_53
Wanadynit
Poch.: Mibladen, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

34_AGH_53
Geoda ametystowa

35_AGH_53
Kobaltokalcyt
Poch.: Bou Azer, Ouarzazate, Souss-Massa-Draâ, Maroko

36_AGH_53
Demantoid
Poch.: (zgodnie z opisem) Mali (być może: Trantimou, Kayes)

37_AGH_53
Szafir
Poch.: Ilmens, Czelabińsk, Ural, Rosja

38_AGH_53
Akwamaryn
Poch.: Erongo, Namibia

39_AGH_53
Kwarc z chlorytem
Poch.: Ural, Rosja

40_AGH_53
Pentagonit
Poch.: Pune, Maharashtra, Indie

41_AGH_53
Fluoryt
Poch.: (najprawdopodobniej) Hameda, Er Rachidia, Maroko

42_AGH_53
Piryt w talku
Poch.: Gemerská Poloma, Rožňava, Košice, Słowacja

43_AGH_53
Amazonit
Poch.: Apatity, Murmansk Oblast, Rosja

44_AGH_53
Antymonit
Poch.: Baia Sprie, Marmarosz, Rumunia

45_AGH_53
Molibdenit
Poch.: Vrchoslav, Masyw Krupka, Góry Kruszczowe, Czechy

Stoisko z okazami ze Strzegomia:

46_AGH_53
47_AGH_53

48_AGH_53
Fluoryt, epidot, mikroklin
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

49_AGH_53
Albit, mikroklin, chabazyt
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

50_AGH_53
Mikroklin, Albit
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

51_AGH_53
Agaty
Poch.: Nowy Kościół

Wystawa: Meteoryt Morasko:

53_AGH_53
54_AGH_53
55_AGH_53

56_AGH_53
57_AGH_53
58_AGH_53

59_AGH_53
Lampki selenitowe… bo można

Dziękuję Grzegorzowi Słowikowi za pomoc w identyfikacji okazów

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com
http://mamozbieramgruz.wordpress.com

REALGAR MZG

GIEŁDA MINERAŁÓW I BIŻUTERII UE (07-08.11.2015)

Kolejna, druga w tym roku giełda na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.
Na mieście ponownie pojawiły się intensywnie różowe plakaty zatytułowane „Giełda minerałów” lub „Giełda biżuterii”.
Podobnie jak w latach poprzednich była to giełda trzymająca poziom i bez większych zmian – przewaga tych samych stoisk, wystawa, kącik zabaw dla dzieci (tzw. „Geolandia”), konkurs.
Ogólnie całkiem przyzwoicie, chociaż brakuje już trochę świeżości w temacie.

01UE-112015
02UE-112015
03UE-112015
04UE-112015
05UE-112015

Do wygrania w konkursie był diament w kimberlicie
pochodzący z Finis Diamond Mine, RPA

06UE-112015
07UE-112015

Okazy na stoiskach:

11UE-112015
Żebra naciekowe (po środku)
Poch.: Dolina Będkowska

08UE-112015
Tanzanit
Poch.: Miralani Hills, Arusha, Tanzania

09UE-112015
Szczotka kalcytowa
Poch.: Czatkowice

10UE-112015
Nacieki aragonitowe z siarką rodzimą
Poch.: Machów

12UE-112015
Gagat
Poch.: Wartowice

13UE-112015
Celestyny
Poch.: Sakoany, Katsepy, Mahajanga, Madagaskar

14UE-112015
Chalcedony, opale
Poch.: Eskişehir, Anatolia Centralna, Turcja

15UE-112015
Chalcedon
Poch.: Eskişehir, Anatolia Centralna, Turcja

16UE-112015
Opal
Poch.: Eskişehir, Anatolia Centralna, Turcja

17UE-112015
Pinolit (odm. magnezytu)
Poch.: Sunk, Trieben, Steiermark, Austria

18UE-112015
Almandyn
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

19UE-112015
Meteoryt żelazny
Poch.: Campo del Cielo, Argentyna

20UE-112015
Selenit

Wystawa „Minerały świata” w kolekcji J.J.Szczerbów:

22UE-112015
23UE-112015
24UE-112015
Ametyst szkieletowy (tzw. okienkowy) z fantomem
Poch.: Brandber, Namibia

25UE-112015
Kwarc żelazisty, szkieletowy
Poch.: Paredon, Nuevo Leon, Meksyk

26UE-112015
Ametyst
Poch.: Las Vigas, Veracruz, Meksyk

27UE-112015
Ametysty berłowe
Poch.: Ambatofinandrahana, Madagaskar

28UE-112015
Opale szlachetne
Poch.: Addis Ababa, Etiopia

29UE-112015
Skolecyt, stylbit
Poch.: Jalgaon, Indie

30UE-112015
Okenit na ametyście
Poch.: Shirdi, Indie

31UE-112015
Chalcedon naciekowy
Poch.: Sidi Rahhal, Marakesz, Maroko

32UE-112015
Apofyllit, stylbit
Poch.: Akhada, Rahuri, Maharashtra, Indie

33UE-112015
Szafir
Poch.: Góry Ilmeńskie, Ural, Rosja

34UE-112015
Heliodor, granat
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

35UE-112015
Rosolit – Grossular
Poch.: Sierra Mojada, Coahuila, Meksyk

36UE-112015
Celestyn
Poch.: Sakoany, Katsepy, Mahajanga, Madagaskar

37UE-112015
Topaz z inkluzjami fluorytu
Poch.: Wołodarsk Wołyński, Ukraina

38UE-112015
Wulfenit
Poch.: San Francisco, Cerro Prieto, Meksyk

40UE-112015
Rubin w marmurze dolomitycznym
Poch.: Jagdalek, Afganistan

41UE-112015
Turkus
Poch.: Teghut, Tawusz, Armenia

42UE-112015
Szmaragd w karbonatycie
Poch.: Gosquez, Boyaca, Kolumbia

43UE-112015
Sugilit
Poch.: Kuruman, RPA

44UE-112015
Złoto rodzime
Poch.: Rakowice Wielkie, Lwówek Śląski

45UE-112015
Kupryt, chryzokola
Poch.: Mashamba West, Katanga, Demokratyczna Republika Konga

46UE-112015
Krokoit
Poch.: Dundas, Tasmania, Australia

47UE-112015
Złoto rodzime na kwarcu
Poch.: Eagles Nest, Kalifornia, USA

48UE-112015
Antymonit
Poch.: Wuling, Jiangxi, Chiny

49UE-112015
50UE-112015
Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Łętowe cz.2 – w gumiakach na diamenty (01.2015)

Środek stycznia tego roku był niczym kwiecień – temperatura 18oC a w powietrzu unosił się intensywny zapach wiosny. Skoro nie ma przerwy zimowej trzeba skorzystać z okazji i wyruszyć w teren.
Po raz kolejny postanowiłem odwiedzić okolice Mszany Górnej i wieś Łętowe.

LETOWE1
Okolice Kasiny Wielkiej

Tym razem szukając okazów kierowaliśmy się w dół potoku Łętówka, aż do ujścia w Mszance. Poszukiwanie diamentów (odm. kwarcu) jest dosyć trudnym zadaniem i trzeba mieć wprawione oczy by wiedzieć, w jakich skałach należy się ich spodziewać. Generalnie występują one w drobnoziarnistych piaskowcach; spękanych z licznymi żyłkami kalcytu i dużą zawartością substancji organicznej (dolny kompleks warstw krośnieńskich jednostki dukielskiej okna tektonicznego Mszany Dolnej). Im ciemniejsze i bardziej spękane piaskowce tym lepiej. Oczywiście Łętowe to prócz kwarcu również dobrze wykształcone szczotki kalcytu, których jest tu naprawdę mnogo.

LETOWE2
Powierzchnia piaskowca pokryta kryształami kalcytu

Szczotki kalcytowe:

LETOWE3
LETOWE4
LETOWE5
LETOWE6
LETOWE7
LETOWE8
Kryształ kalcytu o zonalnej budowie

Przy poszukiwaniach diamentów trzeba mieć na uwadze, że okazy w których kryształy kwarcu stabilnie tkwią w skale (bądź narastają na kryształach kalcytu) należą do rzadkości. Częściej będziemy spotykać drobne diamenty, które po rozbiciu piaskowca wypadną ze szczelin. Ogólnie rzecz biorąc, po rozbiciu nie tylko należy sprawdzać skałę, ale również obserwować czy kryształy kwarcu nie leżą na podłożu. Jeżeli będziemy mieli pewność, że w danym „kamieniu” występują kwarce, to warto go zabrać do domu i w spokoju zająć się jego pomniejszaniem…oczywiście przy dobrym świetle i lupce.

LETOWE9
Diament marmaroski in situ

LETOWE9_5 OBR
Zbliżenie na diament powyżej

Odsłonięcia skalne przy potoku Łętówka:

LETOWE10
LETOWE11
LETOWE12

Warto również zauważyć, że diamenty z Łętowego w świetle UV charakteryzują się pięknymi niebieskimi i różowymi barwami. Jest to najprawdopodobniej spowodowane defektami sieci krystalicznych, oraz inkluzjami materii organicznej wewnątrz kryształów (fotografie poniżej).

LETOWE13
Zbliźniaczone kryształy kalcytu

Okazy diamentów marmaroskich (odm. kwarcu):

LETOWE15
LETOWE16
LETOWE17
LETOWE18

LETOWE19
…szukając diamentów które wypadły po rozbiciu skały

LETOWE20
Mszanka

LETOWE21
Po ciężkiej pracy nie ma nic lepszego niż gorąca zupa. Żurek z restauracji był wspaniały, ale przez kolejnych kilka dni nie mogłem swobodnie jeść (bardzo gorąca zupa i wielki głód nie chodzą w parze).

Na koniec jeszcze kilka fotografii diamentów w świetle ultrafioletowym (bliski ultrafiolet):

DSCF2998
DSCF2999
DSCF3002
DSCF3010
DSCF3017
DSCF3011
DSCF3023

Piotr Zając

REALGARMZG

 

 

 

 

Od Przegdórza, aż po krańce Bieszczad…wielka wojaż karpacka 2013 | CZĘŚĆ 2

Zbliżają się święta, więc czas na prezenty: Wielka Wojaż Karpacka – część 2

Jasło – Sobniów:

Dawna cegielnia zlokalizowana przy ul. Kwiatowej w Jaśle. W profilu ścian przekopu cegielni odsłania się kompleks piaskowcowo-łupkowy warstw krośnieńskich dolnych w obrębie którego występują tzw. wapienie jasielskie (dawniej zwane łupkami jasielskimi). Stanowią one ważny horyzont powalający na korelację różnych profili warstw krośnieńskich, oraz są szczególne ze względu na liczne skamieniałości ryb które w nich występują. Jest to lokalizacja już raczej historyczna (teren jest częściowo zrekultywowany) jednak przy niewielkim nakładzie pracy wciąż można natrafić na części szkieletów ryb. Nie są to jednak okazy takie jak kiedyś; trafiano tutaj na pełne szkielety wraz z promieniami płetw i zarysem miękkich części ciała, a nawet na ślady organów świetlnych (ichtiofauna łupków jasielskich cechuje się masowym występowaniem batypelagicznych ryb z organami świetlnymi (Jarzmańska 1960)).





Klęczany:

Kopalnia Surowców Skalnych Klęczany. Kamieniołom piaskowca magurskiego słynny przede wszystkim z powodu pięknych kryształów kalcytu. Opisywano tutaj speleotemy (głównie polewy i stalaktyty węglanowe, oraz grubokrystaliczne kalcyty) wypełniające spękania i szczeliny w piaskowcach, nietypowe dla Karpat zewnętrznych w takiej ilości i różnorodności form. Powszechnie spotyka się tu również drobne kryształy kwarcu, czyli tzw. diamenty marmaroskie. Niektóre z nich zawierają inkluzje węglowodorów, które w świetle ultrafioletowym świecą na jaskrawo żółte i zielone barwy.




Powyżej kilka krótkich ujęć nagranych w kamieniołomie Klęczany

Różnorodne formy kalcytu:











Szczelina tektoniczna


Kryształy kwarcu z inkluzjami bituminów, tzw. kwarce bitumiczne


Aragonit


Aragonit


Kryształy kalcytu na powierzchni piaskowca



Kalcyt z Klęczan w kolekcji Jana Tołysza (wielkośc okazu ok. 7 cm)

Bóbrka – Rogi:

Dawny kamieniołom położony obok Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce. Odsłaniają się tutaj łupki menilitowe w których występują liczne skamieniałości ryb. Lokalizacja o tyle prosta, że znalezienie odpowiedniej warstwy nie stanowi problemu – gołym okiem widać w którym miejscu kolekcjonerzy eksploatują łupki w poszukiwaniu szkieletów ryb.




Rudawka Rymanowska:

O tym wspaniałym miejscu nie będę się rozpisywał, tym bardziej, że zrobił to szczegółowo Andrut jakiś czas temu. W każdym razie co by się nie powtarzać odsyłam do artykułu o Rudawce Rymanowskiej:
Rudawka Rymanowska – Ściana Olzy











Skorodne:

Kamieniołom piaskowców krośnieńskich w miejscowości Skorodne. Lokalizacja ciekawa chyba jedynie ze względów geoturystycznych – pod względem okazów kilka średniej jakości szczotek kalcytu.







Cześć trzecia niebawem…

Rabe koło Baligrodu – Gołoborza, szczawy i diamenty w gęstym lesie

Łuska Bystrego (łuska tektoniczna); wstecznie obalony element tektoniczny występujący w rejonie Baligrodu (wieś w województwie Podkarpackim – powiat bieszczadzki) zbudowany ze skał reprezentujących pełen profil utworów kredy o typie sukcesji śląskiej. Stanowi ona część strefy przeddukielskiej, będącej najbardziej wewnętrzną, południową częścią jednostki śląskiej we wschodniej części polskich Karpat. Ze względu na ciekawy charakter i budowę, Łuska Bystrego jest bardzo dobrze znana geologom, którzy wielokrotnie badali i opisywali unikalną mineralizację rtęciowo-arsenową występującą w jej obrębie. Dzięki tej mineralizacji skałom fliszowym towarzyszą wody mineralne – szczawy arsenowe, ale także rzadkie minerały arsenu i rtęci, w Polsce obecne w ilościach kolekcjonerskich jedynie w okolicach podbieszczadzkiej wsi Rabe.


Szkic geologiczny okolic Rabego (Radwanek-Bąk, 2009)


Mapa lokalizacyjna obszaru (maps.google.pl – zmienione)
1 – Rezerwat Gołoborze, 2 – ZG Rabe-Gruby, 3 – ZG Huczwice-Drobny

HISTORIA OBSZARU

Wieś Rabe zlokalizowana jest około 2 km od centrum Baligrodu i 1.5 km od Bystrem. Może się ona poszczycić bogatym tłem historycznym, związanym zarówno z jej początkami jak i z późniejszym działającym tutaj przemysłem wydobywczym.
Lokowano ją na dobrach Balów z Hoczwi w połowie XVI wieku (po raz pierwszy wymieniana w 1552 roku). Jednak jeszcze w XIV wieku, gdy tereny te zostały przyłączone do królestwa polskiego, Kazimierz Wielki nadał dwóm szlachcicom, Pawłowi i Piotrowi z rodu Balów rozległe dobra ziemi sanockiej. Synowi Piotra, Matiaszowi Czarnemu ze Zboisk przypadły tereny w dolinach rzek Hoczewki i Solinki (w tym wsie Terpiczów i Hoczew). Jego potomkowie rozpoczęli na tych terenach kolonizację, dzięki czemu możliwe było założenie wielu wsi na prawie wołoskim, m.in. Bystre, Huczwice i Rabe.


Potok rabiański. Fot.: Mateusz Wrona

Od połowy XVIII wieku właścicielami wsi była szlachecka rodzina Fredrów, m.in. Jacek Fredro, ojciec sławnego komediopisarza Aleksandra Fredro. Za ich sprawą na przełomie XVIII i XIX wieku działała tutaj lokalna huta żelaza, gdzie wytapiano żelazo z lokalnych rud darniowych (limonit). Ślady tego przemysłu w postaci dymarek, czy materiału hutniczego bywają niekiedy odsłaniane przez podmywające brzeg potoki.
Wieś rozwijała się do roku 1945, gdy została zupełnie wysiedlona i zniszczona. Obecnie pozostały wyłącznie po niej ślady, a jedynym zamieszkałym budynkiem na tym terenie jest leśniczówka pracowników Lasów Państwowych. Do jednej z pamiątek po dawnych mieszkańcach należy kapliczka w miejscu zwanych Synerewo. Obok niej bije źródło uznawane za cudowne, gdzie jak opisuje legenda miała się objawić pastuchowi Matka Boska wskazująca na uzdrawiającą wodę.

REZERWAT GOŁOBORZE



Tablica informacyjna i wejście do rezerwatu. Fot.: Mateusz Wrona

Chyba największą atrakcją turystyczną okolicy rabiańskiego potoku jest gołoborze skalne występujące na obszarze rezerwatu Gołoborze. Rezerwat ten o powierzchni 13,9 ha został utworzony w 1969 roku właśnie ze względu na rumowisko skalne będące ewenementem na tym obszarze.


Gołoborze skalne w rezerwacie „Gołoborze”

Budują je zwięzłe grubo- i bardzo gruboławicowe piaskowce istebniańskie, zwykle nierównoziarniste, niekiedy zlepieńcowate o spoiwie krzemionkowym. Są to piaskowce wyjątkowo twarde i wytrzymałe, co sprawia, że są jednym z najlepszych surowców skalnych do produkcji kruszyw w Karpatach fliszowych.


Rumosz skalny piaskowców istebniańskich

By w pełni możliwe było poznanie walorów rezerwatu, Nadleśnictwo Baligród przygotowało tu ścieżkę przyrodniczą z tablicami dydaktycznymi i oznaczeniem najciekawszych obiektów. Samo gołoborze skalne od lat podlega intensywnej sukcesji środowiskowej, dlatego też Nadleśnictwo w porozumieniu z Regionalną Dyrekcją Ochrony środowiska w Rzeszowie czuwa nad jego ochroną wycinając brzozy, świerki i sosny zagrażające pierwotnemu wyglądowi rumowiska.


Tablica informacyjna. Fot.: Mateusz Wrona

Kamienny rumosz jest wyjątkowo cenny naukowo nie tylko ze względu na jego unikalny charakter, ale również z powodu licznych walorów przyrodniczych. Rośnie tu cała gama mchów, wątrobowców i paproci, a same skały są porastane przez porosty owocujące jesienią i przybierające w tym czasie najżywsze barwy. Wiele z ich gatunków zwykle nie występuje na tak niewielkich wysokościach, dlatego też jest to istny przyrodniczy ewenement na tym obszarze. Spotkać tu można takie osobniki jak: chrobotek najeżony, chrobotek palczasty, chrobotek koralkowy, chrobotek reniferowy, chrobotek kieliszkowy, chrobotek leśny, wzorzec geograficzny i wiele, wiele innych stanowiących o wyjątkowości tego miejsca.


Porosty pokrywające powierzchnię skały. Fot.: Mateusz Wrona


Gołoborza skalne na obszarze kamieniołomu Rabe. Fot.: Marcin Kaczmarczyk

DAWNE GÓRNICTWO

Naprzeciwko wejścia do rezerwatu, po północnej stronie drogi znajduje się otwór wlotowy dawnej, międzywojennej sztolni wydrążonej w piaskowcach istebniańskich. Została ona wykonana najprawdopodobniej tak jak wiele podobnych obiektów na obszarze Podkarpacia w celu eksploatacji tutejszych rud, w tym wypadku żelaza i arsenu.


Sztolnia zlokalizowana naprzeciwko wejścia do rezerwatu Gołoborze

Ocena wartości gospodarczej surowca musiała być negatywna, dlatego też wyrobiska nigdy nie pogłębiono pozostawiając jedynie chodnik o długości 13 m. Aktualnie sztolnia jest zapełźnięta i niedostępna, będąc wprost idealnym miejscem dla hibernujących tu w zimie nietoperzy (Mroczek pozłocisty, Nocek rudy) i owadów.

KAMIENIOŁOMY I MINERALIZACJA

Na omawianym obszarze działają dwa czynne odkrywkowe zakłady górnicze położone w pobliżu rezerwatu Gołoborze. Zawdzięczają one swoje nazwy materiałom skalnym tam eksploatowanym (jest to bardzo często błędnie pojmowane; Drobny jest kamieniołomem powierzchniowo większym niż Gruby – w tym wypadku nazewnictwo nie ma związku z wielkością zakładów górniczych).


Materiał skalny eksploatowany w zakładzie górniczym Huczwice

Zakład Górniczy Huczwice – Drobny, zlokalizowany jest na północ od drogi łączącej miejscowości Rabe i Smolnik, w dolince lewego dopływu potoku Rabskiego. Przedmiotem eksploatacji kamieniołomu są warstwy piaskowców lgockich leżące w pozycji odwróconej, zapadając pod niewielkim kątem na północny-wschód.


Główna ściana kamieniołomu Huczwice – Drobny
z profilem warstw lgockich.Fot.: Mateusz Wrona

Najstarszymi stratygraficznie skałami występującymi w kamieniołomie są warstwy grodzkie (?barrem-alb) reprezentowane przez gruboławicowe, ciemnoszare piaskowce i zlepieńce przewarstwione pakietami niewapnistych łupków czarnych lub drobnorytmicznego fliszu (Radwanek-Bąk, 2009). Warstwy te zlokalizowane są w najwyższych partiach ściany kamieniołomu. Większa część profilu reprezentowana jest jednak przez warstwy lgockie górne (alb-?niższy cenoman) o miąższości ok. 80 m. Budują je naprzemianległe warstwy jasnoszarych lub zielonych, cienko- i średnioławicowych piaskowców, oraz czarnych łupków. Piaskowce są niewapniste, silnie skrzemionkowane, a ich głównym składnikiem jest kwarc. W mniejszych ilościach występują w nich glaukonit, muskowit, oraz podrzędnie skalenie i litoklasty łupkowe. Przeławicające je łupki są niewapniste, czarne lub ciemnoszare, a ich udział w stosunku do piaskowców wynosi około 37% (Radwanek-Bąk, 2009).


Czerwone i żółte minerały arsenu na powierzchniach skał fliszowych.
Okazy pochodzące z kamieniołomu Huczwice-Drobny



Naprzemianległe warstwy lgockie

Kamieniołom Drobny powstał około 50 lat temu, w czasie gdy służby leśne budujące drogi bieszczadzkie rozpoczęły eksploatację w miejscu dawnego osuwiska. Samo złoże zostało udokumentowane w roku 1998 i od tego czasu formalnie trwa tu intensywna działalność wydobywcza, której przedmiotem są zarówno piaskowce jak i łupki. Stanowią one idealny materiał na podbudowy leśne jak i drogi, będąc surowcem wykorzystywanym nie tylko lokalnie, ale i eksportowanym na obszar całego Podkarpacia. Urabianie w zakładzie prowadzone jest w sposób mechaniczny (przy użyciu koparki i ładowarki), czemu sprzyjają odpowiednie warunki geologiczno-złożowe.


Główne parametry piaskowców ze złóż „Rabe” i „Huczwice” (Radwanek-Bąk, 2009)


Widok na kruszarki

W linku poniżej można oglądnąć krótki film nagrany w kamieniołomie Huczwice-Drobny we wrześniu 2013 roku. Znajduje się on na naszym oficjalnym kanale YouTube, który mam nadzieję będziemy często aktualizować:

Na pobliskich szczytach, jak i nad ścianą urobkową kamieniołomu Drobnego rosną tzw. sosny reliktowe, czyli karłowate, ponad 200 letnie drzewa będące pozostałością po dawnych borach porastających ten obszar. Sosny te rosną bardzo powoli, co jest spowodowane warunkami w jakich się rozwijają. Można tutaj zaliczyć chociażby skaliste, mocno nachylone podłoże, ale także zmienne warunki atmosferyczne, takie jak intensywny wiatr, okiść, silne mrozy, mokry śnieg, wysoka temperatura, susza itd. Dużym zagrożeniem drzewostanu jest także pobliska eksploatacja powodująca częste obrywy skalne wraz z sosnami do kamieniołomu.


Drzewo oberwane do wnętrza kamieniołomu

Pod względem atrakcji geologicznych kamieniołom Drobny stanowi idealny punkt widokowy do obserwowania budowy fliszu karpackiego obszaru łuski Bystrego. Do najbardziej charakterystycznego odsłonięcia prowadzi ścieżka przyrodnicza przygotowana przez Nadleśnictwo Baligród dzięki której można zobaczyć wnętrze kamieniołomu bez zbędnych zezwoleń od jego właściciela. Na trasie ścieżki znajduje się tablica dydaktyczna opisująca budowę geologiczną tego obszaru. Możemy tutaj przeczytać, iż występują tu minerały takie jak kwarc, realgar, aurypigment, blenda cynkowa, galena, piryt. O ile mogę się zgodzić, że na powierzchniach piaskowców bardzo licznie występują tutaj powierzchniowo minerały arsenu (ziemiste, powierzchniowe naloty realgaru i aurypigmentu), to pod względem mineralizacji stanowczo przeważa drugi kamieniołom: Rabe, zwany Grubym.


Fot.: Marcin Kaczmarczyk

Zakład Górniczy Rabe – Gruby, zlokalizowany jest na południe od drogi łączącej miejscowości Rabe i Smolnik i obejmuje fragment południowo-zachodniego stoku góry Partyja. W kamieniołomie utworami dominującymi są warstwy istebniańskie górne, reprezentowane przez gruboławicowe, twarde, popielato-szare piaskowce kwarcowe. Często są uziarnione frakcjonalnie, zlepieńcowate w spągowych częściach ławic. Ich głównym składnikiem jest kwarc, podrzędnie skalenie, muskowit, interklasty łupków metamorficznych i ilastych. Podrzędnie bywają przeławicone ciemnoszarymi łupkami lub mułowcami piaszczystymi (Radwanek-Bąk, 2009).


Zakład Górniczy Rabe – Gruby w kwietniu 2011 r. Fot.: Mateusz Wrona

Jak już wcześniej wspominałem, w kamieniołomie Drobnym występują minerały dzięki którym jest to miejsce znane każdemu polskiemu kolekcjonerowi. Należą do nich:

Minerały arsenu

Minerały arsenu na tym obszarze krystalizują przede wszystkim w szczelinach stektonizowanych piaskowców i wkładkach łupków. Ich obecność (minerałów rtęci również) można wiązać z działalnością roztworów późnomagmowych, bądź solanek dostarczających z podłoża fliszu substratu dla powstania minerałów rudnych (Jaworski, 1979). Mineralizacja arsenowa reprezentowana jest głównie przez minerały realgar i aurypigment, tworzące wśród skał fliszowych naskorupienia i drobne kryształy.

Realgar na powierzchni mułowca

Realgar, siarczek arsenu (AsS) o czerwonej barwie jako minerał arsenowy występuje w Rabe najliczniej. Niestety, w formie krystalicznej znajdowany jest niezwykle rzadko i trzeba mieć duże szczęście by natrafić na okaz jakości kolekcjonerskiej.


Realgar na powierzchni piaskowca lgockiego

Podobnie rzecz ma się z aurypigmentem, siarczkiem arsenu (III) (As2S3) o cytrynowożółtej barwie. Osobiście nigdy nie udało mi się natrafić na krystaliczny aurypigment w Rabe, chociaż niewątpliwie w niewielkich ilościach jest on obecny w tutejszych skałach fliszu karpackiego. Z aurypigmentem można pomylić inny minerał tutaj występujący, pararealgar. Jest to siarczek arsenu (As4S4) o żółtej lub pomarańczowej barwie, powstający w wyniku transformacji realgaru, która jest skutkiem intensywnego oświetlania tego minerału (realgar jest minerałem wrażliwym na światło). W Rabe znacznie mniej licznie występują inne minerały arsenu takie jak enargit (Cu3AsS4) i tennantyt (Cu6[Cu4(Fe,Zn)2]As4S13).

Minerały rtęci

Do minerałów rtęci tutaj występujących należy zaliczyć przede wszystkim cynober, czyli siarczek rtęci (HgS) najczęściej współwystępujący wraz z realgarem. Niestety, trafienia cynobru są dosłownie sporadyczne i jeszcze do niedawna uważano, iż minerał ten w ogóle nie występuje na obszarze łuski Bystrego. Obok cynobru wymienia się również inny minerał rtęci, polhemusyt, jednakże aktualnie nie został on jeszcze w pełni potwierdzony.
Link prowadzący do zdjęć cynobru z Rabe (autorstwa Eligiusza Szełęga):
Cinnabar from Rabe – Mindat

Kwarc

Obok wcześniej wymienionych minerałów, Rabe słynie również z tzw. Diamentów marmaroskich, czyli krótkosłupkowych, zwykle przeźroczystych kryształów kwarcu (SiO2) zakończonych bipiramidą.


Kwarc – Diament marmaroski

Okwarcowanie oczywiście nie ma takiego znaczenia jak mineralizacja arsenowo-rtęciowa, tym nie mniej te charakterystyczne kryształy przebierają tu niekiedy iście godne rozmiary. Osobiście nie znam takiego kolekcjonera minerałów, który na hasło „Rabe” nie skojarzyłby od razu słów „Diamenty marmaroskie”. Diamentów można szukać zarówno na obszarze kamieniołomu Drobnego, jak i w pobliskich potokach (Rabiański i dopływy). Występują one na powierzchniach ławic piaskowców istebniańskich, oraz w ich szczelinach i spękaniach.


Drobne diamenty marmaroskie o różnym zabarwieniu

Najczęściej są bezbarwne, ale trafiają się również okazy mleczne, a nawet żółte i czerwone (zabarwienie spowodowane tlenkami żelaza (III)). Od siebie dodam, iż jeśli chodzi o kamieniołom Gruby, to dotychczas najlepsze efekty przyniosło mi przeszukiwanie hałd znajdujących się przy wejściu do odkrywki. Dobrym sposobem jest wybieranie bloków piaskowca w których widoczne są spękania lub kawerny. Tym samym nie należy spodziewać się dobrze wykształconych diamentów na powierzchniach zlepieńcowatych piaskowców.




Okazy diamentów marmaroskich z mojej kolekcji (wielkość kryształu na ostatniej fotografii: 1.7 cm)


Rabiańskie diamenty marmaroskie z kolekcji Jana Tołysza


Rabiańskie diamenty w muzeum Roberta Szybiaka (Dubiecko)

Inne minerały występujące w kamieniołomie Rabe – Grubym, to (wg. mindat.org i moich doświadczeń):
Baryt BaSO4
Kalcyt CaCO3
Chalkopiryt CuFeS2
Galena PbS
Kaolinit Al2(Si2O5)(OH)4
Limonit (skała) FeO(OH) x nH2O
Piryt FeS2
Sfaleryt ZnS

…a także Bituminy, czyli substancja organiczna będąca mieszaniną różnych związków węgla i wodoru.


Kalcyt z inkluzją bituminu. Fot.: Grzegorz Słowik (wielkość okazu: 3.1 cm)


Baryt, pararealgar i realgar (wielkość okazu: 6 cm)

WODY MINERALNE

Wody występujące na tym obszarze wielokrotnie omawiane były w literaturze ze względu na ich unikalne w skali kraju zmineralizowanie związkami obecnymi w warstwach istebniańskich i lgockich.


Odwiert Rabe 1. Fot.: Mateusz Wrona

Są to wody o charakterze szczaw wodorowęglanowo – chlorkowo-sodowych (typ wody HCO3-Cl-Na+CO2+(H2S)) zawierające niewielkie domieszki boru i arsenu. Ich ogólna mineralizacja wynosi od 0.6 do 5.0 g/l, co pozwala je zaliczyć do wód słabo zmineralizowanych. O wyjątkowym charakterze tych szczaw nie stanowi jednak stopień mineralizacji, a wcześniej wspomniane pierwiastki boru i arsenu, oraz siarkowodór nadający tej wodzie wyjątkowy smak i zapach. Źródła nawiercono czterema otworami (dwa źródła i dwa odwierty) o głębokości od 70 do 77 m. Są one zlokalizowane w odległości 500-800 m od wyrobisk kamieniołomów.


Odwiert Łubne 1

Odwierty i źródła znajdujące się pod nadzorem uzdrowiska Rymanów miały być zaczątkiem zespołu sanatoryjnego, przez co wyludniona wieś Rabe otrzymała w roku 1974 status uzdrowiska. Być może powstanie kiedyś w tym miejscu lecznica balneologiczna, jednakże aktualnie są to jedynie marzenia nie mające przełożenia w rzeczywistości.

Tymczasem odpoczywając nad brzegiem potoku rabskiego wypada jeszcze zakończyć ten artykuł słowami Aleksandra Fredro z jego pamiętnika „3 po 3”, bo któż nie opisze tego wspaniałego miejsca najlepiej jak nie sam wielki poeta:
„…Za Baligrodem wypoczęliśmy koniom. Tam granica świata. Za Baligrodem wjeżdża się jak w czarne gardło. Droga i rzeka jest to jedno i to samo, a od rzeki z jednej i z drugiej strony wznoszą się czarne ściany jodeł i smreków…”

21

„…za Baligrodem wypoczęliśmy koniom…”

Pieczar
Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com
http://mamozbieramgruz.wordpress.com

REALGAR

Serdecznie dziękuję Marioli Wodzie za cenne uwagi, oraz Mateuszowi Wronie, Grzegorzowi Słowikowi i Marcinowi Kaczmarczykowi za udostępnienie zdjęć.

Literatura:

  • Jaworski A., 1979: Rtęć, arsen i pierwiastki grupy żelaza w utworach fliszowych kredy górnej i paleogenu łuski Bystrego koło Baligrodu. Rocznik Polskiego Towarzystwa MZGGeologicznego, 49 -3/4, 379-394.
  • Karwowski Ł., Szełęg E., 2006: Zn-bearing cinnabar from Rabe near Baligród (Bieszczady Mts., outer Carpatians, SE Poland). Acta Mineralogica-Petrographica, Abstract Series 5, Szeged.
  • Radwanek-Bąk B., 2009: Śladami karpackich diamentów – i nie tyko – kamieniołomy „Rabe” i „Huczwice”. Górnictwo odkrywkowe, 50, 149-153.
  • Welc E., 2012: Gołoborze. W: Katalog obiektów geoturystycznych w obrębie pomników i rezerwatów przyrody nieożywionej (Słomka T., red), Wyd. AGH, Kraków, 419-422.

STRONY INTERNETOWE: