GIEŁDA NCK – Biżuteria i minerały (10-11.02.2018r.)

01-NCK2018-1

Pierwsza w tym roku giełda w Nowohuckim Centrum Kultury.
Na giełdę wybrałem się bez większego entuzjazmu i ku mojemu zaskoczeniu, okazała się jeszcze lepsza niż poprzednio. Przy okazji ostatniej relacji wspominałem już o większej liczbie stoisk z minerałami i całe szczęście że ten trend się dalej utrzymuje. Oczywiście trzeba pamiętać, że jest to mała, dość skromna giełda i chociażby do takiego EUku nie ma jej nawet co porównywać. Nie mniej jednak wielu kolekcjonerów zaczyna właśnie od takich mniejszych imprez, więc tylko lepiej, że prócz stoisk z biżuterią i rękodziełem bez problemu można zdobyć ciekawe okazy do wzbogacenia kolekcji.
Takie nasze nowohuckie Tucson 🙂

03-NCK2018-1
04-NCK2018-1
05-NCK2018-1
06-NCK2018-1
07-NCK2018-1

08-NCK2018-1
Kryształy kalcytu w muszlach ostryg
Poch.: Rucks pit, Fort Drum, Okeechobee, Florida, USA

09-NCK2018-1
Kalcyt
Poch.: Rucks pit, Fort Drum, Okeechobee, Florida, USA

10-NCK2018-1 11-NCK2018-1

Kryształy kalcytu w muszlach ostryg
Poch.: Rucks pit, Fort Drum, Okeechobee, Florida, USA
Jeden z najładniejszych prezentowanych okazów
Cena (o ile dobrze zapamiętałem): 400 zł

12-NCK2018-1
Piękne okazy okenitu na stoisku J&J Minerals

13-NCK2018-1
Okenit
Poch.: Maharashtra, Indie
Przytuliłbym się do takich puszków 🙂

14-NCK2018-1
Okenit
Poch.: Maharashtra, Indie

15-NCK2018-1
Róże pustyni
Poch.: Maroko (Erfoud ?)
Gipsowe róże – ładnie wykształcone w bardzo przystępnych cenach

16-NCK2018-1
Róże pustyni
Poch.: Maroko (Erfoud ?)
Gipsowe róże – ładnie wykształcone w bardzo przystępnych cenach

18-NCK2018-1

19-NCK2018-1 17-NCK2018-1

Róże pustyni
Poch.: Maroko (Erfoud ?)
Gipsowe róże – ładnie wykształcone w bardzo przystępnych cenach

20-NCK2018-1
Piryt
Poch.: Huanzala, Huallanca, Bolognesi, Ancash, Peru

21-NCK2018-1
Piryt
Poch.: Huanzala, Huallanca, Bolognesi, Ancash, Peru

22-NCK2018-1
Róże pustyni
Poch.: Samalayuca, Mun. de Ahumada, Chihuahua, Meksyk

23-NCK2018-1
Cynkit
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Śląskie, Polska

24-NCK2018-1
Stalaktyty barytowe
Poch.: ZG Lubin, Dolnośląskie, Polska

25-NCK2018-1
Gips
Poch.: ZG Rudna, Dolnośląskie, Polska

26-NCK2018-1
27-NCK2018-1
Aragonit
Poch.: Czechy

29-NCK2018-1
Geody kwarcowe
Poch.: Maroko (Bou Craa?)

28-NCK2018-1

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Reklamy

GIPS

Gips (eng. Gypsum, ros. Гипс) to pospolity minerał z grupy siarczanów, uwodniony siarczan wapnia o wzorze CaSO4 x 2H2O.
Jest to ewaporat występujący w wielu rozmaitych wykształceniach.
Znany już od starożytności. Jego nazwa pochodzi od greckiego γυψοζ (gypsos) oznaczającego tynk/gipsowanie (Teofrast, 315 r. p.n.e.).
Gipsem nazywamy również monomineralną skałę zbudowaną z minerału gipsu.

01-Gips-Polkowice

Charakteryzuje się niską twardością, ok. 2 w skali Mohsa (łatwy do zarysowania paznokciem). Gęstość 2,3 – 2,4 g/cm3.
Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym lub słupkowym, często wygięte z powodu plastyczności gipsu. Niekiedy włókniste.
Krystalizuje w układzie jednoskośnym.

02-Gips-pokrój
Rys. 1. Pokrój i orientacja optyczna gipsu (Muszyński 2008)

Minerał bezbarwny lub biały, często zabarwiany z powodu zanieczyszczeń na żółto, brunatno, zielono, czerwonawo, czarno itd. Nierzadko zawiera inkluzje innych minerałów bądź substancji organicznej.
Rysa gipsu na polerowanej płytce porcelanowej jest biała. Połysk szklisty, na płaszczyznach łupliwości perłowy lub jedwabisty.
Łupliwość trójkierunkowa – doskonała wg (010) oraz wyraźna wg (100) i (011). Przełam nierówny, zadziorowaty bądź muszlowy.

02-2-Lupliwosc
Rys. 2. Łupliwość zbliźniaczonego kryształu gipsu,
poddanego zginaniu i ciśnieniu (Tschermak 1900)

Minerał plastyczny, giętki ale niesprężysty. Rozpuszczalny w kwasach oraz w wodzie. W świetle ultrafioletowym wykazuje żółtawą lub niebieskawą fluorescencję.

03-Gips i halit-Lubin

W płytce cienkiej bezbarwny, ujemny relief, niskie barwy interferencyjne (stalowoszare – słomkowożółte). Ukośnie ściemnia światło (Manecki 2008).
Najprawdopodobniej pierwszy minerał zbadany pod mikroskopem w 1695 r. przez Antona van Leeuwenhoeka, holenderskiego przyrodnika-amatora i wynalazcę mikroskopu (Kouřimský 1995).
RTG: 7,56 (10); 4,27 (5), 3,79 (2), 3,06 (6); 2,87 (3); 2,68 (3); 2,08 (1); 1,90 (2)

04-obraz mikroskopowy-1 05-obraz mikroskopowy-2

G. odznacza się dużą różnorodnością postaci (znanych jest około 70). Często kryształy zrastają się bądź przenikają się wzajemnie tworząc zbliźniaczenia /wg. (100), tzw. jaskółcze ogony.
Występuje również w skupieniach zbitych, ziarnistych, grubokrystalicznych, łuskowych, rozetowych, włóknistych i proszkowych. Tworzy kryształy wrosłe, jak i narosłe. Do najbardziej znanych odmian należą: selenit, szpat satynowy, róża gipsowa, alabaster. Szczególną odmianą gipsu jest typ astrachański, tworzący się w wyniku rekrystalizacji drobnokrystalicznego spoiwa gipsowego występującego w skałach okruchowych.

06-Gips-Posądza
Jaskółczy ogon
Poch.: Posądza, Małopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

07-Gips-Lubin
Zbliźniaczone kryształy gipsu
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

SELENIT
Selenitem nazywamy zupełnie czystą, bezbarwną i przeświecającą odmianę gipsu. Nazwa pochodzi od Selene – greckiej bogini księżyca i jest związana z charakterystycznym połyskiem na powierzchni przełamu.
Duże, dobrze wykształcone kryształy selenitu stanowią cenny materiał kolekcjonerski.
W polskim nazewnictwie selenitem określa się również (a nawet przede wszystkim) włóknistą odmianę gipsu.

08-1-Gips-Ruczaj, Kraków 08-2-Gips-Lubin (szyb zachodni)

SZPAT SATYNOWY
Masywne skupienia włóknistych kryształów gipsu określane są terminem szpat satynowy lub kamieniem atłasowym. Jego przeświecająca odmiana może być szlifowana w kopułowate, gładkie kaboszony dla celów ornamentacyjnych bądź do wyrobu taniej biżuterii.

09-Gips włóknisty-Bochnia
Gipsy włókniste
Poch.: Murowianka – Bochnia, Małopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

10-Gips-Ruczaj, Kraków
Szpat satynowy
Poch.: Ruczaj – Kraków, Małopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

RÓŻA GIPSOWA
Rozetowe skupienie gipsu zbudowane z poprzerastanych ze sobą soczewkowych kryształów (brak płaskich ścian), ułożonych na podobieństwo kwiatu. Najbardziej atrakcyjną i znaną odmianą jest róża pustyni o beżowym kolorze i wyjątkowym ułożeniem kryształów. Ze względu na szybką krystalizację w warunkach pustynnych może zawierać znaczne ilości piasku kwarcowego.

11-Róże gipsowe
Róże gipsowe
Po lewej poch. z Posądzy k. Proszowic, po prawej poch. z Sahary
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

12-Gips - Ukraina
Róża gipsowa
Poch.: Krym, Ukraina
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

13-Róża pustyni - Sahara, Tunezja
Róża pustyni
Poch.: Sahara, Tunezja
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

ALABASTER
Drobnokrystaliczna, zbita odmiana gipsu występująca w formie masywnych buł.
Ceniony materiał rzeźbiarski, kamień ozdobny i dekoracyjny.

14-Alabaster - Kraków
Alabaster
Poch.: Wola Duchacka – Kraków, Małopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

G. powstaje głównie jako produkt ewaporacji z wód słonych mórz lub jezior, o temperaturze niższej niż 42oC. Tworzy się również w procesie wietrzenia siarczków występujących w skałach węglanowych, w wyniku działalności ekshalacji wulkanicznych i roztworów termalnych, jako polewy pustynne oraz w wyniku diagenetycznych przemian anhydrytu związanych z uwodnieniem.
Pod wpływem wysokich temperatur może oddawać wodę i przechodzić w anhydryt. Dominujący minerał skał gipsowych i skał gipsowo-anhydrytowych oraz istotny składnik skał solnych.

15-Reakcja
Rys. 3. Reakcja otrzymywania gipsu w procesie wietrzenia pirytu
(przy udziale węglanów i wody)

Współwystępuje przede wszystkim z innymi ewaporatami. Jest pospolity w asocjacjach z halitem i anhydrytem.
Prócz ww., do minerałów towarzyszących należą przede wszystkim: siarka, celestyn, kalcyt, dolomit, aragonit, baryt, kwarc oraz minerały ilaste.

16-Halit+gips - Inowrocław
Kryształy gipsu i halitu
Poch.: Inowrocław, Kujawsko-pomorskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

Występowanie na świecie
G. jest minerałem szeroko rozpowszechnionym na całym świecie. Najsłynniejsze wystąpienia znane są z Kanady (Nowy Brunszwik i Nowa Szkocja), Chile (pustynia Atacama), Stanów Zjednoczonych (m.in. Kalifornia, Kolorado, Nowy Meksyk), Meksyku (Chihuahua), Algierii (Sahara), Rosji (Ural, Kaukaz), Francji (Basen Paryski), Włoch (Bolonia, Toskania, Lombardia, Sycylia), Hiszpanii (Saragossa), Szwajcarii (Ehrendingen, Aargau), Niemiec (Eisleben i Förste, Harz; Wiesloch, Badenia, Reinhardsbrunn, Las Turyński) oraz Polski.

16-2-Gips - Maroko
Gips
Poch.: Bou Bekker, Touissit, Maroko
Wielkość: 45 mm
Kolekcja i fotografia: Grzegorz Słowik

Występowanie w Polsce

17-Rozmieszczenie złóż gipsu
Rys. 4. Rozmieszczenie złóż gipsu i anhydrytu na terenie Polski (Chłądzyński 2008)

W utworach miocenu
W Polsce największe kryształy gipsu odsłaniają się w Niecce Nidziańskiej (zapadlisko przedkarpackie, woj. świętokrzyskie). Jest to rozległy obszar mioceńskich utworów gipsonośnych rozciągający się od Kocmyrzowa po Staszów. Zbliźniaczone kryształy – jaskółcze ogony występujące w Dolinie Nidy osiągają pokaźne rozmiary, dochodzące nawet do 3 m długości. Można je podziwiać m.in. w miejscowościach Stawiany, Skorocice, Gacki oraz Chotel Czerwony z rezerwatem przyrody Przęślin, chroniącym stanowiska roślinności stepowej i odsłonięcia gipsów grubokrystalicznych.

18-Gips-Gacki
Kryształy gipsu w Gackach. Karol do skali

19-Leszcze
Kopalnia gipsu Leszcze (rok 2014)

Do złóż gipsu Niecki Nidziańskiej należą:

  • Złoża w dolinie rzeki Nidy:
    – obszar północny: Stawiany, Gartatowice, Borków, Chwałowice, Szaniec,
    – obszar południowy: Bogucice, Gacki, Krzyżanowice, Leszcze, Skorocice, Winiary, Siesławice.
  • Złoża na zachód od Nidy:
    – Rejon Skalbmierza i Działoszyc.

20-Gipsy palisadowe
Gipsy palisadowe w okolicy Pałecznicy

Mioceńskie złoża gipsu występują nie tylko na obszarze Niecki Nidziańskiej ale również w innych rejonach zapadliska przedkarpackiego. Wart uwagi jest rejon krakowski, gdzie gips obecny jest na obszarze m.in. Krakowa (m.in. Ruczaj, Wola Duchacka, Kurdwanów, Swoszowice), Posądzy, Bochni (Murowianka) oraz Wieliczki.

21-Gips włóknisty-Bochnia
Gips włóknisty na Murowiance w Bochni

21-2-Gips-Ruczaj
Kryształy gipsu w iłach mioceńskich na krakowskim Ruczaju

Znane są również wystąpienia gipsu na północny-zachód od Krakowa: w Sławkowie /gips włóknisty (perm)/ oraz w Olkuszu gdzie spotykane były kryształy selenitu wysokiej jakości i przejrzystości.

22-Gips-Sławków
Gips włóknisty
Poch.: Sławków, Małopolskie, Polska
Kol. Muzeum Geologiczne ING PAN Kraków

  • Do pozostałych mioceńskich złóż gipsu należą:
    – pokłady gipsu występującego w rejonie rybnickim (Czernica, Rogów),
    – złoża gipsu na płaskowyżu głubczyckim (Dzierżysław k. Kietrza),
    – złoża na terenie województwa podkarpackiego (Tarnobrzeg, Ropczyce, Siedliska, Broniszów, Łąki Kucharskie, Łopuszka Wielka).

Na szczególną uwagę zasługują okazy gipsu pochodzące z Dobrzynia nad Wisłą (Pojezierze Wielkopolskie), gdzie w obrębie iłów poznańskich występują pięknie wykształcone kryształy (niekiedy tworzące przerosty krzyżowe) oraz owalne konkrecje o wielkości nawet do kilkunastu centymetrów. Równie wartościowe okazy znane są także z Mszczonowa (Mazowieckie), Chodzieży i Starego Dymaczewa (Wielkopolskie).

23-Gips-Dobrzyń
Gips
Poch.: Dobrzyń nad Wisłą, Kujawsko-Pomorskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

23-2-Gips-Dobrzyń

23-2-3-Gips-Dobrzyń 23-2-2-Gips-Dobrzyń 23-2-1-Gips-Dobrzyń

Gips
Poch.: Dobrzyń nad Wisłą, Kujawsko-Pomorskie, Polska
Wielkość: 91x66x64 mm
Kolekcja i fotografia: Grzegorz Słowik

24-Gips-Mszczonów 25-Gips-Mszczonów

26-Gips-Chodzież
Gips
Poch.: Chodzież, Wielkopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

W utworach permu
Polskie okazy najczęściej widywane w muzeach i zbiorach kolekcjonerskich nie pochodzą jednak z utworów miocenu a ze złóż permskich (cechsztyn).
Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy znany jest z pięknych szczotek zbliźniaczonych kryształów, często o zielonych (zabarwionych minerałami miedzi) lub rdzawych barwach (zabarwionych żelazem). Ich źródłem są zakłady górnicze: „Lubin” , „Rudna” i „Polkowice-Sieroszowice”.

27-Gips-Lubin
Gips
Poch.: ZG Lubin, Lubin Dolnośląskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

28-Gips-Lubin
Gips
Poch.: ZG Lubin, Lubin Dolnośląskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Mariola Zając

Do złóż permskich (cechsztyńskich) należą:

  • Pokłady gipsowo-anhydrytowe w Niecce Zewnętrznosudeckiej na Dolnym
    Śląsku:
    – Niecka Lwówecka (Niwnice, Iwiny, Nawojów Śląski, Żarska Wieś),
    – Niecka Grodzicka (Lubichów),
    – Niecka Głogowska (Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy),
  • Złoża na obrzeżu Gór Świętokrzyskich (okolice Radoszyc, Tumlina, Rykoszyna),
  • „Czapy gipsowe” – gipsowe i anhydrytowe pasma solne na wale kujawsko-pomorskim (Lubień, Wapno, Góra, Solna, Kłodawa).

29-Gips-Ruda
Gips
Poch.: ZG Rudna, Polkowice, Dolnośląskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

Zastosowanie
G. stosowany jest przede wszystkim do produkcji najrozmaitszych materiałów wiążących. Dzięki wypalaniu w temperaturze 300-400oC uzyskuje się gips modelarski (tzw. gips paryski), twardniejący po zmieszaniu z wodą. Powyżej temp. 400oC traci zdolność pochłaniania wody i wykorzystywany jest wówczas do produkcji cementu (gips cementowy) oraz barwników. Jest szeroko stosowany w przemyśle budowlanym, w medycynie /np. unieruchamianie kończyn/ oraz do sporządzania odlewów. Używany do wyrobu nawozów, jako wypełniacz do papieru i w przemyśle tekstylnym. Może być również wykorzystywany do produkcji kwasu siarkowego i siarki.

30-Alabastrowy świecznik
Alabastrowy świecznik w Parafii pw. NMP Królowej Polski w Łopuszce Wielkiej

Gips jest cenionym materiałem rzeźbiarskim i dekoracyjnym.
Bywa również wykorzystywany do wyrobu drobnej galanterii, a także różnych przedmiotów artystycznych i pamiątkarskich.

31-Gips - KWK Ziemowit 32-Gips - Dobrzyń 33-Alabaster - Ruczaj
34-Gips - Ruczaj 35-Gips - Ruczaj 36-2-Gips - Ruczaj
36-1-Gips - Ruczaj 37-Szpat satynowy-Ruczaj 38-Szpat satynowy-Ruczaj
39-Gips - Podgrodzie 40-Gips - Posądza 41-Gips-Dymaczewo
42-Gips - Orzeł Biały, Bytom 43-Gips - Lubin 44-Gips - Lubin

Fotografie gipsu w świetle ultrafioletowym:

01-Gips - Dobrzyń UV 01-Gips - Dobrzyń
02-Gips - Dobrzyń UV 02-Gips - Dobrzyń
03-Gips - Dobrzyń UV 03-Gips - Dobrzyń
04-Gips - Gacki UV 04-Gips - Gacki
05-Gips - Gacki UV 05-Gips - Gacki
06-Róża gipsowa- Gacki UV 06-Róża gipsowa- Gacki
07-Gips - Posądza UV 07-Gips - Posądza
08-Gips - Posądza UV 08-Gips - Posądza

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Literatura:

    • Chłądzyński S., 2008: Spoiwa gipsowe w budownictwie. Medium, Warszawa.
    • Heflik W., 1989: Kamienie ozdobne Polski. Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa.
    • Kouřimský J., 1995: Minerały i skały ilustrowana encyklopedia. Delta, Warszawa.
    • Maślankiewicz K., 1987: Kamienie szlachetne. Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa.
    • Red. Łukawski K., 1999: Skarby ziemi. Kolekcja minerałów i drogich kamieni. De Agostini Polska, Warszawa.
    • Szełęg E., 2010: Atlas minerałów i skał. Część 1 – minerały. Pascal, Bielsko-Biała.
    • Praca zbiorowa; red. Manecki A., Muszyński M., 2008: Przewodnik do petrografii. Uczelniane wydawnictwa naukowo-dydaktyczne AGH, Kraków.
    • Tschermak G., 1900: Podręcznik mineralogii. Biblioteka przyrodnicza „Wszechświata”, Warszawa.
    • Żaba J., 2010: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Videograf II, Chorzów.
    • http://www.mindat.org.

WYPRAWY TERENOWE W ROKU 2017 – cz. 1

Przed zakończeniem 2017 roku wrzucam pierwszą część sprawozdania terenowego
z moich tegorocznych wypraw. Taki format wpisu planuję utrzymać przez kolejne lata (założyłem nawet osobny dział), tym bardziej że w terenie wykonuję sporo zdjęć, które poza fb pozostają niepublikowane.
W każdym razie mam nadzieję, że takie sprawozdania się spodobają…już przygotowane są dwa kolejne 🙂

PAŁECZNICA
Małopolskie, Polska

Wychodnie mioceńskich gipsów – facja gipsów palisadowych (baden).
W okolicach miejscowości Pałecznica, późną jesienią bądź wczesną wiosną warto wybrać się na spacer po okolicznych polach. Szczególnie po orce pojawiają się na powierzchni spore ilości kryształów, zazwyczaj znacznych rozmiarów, dochodzących nawet do pół metra długości.
W większości są to gipsy o ciemnoszarej barwie (przechodzące w lekko niebieską),
o kryształach kształtem zbliżonym do prostopadłościanów. Często zawierają liczne pustki i ślady rozpuszczania.
Raczej niezbyt piękne ale warto posiadać w kolekcji.

01-Teren 2017 - Pałecznica
W poszukiwaniu gipsów 

02-Teren 2017 - Pałecznica
Pola na północ od Pałecznicy

03-Teren 2017 - Pałecznica
Gipsy palisadowe

04-Teren 2017 - Pałecznica

05-Teren 2017 - Pałecznica 06-Teren 2017 - Pałecznica

CEGIELNIA ANNA
Częstochowa, Śląskie, Polska

O częstochowskich cegielniach rozpisywałem się już przy okazji czerwcowego artykułu.
Z początkiem roku odwiedziliśmy dwie cegielnie: Annę i Wienerberger.
Okazy trafiły się zacne a sam wypad sprawił nam wiele przyjemności, dlatego też dodatkowo uzupełniam wpis o kilka nieprezentowanych wcześniej fotografii.

07-Teren 2017 - Gnaszyn-Anna
Tablica na wjeździe do cegielni Anna

08-Teren 2017 - Gnaszyn-Anna
09-Teren 2017 - Gnaszyn-Anna
Wyrobisko Anny

10-Teren 2017 - Gnaszyn-Anna
Sferosyderyt ilasty z kryształami sfalerytu

11-Teren 2017 - Gnaszyn-Anna
Sferosyderyt ilasty – wnętrze wypełnione siarczkami

12-Teren 2017 - Gnaszyn-Anna 13-Teren 2017 - Gnaszyn-Anna

Amonit we wnętrzu syderytu ilastego. Mineralizacja aragonitem
(jeszcze raz – lubię ten okaz 🙂 )

CEGIELNIA GNASZYN – WIENERBERGER
Częstochowa, Śląskie, Polska

Druga z odwiedzonych przez nas odkrywek. Największa i najbardziej znana.
Bez większego trudu można tutaj natrafić na septarie bądź syderyty z kryształami sfalerytu.

14-Teren 2017 - Gnaszyn-Wienerberger
Wyrobisko cegielni Wienerberger

15-Teren 2017 - Gnaszyn-Wienerberger
Księżycowy krajobraz

16-Teren 2017 - Gnaszyn-Wienerberger
Wybierając sferosyderyty

17-Teren 2017 - Gnaszyn-Wienerberger
 Pholadomya sp z kryształami sfalerytu na powierzchni skorupy

18-Teren 2017 - Gnaszyn-Wienerberger
Spirytyzowane wnętrze sferosyderytu

19-Teren 2017 - Gnaszyn-Wienerberger
Nawieziony częstochowski gruz

NIELEPICE (MŁYNKA)
Małopolskie, Polska

Kamieniołom górnojurajskich wapieni.
Odkrywka którą w tym roku odwiedzałem kilkukrotnie, po pierwsze za sprawą bogatej fauny amonitowej, po drugie z powodu pseudomorfozy po goethycie z tej lokalizacji, którą od lat posiadam w kolekcji.
Przyjemne miejsce dla amatorów skamieniałości, które łatwo się tutaj pozyskuje.

20-Teren 2017 - Młynka
Kamieniołom Nielepice k. Krzeszowic

21-Teren 2017 - Młynka
Widok na ściany odkrywki

22-Teren 2017 - Młynka

23-Teren 2017 - Młynka 25-Teren 2017 - Młynka

24-Teren 2017 - Młynka
Jedne z ładniejszych okazów tego wyjazdu

26-Teren 2017 - Młynka
27-Teren 2017 - MłynkaAmonity górnej jury – słabiej zachowane

28-Teren 2017 - Młynka
29-Teren 2017 - Młynka
Do identyfikacji (chętnie wysłucham sugestii)

30-Teren 2017 - Młynka
Kryształy kalcytu w wapieniu

31-Teren 2017 - Młynka

Niestety na sam koniec wycieczki miałem drobny wypadek który skończył się złamaniem kciuka, utratą paznokcia (co pewnie jest widoczne na późniejszych fotografiach) i wizytą na SORze.
Na szczęście dobre okazy zrekompensowały ból po kontakcie z młotkiem.

32-Teren 2017 - Młynka
Pseudomorfoza goethytu po markasycie z Nielepic

Powyższy okaz posiadam od dawna w kolekcji, z domniemaną lokalizacją Nielepice. Poszukiwania w kamieniołomie przyniosły jednak pozytywne rezultaty i udało się znaleźć podobne kryształy wśród wapieni rumoszu skalnego.

33-Teren 2017 - Młynka (1) 33-Teren 2017 - Młynka (2)

Okaz znaleziony w maju br.
Przygotowany do trawienia w kwasie

33-Teren 2017 - Młynka (3)
Żyła kwarcowa

W internecie można również znaleźć informację o znajdywanych kryształach galeny
w obrębie żył kwarcowych w kam. Nielepice. Temat który wymaga dalszego pogłębienia.

CISNA
Podkarpackie, Polska

W Cisnej pojawiliśmy się z żoną w ramach urlopu. Większe grzebanie nie było planowane ale czujne oko kolekcjonera zawsze coś wypatrzy. Na moje szczęście, przy drodze na Wetlinę wysypano hałdę materiału z ZG Rabe.
Zamiast spacerować po Połoninach sporo czasu spędziłem grzebiąc za kryształami kwarcu. Inny rodzaj wypoczynku ale równie przyjemny 🙂

34-Teren 2017 - Cisna hałda

35-Teren 2017 - Cisna hałda
Niczym Gollum i jego skarb

36-Teren 2017 - Cisna hałda
Niektóre ze znalezionych okazów

Poniżej krótki przegląd kwarców pozyskanych z hałdy.
W większości są to kryształy wielkości do 1 cm, o różnej jakości i zabarwieniu (często zażelazione).

37-Teren 2017 - Cisna hałda
38-Teren 2017 - Cisna hałda
39-Teren 2017 - Cisna hałda

40-Teren 2017 - Cisna hałda 41-Teren 2017 - Cisna hałda

42-Teren 2017 - Cisna hałda
44-Teren 2017 - Cisna hałda
45-Teren 2017 - Cisna hałda
Jeden z ładniejszych kryształów.
Wysoka przejrzystości i piękna barwa.

46-Teren 2017 - Cisna hałda 47-Teren 2017 - Cisna hałda

Na powierzchniach piaskowców łuski bystrego można natrafić na różnobarwne, iryzujące tlenki i wodorotlenki żelaza, potocznie zwane „turgitem

48-Teren 2017 - Cisna hałda
49-Teren 2017 - Cisna hałda
„Turgit”

Po więcej informacji odsyłam do mojego artykułu z 2013 roku:
Rabe koło Baligrodu – Gołoborza, szczawy i diamenty w gęstym lesie

CISNA – RZEKA SOLINKA
Podkarpackie, Polska

Cisna zaskoczyła po raz drugi.
Obawiałem się, że będę się nudził ale krótki spacer nad rzeką Solinką zaowocował
w jeszcze ciekawsze okazy. W Bieszczadach nie da się nudzić!

51-Teren 2017 - Cisna Solinka
Solinka w Cisnej

52-Teren 2017 - Cisna Solinka

W ciemnoszarych, drobnoziarnistych piaskowcach łatwo można natrafić na tzw. diamenty marmaroskie. Są to drobne, najwyżej kilkumilimetrowe kryształy kwarcu o wysokiej przejrzystości, często obustronnie zakończone bipiramidą.
Równocześnie są one bardzo efektowne za sprawą kontrastu z prawie czarnym  podłożem na którym krystalizowały.
Okazy analogiczne do tych które znajdywałem kilkanaście kilometrów dalej w Wetlinie.

53-Teren 2017 - Cisna Solinka 54-Teren 2017 - Cisna Solinka

Drobne kryształy kwarcu znalezione w Cisnej

55-Teren 2017 - Cisna Solinka
56-Teren 2017 - Cisna Solinka
57-Teren 2017 - Cisna Solinka
58-Teren 2017 - Cisna Solinka
59-Teren 2017 - Cisna Solinka
60-Teren 2017 - Cisna Solinka
Fałd znaleziony na spacerze po Solince

Na kwarcach się jednak nie skończyło bo wśród skał wypełniających koryto Solinki udało się natrafić na pewną ciekawostkę.
W kilku próbkach piaskowców, pustki wypełnia biały, łatwo ulegający zniszczeniu minerał. Promieniste skupienia zbudowane z drobnych igiełkowych kryształów, często przy udziale kalcytu pokrywają powierzchnię piaskowca. Obok agregatów krystalicznych w wyglądzie przypominającym puszki, trafiają się również nieco mniej urokliwe powierzchnie zbudowane z białych, podłużnych włókien.

61-Teren 2017 - Cisna Solinka
Minerał oddany do badań

62-Teren 2017 - Cisna Solinka 63-Teren 2017 - Cisna Solinka

Niektóre ze znalezionych okazów

66-Teren 2017 - Cisna Solinka 2
70-Teren 2017 - Cisna Solinka 2
Zbliżenie na kryształy

Ze względu na trudności w makroskopowej identyfikacji minerał został przekazany do badań. Po zaprezentowaniu okazów w internecie, minerał wstępnie zidentyfikowano jako Dawsonit, ale to zweryfikują dopiero badania rentgenograficzne.

64-Teren 2017 - Cisna Solinka 69-Teren 2017 - Cisna Solinka 2
67-Teren 2017 - Cisna Solinka 2 65-Teren 2017 - Cisna Solinka 2

68-Teren 2017 - Cisna Solinka 2

CDN.

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR
Literatura:

  • Becker A., 2005. Rozwój facjalny gipsów Badenu (środkowy miocen) w okolicy Racławic (Wyżyna Miechowska, południowa Polska). Annales Societatis Geologorum Poloniae, Vol. 75, No 2, 111-120
  • Woda M., Dudek K., 2013. Minerały Siarczanowe Ponidzia. Projekt inżynierski, AGH, Kraków
  • geotyda.pl
  • geologia.fora.pl
  • facebook.com/realgarblog

GIEŁDA KRAKÓW NCK – Biżuteria, minerały i skamieniałości (23-24.09.2017r.)

Jesień gości w najlepsze więc trwa również sezon na giełdy minerałów.
Wrzucam kolejny wpis…przyznaję że nie mogę wyjść z zaległości, tyle tych giełd 🙂

00-Plakat NCK 2017-2

Wrześniowa giełda w nowohuckim NCKu.
Zarówno Ci którzy bywają na giełdzie, jak i Ci którzy czytają moje relacje pewnie wiedzą, że jest to giełda na której prędzej kupimy biżuterię dla swojej lubej niż uda nam się wzbogacić kolekcję w jakiś dobry okaz. Jest to bowiem najsłabsza z krakowskich imprez tego typu i raczej bywam tutaj by nacieszyć oczy, niż naruszyć zawartość portfela.

Tym razem jednak coś się zmieniło i zostałem mile zaskoczony. Pojawiło się kilku nowych wystawców, z materiałem godnym polecenia. Nie tylko były do dyspozycji wszech obecne okazy z Brazylii czy Maroka ale i również nasze rodzime czy pochodzące od sąsiadów zza południowej granicy. Co więcej, było również super stoisko z meteorytami któremu poświęciłem znaczną część wpisu.
Dzięki temu zwiększyła się ilość fotografii, a sama relacja jest nieco bogatsza niż z lat biegłych.
Ciekawe czy taki dobry stan się utrzyma 🙂

01-Sala NCK 2017-2
02-Sala NCK 2017-2
03-Sala NCK 2017-2

Fotografie poszczególnych okazów:

04-Sala NCK 2017-2
05-NCK 2017-2-Okenit - Pune, Maharashtra, Indie
Okenit
Poch.: Pune, Maharashtra, Indie

06-NCK 2017-2-Beaverite i azuryt - La Estrella, Pardos, Guadalajara, Castile-La Mancha, Hiszpania
Beaveryt i azuryt
Poch.: La Estrella, Pardos, Guadalajara, Castile-La Mancha, Hiszpania

07-NCK 2017-2-Høgtuvait - Høgtuva, Rana, Norwegia
Høgtuvait
Poch.: Høgtuva, Rana, Norwegia

08-NCK 2017-2-Analcym - Szkocja
Analcym
Poch.: Szkocja

09-NCK 2017-2-Azuryt - Rudňany, Spišská Nová Ves, Koszyce, Słowacja
Azuryt
Poch.: Rudňany, Spišská Nová Ves, Koszyce, Słowacja

10-NCK 2017-2-Aragonit - Czechy (Vitošov)

12-NCK 2017-2-Aragonit - Czechy (Vitošov) 11-NCK 2017-2-Aragonit - Czechy (Vitošov)
13-NCK 2017-2-Aragonit - Czechy (Vitošov) 14-NCK 2017-2-Aragonit - Czechy (Vitošov)

Aragonit
Poch.: Czechy (Vitošov ? )

15-NCK 2017-2-Antofyllit - Heřmanov, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy
Antofyllit
Poch.: Heřmanov, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy

18-NCK 2017-2-Wollastonit - Žulová, Jeseník, Morawy, Czechy
Wollastonit
Poch.: Žulová, Jeseník, Morawy, Czechy

19-NCK 2017-2-Rodonit - Minas Gerais, Brazylia
Rodonit
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

16-NCK 2017-2-Andaluzyt, ortoklaz - Dolní Bory, Křižanov, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy 17-NCK 2017-2-Andaluzyt, scherl, ortoklaz - Dolní Bory, Křižanov, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy

Andaluzyt, schörl i ortoklaz
Poch.: Dolní Bory, Křižanov, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy

20-NCK 2017-2-Hessonit -Vycpálek, Vápenná, Jeseník, Morawy, Czechy

21-NCK 2017-2-Hessonit -Vycpálek, Vápenná, Jeseník, Morawy, Czechy 22-NCK 2017-2-Hessonit -Vycpálek, Vápenná, Jeseník, Morawy, Czechy

Hessonit
Poch.: Vycpálek, Vápenná, Jeseník, Morawy, Czechy

23-NCK 2017-2-Aragonit - Karlovy Vary, Czechy (vřídlovec)
Aragonit
Poch.: Karlovy Vary, Czechy (vřídlovec ? )

24-NCK 2017-2-Antymonit - Hynčice pod Sušinou, Staré Město, Olomouc, Morawy, Czechy 25-NCK 2017-2-Antymonit - Hynčice pod Sušinou, Staré Město, Olomouc, Morawy, Czechy

Antymonit
Poch.: Hynčice pod Sušinou, Staré Město, Olomouc, Morawy, Czechy

26-NCK 2017-2-Scherl - Minas Gerais, Brazylia 27-NCK 2017-2-Scherl - Minas Gerais, Brazylia
28-NCK 2017-2-Scherl - Minas Gerais, Brazylia 29-NCK 2017-2-Scherl - Minas Gerais, Brazylia

Turmalin Schörl
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

30-NCK 2017-2-Galena - Madan, Rodopy, Smolan, Bułgaria
Galena
Poch.: Madan, Rodopy, Smolan, Bułgaria

32-NCK 2017-2-Hemimorfit i willemit - Kongo 31-NCK 2017-2-Hemimorfit i willemit - Kongo

Hemimorfit i willemit
Poch.: Kongo

33-NCK 2017-2-Pentagonit - Pune, Maharashtra, Indie
Pentagonit
Poch.: Pune, Maharashtra, Indie

34-NCK 2017-2-Lepidolit i Rubellit - Rožná Hradisko, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy
Lepidolit i rubellit
Poch.: Rožná Hradisko, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy

35-NCK 2017-2-Dolomit - Černý Důl, Trutnov, Hradec Králové (), Czechy
Dolomit
Poch.: Černý Důl, Trutnov, Hradec Králové ( ? ), Czechy

36-NCK 2017-2-Scherl - Dolní Bory, Křižanov, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy
Turmalin Schörl
Poch.: Dolní Bory, Křižanov, Žďár nad Sázavou, Morawy, Czechy

37-NCK 2017-2-Unakit - RPA
Unakit
Poch.: RPA

38-NCK 2017-2-Karfolit - Biesenrode, Harz, Saksonia-Anhalt, Niemcy
Karfolit
Poch.: Biesenrode, Harz, Saksonia-Anhalt, Niemcy

39-NCK 2017-2-Siarka - El Desierto, San Pablo de Napa, Potosí, Boliwia
Siarka
Poch.: El Desierto, San Pablo de Napa, Potosí, Boliwia

40-NCK 2017-2-Karneol - Madagaskar
Karneol
Poch.: Madagaskar

41-NCK 2017-2-Celestyn - Sakoany, Katsepy, Mahajanga, Madagaskar
Celestyn
Poch.: Sakoany, Katsepy, Mahajanga, Madagaskar

42-NCK 2017-2
Niektóre z „ciepłych” minerałów

43-NCK 2017-2-Blenda cynkowa - Pomorzany, Olkusz, Polska
Blenda cynkowa
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

44-NCK 2017-2-Pałygorskit - Rędziny
Pałygorskit
Poch.: Rędziny, Śląskie, Polska

45-NCK 2017-2-Agat - Czadrów, Polska
Agat
Poch.: Różana, Dolnośląskie, Polska

46-NCK 2017-2-Kalcyt - Kowala, Polska
Kalcyt
Poch.: Kowala, Świętokrzyskie, Polska

47-NCK 2017-2-Chalcedon - Józefka, Polska
Chalcedon
Poch.: Józefka, Świętokrzyskie, Polska

48-NCK 2017-2-Węgiel - KWK Ziemowit, Lędziny, Polska 49-NCK 2017-2-Gips, węgiel - KWK Ziemowit, Lędziny, Polska

Gips z węglem
Poch.: KWK Ziemowit, Lędziny, Śląskie, Polska

Stoisko z meteorytami od meteoryty.org.
Nie zbieram meteorytów ale aż nabrałem chęci by zacząć 🙂

50-NCK 2017-2-Meteoryty
51-NCK 2017-2-Meteoryty
52-NCK 2017-2-Meteoryty
53-NCK 2017-2-Meteoryty
54-NCK 2017-2-Meteoryty
55-NCK 2017-2-Meteoryty
56-NCK 2017-2-Meteoryty
57-NCK 2017-2-Meteoryty
58-NCK 2017-2-Meteoryty
59-NCK 2017-2-Meteoryty
60-NCK 2017-2-Meteoryty
61-NCK 2017-2-Meteoryty
62-NCK 2017-2-Meteoryty
63-NCK 2017-2-Meteoryty
64-NCK 2017-2-Meteoryty
65-NCK 2017-2-Septaria
Myślę, więc jestem…septarią…

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

XX LWÓWECKIE LATO AGATOWE (14-16.07.2017 r.)

XX Lwóweckie Lato Agatowe z całą pewnością zapisze się na długo w mojej pamięci. Pomijając fakt że było to ostatnie „Lato” w takiej formie (TG Spirifer wyprowadza się z Lwówka więc zachodzą zmiany mające wpływ na dalsze losy tej imprezy), to jeszcze mieliśmy trochę niekoniecznie najszczęśliwszych przygód.
Zaczęło się od licznych problemów organizacyjnych, zmianami w ekipie, opóźnieniem i skończyło na urwanym tłumiku w okolicy Wrocławia. Na szczęście dyplom inżyniera mam nie od parady i poradziliśmy sobie na tyle, by bez odwiedzin u mechanika móc dojechać do Lwówka i z powrotem do domu. Kosztowało nas to jednak sporo czasu i zajechaliśmy na „Lato” późnym popołudniem, wiedząc że niestety z różnych powodów musimy wracać jeszcze tego samego dnia. W rezultacie zamiast spokojnego spędzania czasu na imprezie nasz pobyt bardziej przypominał bieg wariata, ale akurat do tego już poniekąd zdążyłem przywyknąć (zdarzało się to już przy okazji poprzednich LLA). Udało się jednak zrobić sporo fotografii i nawet kupić całkiem przyjemne okazy.
Na początek prezentuję samą giełdę. W kolejnym wpisie pojawią się fotografie z wystaw.

XX LLA-01
Ulotka XX Lwóweckiego Lata Agatowego

XX LLA-02
Program imprezy

XX LLA-03
XX LLA-04

Impreza podobnie jak w latach ubiegłych trzymająca wysoki poziom.
Liczne grono handlarzy, tłumy zainteresowanych, ciekawe wystawy (przede wszystkim Muzeum Mineralogicznego Uniwersytetu Wrocławskiego), wykłady oraz jak zwykle wdzierający się z każdej strony głośny karnawał – muzyka, balony, wata cukrowa i dzikie tańce…

XX LLA-05
XX LLA-06

Przez te kilka sobotnich godzin gdy byliśmy na miejscu pogoda zdążyła nieźle pokaprysić. Od burzy po przez bardzo intensywne popołudniowe słońce.
Na szczęście żaden deszcz nie jest w stanie zepsuć nastroju gdy wybiera się okazy do kolekcji 🙂

XX LLA-07
XX LLA-08
XX LLA-09
XX LLA-10
XX LLA-11
XX LLA-12
XX LLA-13

Przegląd co ciekawszych okazów które można było zakupić:

XX LLA-14 Fluoryt - Chiny
Fluoryt z kwarcem
Poch.: Huanggang, Hexigten Banner , Inner Mongolia, Chiny

XX LLA-15 Fluoryt - Chiny
Fluoryt z kwarcem
Poch.: Huanggang, Hexigten Banner , Inner Mongolia, Chiny

XX LLA-16 Andradyt - Chiny
Andradyt
Poch.: Huanggang, Hexigten Banner , Inner Mongolia, Chiny

XX LLA-17 Kleofan - Chiny
Kleofan
Poch.: Shuikoushan, Changning, Hunan, Chiny

XX LLA-18 Kleofan - Chiny XX LLA-19 Kleofan - Chiny

Kleofan
Poch.: Shuikoushan, Changning, Hunan, Chiny

XX LLA-20 Hiddenit - Afganistan
Hiddenit
Poch.: Mawi, Nilaw-Kolu, Du Ab, Nuristan, Afganistan

XX LLA-21 Hiddenit - Afganistan
Hiddenit  z kwarcem
Poch.: Mawi, Nilaw-Kolu, Du Ab, Nuristan, Afganistan

XX LLA-22 Hiddenit - Afganistan
Hiddenit  
Poch.: Mawi, Nilaw-Kolu, Du Ab, Nuristan, Afganistan

XX LLA-23 Kunzyt - Afganistan XX LLA-24 Kunzyt - Afganistan

Kunzyt
Poch.: Mawi, Nilaw-Kolu, Du Ab, Nuristan, Afganistan

XX LLA-25 Baryt i wanadynit - Mibladen, Maroko
Baryt i wanadynit
Poch.: Mibladen, Drâa-Tafilalet, Maroko

XX LLA-26 Antymonit na barycie - Rumunia
Antymonit na barycie
Poch.: Băiuț, Marmarosz, Rumunia

XX LLA-27 Antymonit - Rumunia
Antymonit
Poch.: Băiuț, Marmarosz, Rumunia

XX LLA-28 Scheelit z muskowitem - Chiny
Scheelit z muskowitem
Poch.: Pingwu, Huya, Sichuan, Chiny

XX LLA-29 Kermezyt - Słowacja
Kermezyt
Poch.: Pezinok, Bratysława, Słowacja

XX LLA-30 Kwarc - Maroko
Kwarc
Poch.: Tinejdad, Er Rachidia, Drâa-Tafilalet, Maroko

XX LLA-31 Kunzyt - Afganistan XX LLA-32 Kunzyt - Afganistan

Kunzyt
Poch.: Mawi, Nilaw-Kolu, Du Ab, Nuristan, Afganistan

XX LLA-33 Chalkopiryt i syderyt - Chiny
Chalkopiryt i syderyt
Poch.: Kaiwu, Hezhang, Bijie, Guizhou, Chiny

XX LLA-34 Ametyst - Kazachstan XX LLA-35 Ametyst - Kazachstan

Ametyst
Poch.: Priozersk, Balkhash, Karagandy, Kazachstan

XX LLA-36 Aragonit - Słowacja
Aragonit
Poch.: Hodruša-Hámre, Žarnovica, Bańska Bystrzyca, Słowacja

XX LLA-38 Aleksandryt - Rosja

XX LLA-37 Aleksandryt - Rosja XX LLA-39 Aleksandryt - Rosja

Aleksandryt
Poch.: Malyshevo, Ekaterinburg , Obwód swierdłowski, Ural, Rosja
Zabawy z latarką UV

XX LLA-40 Azuryt - Australia
Słońca azurytowe w kaolinicie
Poch.: Malbunka, Areyonga, Gardiner Range, MacDonnell, Australia

XX LLA-41 Ametyst
Ametyst
Poch.: Mun. Las Vigas de Ramírez, Veracruz, Meksyk

XX LLA-42 Zeringit - Słowacja
Zeringit (Aragonit)
Poch.: Dobšiná, Rožňava, Košice, Słowacja

XX LLA-43 Mellit - Węgry
Mellit
Poch.: Csordakúti, Fejér, Węgry

XX LLA-44 Amazonit
Amazonit bardzo słusznych rozmiarów

XX LLA-45 Wiwianit - Krym
Vivianit/Kerczenit
Poch.: Półwysep Kerczeński, Krym, Ukraina

XX LLA-46 Piryt - Hiszpania
Piryt
Poch.: Navajún, La Rioja, Hiszpania

XX LLA-47 Fluoryt - Namibia
Fluoryt „Alien Eye”
Poch.: Erongo, Namibia
Mimo że spękany to i tak można by przytulić. Za 10 zł…

XX LLA-48 Chryzokola - USA
Chryzokola
Poch.: Ray, Scott, Pinal, Arizona, USA

XX LLA-49 Hematyt - Brazylia
Hematyt
Poch.: Novo Horizonte, Bahia, Brazylia

XX LLA-50 Pirotyn - Kosowo
Pirotyn
Poch.: Trepča Stan Terg, Kosovska Mitrovica, Kosowo
Największe jakie do tej pory widziałem z tej lokalizacji

XX LLA-51 Larimar - Dominikana
XX LLA-52 Larimar - Dominikana
Larimar (Pektolit)
Poch.: Sierra de Baoruco, Barahona, Dominikana

XX LLA-53 Sfaleryt - Kosowo
Sfaleryt
Poch.: Trepča Stan Terg, Kosovska Mitrovica, Kosowo

XX LLA-54 Prasiolit - Sokołowiec
XX LLA-55 Prasiolit - Sokołowiec
Prasiolit
Poch.: Sokołowiec, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-56 Chryzopraz - Szklary XX LLA-57 Chryzopraz - Szklary
XX LLA-58 Chryzopraz - Szklary XX LLA-59 Chryzopraz - Szklary

Chryzopraz
Poch.: Szklary, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-60 Blenda cynkowa - Pomorzany
Blenda cynkowa
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

XX LLA-61 Kamień księżycowy - Łomnica
Kamień księżycowy
Poch.: Łomnica, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-62 Bavenit - Żółkiewka, Strzegom
Bavenit
Poch.: Żółkiewka, Strzegom, Dolnośląskie, Polska. Trafienie z 05.2016 r.

XX LLA-63 Septarie - Częstochowa
Septarie
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa, Śląskie, Polska

XX LLA-65 Gips - Lubin XX LLA-64 Gips - Lubin

Gips – „kanapki”
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-66 Fluoryt - Strzegom
Fluoryt
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-67 Kieszeń-ogródek - Strzegom
Kieszeń – ogródek skalny
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-68 Stilbit - Strzegom
Stilbit na mikroklinie
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-69 Mikroklin i epidot - Strzegom XX LLA-70 Mikroklin i epidot - Strzegom

Epidot na mikroklinie
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-71 Agat - Nowy Kościół
Agat
Poch.: Nowy Kościół, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-72 Agat - Nowy Kościół
Agat
Poch.: Nowy Kościół, Dolnośląskie, Polska

XX LLA-73 Agat - Nowy Kościół
Agat
Poch.: Nowy Kościół, Dolnośląskie, Polska

Na koniec trochę trupków 🙂

XX LLA-74 Amonity

XX LLA-75 Amonity XX LLA-76 Amonity

XX LLA-77 Okazy kupione
Niektóre z nowych nabytków

XX LLA-78
Rodzinna focia!

Piotr Zając i Grzegorz Słowik
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

CZĘSTOCHOWA – Pielgrzymi na septariach czyli o skarbach Gnaszyna

Pierwsze cieplejsze dni kwietnia postanowiliśmy spędzić w terenie.
Ktoś wpadł na pomysł, że pasuje ponownie „zrobić Gnaszyn” więc skoro zebrała się ekipa i czas był odpowiedni, to ruszyliśmy w sobotni poranek w kierunku Częstochowy. Mimo że w przeciągu kilku lat odwiedzaliśmy już te tereny kilkukrotnie, to jednak zawsze pełni entuzjazmu chętnie tu wracamy za sprawą obfitości okazów łatwych do pozyskania. Wyjazdy w te rejony, jak się okazuję nie tylko w nas budzą spore emocje, ale i również wśród naszych najbliższych, którzy ze zdziwieniem dowiadują się że nie jedziemy do Sanktuarium na Jasnej Górze a jedynie „zbierać kamienie”. Nie dla wszystkich jest oczywiste że do Częstochowy można się wybrać nie tylko w celach religijnych. Emocje sięgają zenitu gdy do rodzinnych opowieści wkrada się błąd i po czasie dowiadujemy się od Babci czy Dziadka że byliśmy z kolegami w Częstochowie na pielgrzymce.
Rodzinne rozterki nie mają tu jednak znaczenia, bo Miasto Świętej Wieży warto rozpatrywać pod nieco innym kątem niż na ogół się przyjmuje, czyli przez pryzmat bogatej mineralizacji, ciekawej budowy geologicznej oraz wieloletniej tradycji wydobycia rud żelaza.

01-Zlota Gora
Widok na Bazylikę Archikatedralną z kamieniołomu Złota Góra

FORMACJA CZĘSTOCHOWSKICH IŁÓW RUDONOŚNYCH

Interesujący nas obszar położony jest na zachód od Starego Miasta, w dzielnicy Gnaszyn-Kawodrza. W tutejszych cegielniach eksploatacji podlega formacja częstochowskich iłów rudonośnych, w literaturze określana również jako jura brunatna (Szczepańska, Witkowska 2007 (fide Buch 1839)). Obejmuje ona miąższy kompleks osadów ilastych, mułowcowych i piaszczystych zawierających poziomy syderytów*.

02-Wyrobiska Gnaszyn-Kawodrza
Wyrobiska w dzielnicy Gnaszyn-Kawodrza (geoportal.gov.pl –
ortofotomapa z cieniowaniem i hipsometrią)

Obraz tej dzielnicy znaczą niewielkie cegielnie pozyskujące surowce ilaste na potrzeby ceramiki budowlanej. Do najbardziej znanych w środowiskach kolekcjonerskich należy wyrobisko cegielni Gnaszyn przy ul. Tatrzańskiej, należące do firmy Wienerberger Ceramika Budowlana Sp. z o.o. Nie jest to jednak jedyna odkrywka warta naszego czasu, mniejsze glinianki „Anna”, „Sowa” czy „Gliński” również obfitują w okazy którymi łatwo można wzbogacić kolekcje. Trzeba się jednak liczyć z możliwymi utrudnieniami takimi jak chociażby problem ze wstępem lub spacer przez składowisko odpadów.

03-Gnaszyn – Wienerberger
Odkrywka cegielni Gnaszyn – Wienerberger, 2017 r.

Rejon częstochowski znany jest geologom nie tylko za sprawą pozyskiwania kopalin ilastych ceramiki budowlanej. Jeszcze do niedawna kojarzony był przede wszystkim z żelazem, którego zawartość w najbogatszym syderycie ilastym sięga do 36,5% (Molenda 2005). Począwszy od XIV w. rejon częstochowski stanowił ważny ośrodek wydobycia rud żelaza a zamknięcie z początkiem lat 80tych XX w. kopalni Szczekaczka pod Wrzosową wyznaczyło kres wielowiekowej eksploatacji na tym obszarze.

04-Cegielnia Anna
Przez śmieci! Cegielnia Anna, 2017 r.

05-Cegielnia Sowa
Cegielnia Sowa, 2012 r.

Formacja częstochowskich iłów rudonośnych pomimo swojej nazwy nie jest związana wyłącznie z Częstochową. Odnosi się ona do ogółu skał środkowojurajskich – iłów rudonośnych monokliny śląsko-krakowskiej od górnego bajosu (kujaw) do wczesnego górnego batonu. Wychodnie tych skał stanowi wąski pas ciągnący się w kierunku SE-NW od okolic Zawiercia przez zachodnią Częstochowę po Wieluń, o długości około 100 km i szerokości do kilkunastu kilometrów w części północnej. Miąższość formacji waha się od kilkunastu metrów w części S, do około 200 metrów w części N (okolice Krzepic i Kłobucka)(Szczepańska, Witkowska 2007 (fide Osika 1970)).
Formacja częstochowskich iłów rudonośnych stanowi osad płytkich przybrzeżnych basenów do których w całym okresie sedymentacji dostarczany był materiał lądowy. Głównym czynnikiem mającym wpływ na charakter środowiska sedymentacji były zmiany poziomu morza które najprawdopodobniej regulowały dostawy materii lądowej. W okresach zwolnionego przyrostu osadu powstawały warunki sprzyjające późniejszemu tworzeniu się konkrecji syderytowych (Gedl i in. 2003).

06-Syderyt ilasty
Kulista konkrecja syderytu ilastego. Cegielnia Anna, 2017 r.

SYDERYTY ILASTE, SEPTARIE I MINERALIZACJA

Jednym z głównych powodów dla których okolice Gnaszyna są interesujące dla kolekcjonerów minerałów i skamieniałości są konkrecje syderytu ilastego (sferosyderyty). Skały te tworzyły się w warunkach lepszego natlenienia basenu niż iły w których występują; na etapie spadku tempa sedymentacji. W ich powstaniu miała również udział obfitość materii organicznej jako głównego producenta jonów węglanowych (Gedl i in. 2003).
Konkrecje te wykazują znaczną różnorodność form morfologicznych. Zróżnicowanie dotyczy kształtów, rozmiarów, obecności lub braku fauny oraz stopnia jej zachowania, występowania skałotoczy a także co najbardziej dla nas interesujące obecności i rodzaju struktur septariowych i mineralizacji.

07-Sferosyderyty
Sferosyderyty. Cegielnia Gnaszyn – Wienerberger, 2017 r.

Syderyty ilaste, których wnętrze wypełniają promieniste lub poligonalne, często wtórnie zmineralizowane szczeliny zwane są Septariami. Szczeliny te mogą być związane z procesami diagenezy lub ze zjawiskami tektonicznymi które w miękkich iłach pozostały niewidoczne, natomiast w sztywnych syderytach powodowały tworzenie się spękań (Pawlikowski, Bożęcki 2015). W wyniku przenikania roztworów w głąb spękanych konkrecji dochodziło do wieloetapowej mineralizacji, głównie kalcytem i syderytem, ale i również minerałami kruszcowymi.

08-Septaria
Septaria. Cegielnia Gnaszyn – Wienerberger

Septarie ze względu na swoje walory ozdobne stanowią materiał chętnie pozyskiwany przez kolekcjonerów. Ciekawy wzór powtarzających się, wtórnie zmineralizowanych szczelin bywa eksponowany po przez przecięcie konkrecji i kolejno wypolerowanie uzyskanej powierzchni.

09-Septarie 10-Septaria

Septarie (po lewej poch. z cegielni Sowa,
po prawej z cegielni Gnaszyn – Wienerberger)

Dominującą mineralizację szczelin w częstochowskich syderytach ilastych stanowią węglany. Reprezentują je syderyt, kalcyt oraz aragonit.
Kalcyt nie tylko wypełnia spękania w syderycie ale i również może tworzyć szczotki krystaliczne zbudowane z idiomorficznych kryształów. W ten sposób węglany wypełniające szczeliny nadają septariom bardzo atrakcyjny wygląd, tym bardziej ciekawy im więcej wtórnie zmineralizowanych spękań (septaria poligonalna).
Syderyty ilaste bez wtórnego wypełnienia węglanami często posiadają wnętrza powierzchniowo pokryte drobnym, białym aragonitem, który po rozbiciu konkrecji w znacznej mierze wypada na zewnątrz.

11-Aragonit w syderycie ilastym
Aragonit pokrywający puste wnętrze septarii. Cegielnia Sowa, 2011 r.

Prócz węglanów w syderytach występują również minerały siarczkowe. Najliczniej reprezentują je odmiany polimorficzne FeS2 – piryt i markasyt oraz sfaleryt. W mniejszych ilościach natrafić możemy także na galenę.
Siarczki żelaza wypełniają wnętrza spękanych syderytów licznymi bardzo drobnymi kryształami. Najbardziej urokliwe są okazy w których spirytyzacji podlega całe wnętrze syderytu lub dobrze zachowana fauna. Takie okazy mogą również odznaczać się intensywną iryzacją przez co bywają chętnie pozyskiwane przez kolekcjonerów.
W zależności od barwy i intensywności iryzacji niekiedy wspomina się również o tzw. „turgicie” czyli iryzujących mieszaninach tlenków i wodorotlenków żelaza (odrzucone przez komisję IMA).

12-Spirytyzowane wnętrze syderytu 13-Piryt na Araucarioxylonie

Po lewej: Spirytyzowane wnętrze sferosyderytu. Cegielnia Gnaszyn-Wienerberger, 2017 r. Po prawej: Agregaty pirytu na powierzchni Araucarioxylonu.
Cegielnia Sowa, 2012 r.

14-Turgit 15-Turgit

Po lewej: Turgit. Cegielnia Sowa, 2012 r.
Po prawej: Jądro septarii pokryte turgitem. Cegielnia Sowa, 2012 r.

Sfaleryt najczęściej występuje w formie kilkumilimetrowych skupisk krystalicznych narastających w spękaniach syderytów. Tworzy kryształy o charakterystycznej, prawie czarnej barwie i diamentowym połysku. Często krystalizuje w formie płytkowych, niekiedy zbliźniaczonych kryształów. Idiomorficzne osobniki pojawiają się rzadko i są raczej domeną syderytów w których nie występują węglany. W septariach z mineralizacją węglanową najczęściej tworzy najmłodszą generację allomorficznych kryształów, krystalizując w szczelinach wcześniej wypełnionych przez kalcyt.
Galena analogicznie do sfalerytu wtórnie wypełnia szczeliny w syderytach, aczkolwiek spotykana jest znacznie rzadziej.

16-Sfaleryt 17-Sfaleryt

Sfaleryt na syderycie (po lewej poch. z cegielni Sowa,
po prawej z cegielni Gnaszyn – Wienerberger)

18-Galena
Galena na syderycie. Cegielnia Gnaszyn – Wienerberger

Obok węglanów i siarczków, kolejną grupę minerałów obecnych w septariach stanowią siarczany. Reprezentowane są one przez baryt i gips. Ten pierwszy spotykany jest przede wszystkim w septariach z mineralizacją węglanową – tabliczkowe kryształy wykazujące liczne zrosty ujawniają się w pełni dopiero po wytrawieniu węglanów. Spotkać możemy zarówno kryształy barytu narosłe na powierzchni spękania konkrecji syderytowej jak i tkwiące bezpośrednio w kalcycie, stąd też domniemanie że baryt pojawił się po etapie wcześniejszej krystalizacji węglanowej szczelin.
Gips, mimo że opisywany w literaturze nie został jak na razie przeze mnie potwierdzony.

19-Baryt 20-Baryt w kalcycie

Po lewej: Kryształy barytu uzyskane po wytrawieniu węglanów. Cegielnia Anna, 2017 r.
Po prawej: Kryształy barytu w kalcycie. Cegielnia Gnaszyn-Wienerberger, 2012 r.

Wyczerpując powyższy temat warto wspomnieć jeszcze o procesie limonityzacji syderytu ilastego. Wilgoć i nadmiar tlenu w pokładach przypowierzchniowych prowadzą do zmian w obrębie skał, co przejawia się jako warstwy o charakterystycznym rdzawym zabarwieniu. W wyniku przeobrażenia syderytów tworzą się mieszaniny tlenków i wodorotlenków żelaza reprezentowanych przez limonit. Następstwem tego procesu jest również pojawienie się nagromadzeń goethytowych. W tym wypadku nie są to jednak okazy atrakcyjne kolekcjonersko.

21-Zlimonityzowany poziom
Zlimonityzowany poziom syderytu ilastego (przy powierzchni).
Wychodnia rudy, cegielnia Sowa. Fot. Marcin Krakowian

22-Zlimonityzowany syderyt ilasty
Blok zlimonityzowanego syderytu ilastego. Fot. Marcin Krakowian

SKAMIENIAŁOŚCI

Częstochowskie cegielnie bywają interesujące dla kolekcjonerów nie tylko za sprawą bogatej mineralizacji. Skamieniałości które obficie występują w obrębie osadów batonu stanowią gratkę dla licznie przybywających tu miłośników paleontologii. Zarówno wewnątrz syderytów jak i wśród iłów natrafić można na makrofaunę reprezentowaną przez bentos (małże, łódkonogi, mszywioły) i nekton (belemnity, amonity i zęby ryb). Częsty jest również detrytus roślinny a znajdowane tutaj fragmenty drewna nierzadko dochodzą do kilkudziesięciu centymetrów.

23-Znajdując rostra belemnitów
Znajdując rostra belemnitów. Cegielnia Sowa, 2012 r.

24-Cegielnia Sowa
Głowonóg słusznych rozmiarów. Cegielnia Sowa, 2012 r.

25-profil
Biostratygraficzna interpretacja badanych profili formacji częstochowskich iłów rudonośnych w okolicach Częstochowy. Pozostawione białe pasy odnoszą się do niewystarczająco udokumentowanych biostratygraficznie partii profili
(Matyja, Wierzbowski 2003)

Wśród makroskamieniałości 98 metrowego profilu iłów rudonośnych największą liczbę stanowią małże, ślimaki i amonity. Te ostatnie reprezentowane są przez liczne osobniki rodzajów i podrodzajów obecnych w utworach od najwyższego bajosu do niższej części górnego batonu. Do najliczniej występujących przedstawicieli fauny amonitowej zaliczyć można m.in. Parkinsonia sp., Procerites sp., Asphinctites sp., Cadomites sp., Oxycerites sp. itd.; oczywiście w zależności w której części profilu jesteśmy. Znajdowane okazy wykazują zróżnicowany stopień zachowania. Nie należy się spodziewać że amonity na które natrafimy będą wyłącznie dobrej jakości – często bywają spękane i/lub niekompletne, a aragonitowe muszle (o ile w ogóle zachowane) łatwo ulegają zniszczeniu ze względu na ich kruchość. Na szczególną uwagę zasługują okazy w których zachowała się aragonitowa muszla o wysokiej migotliwości (masa perłowa).

26-Amonit 27-Amonit

Amonit we wnętrzu syderytu ilastego, mineralizacja aragonitem.
Dwie połówki konkrecji. Cegielnia Anna, 2017 r.

28-Aragonitowa muszla
Część aragonitowej muszli amonita. Cegielnia Gnaszyn-Wienerberger, 2012 r.

29-Nautilus
Łodzik Nautilus sp. Cegielnia Sowa, 2012 r.

30-Parkinsonia parkinsoni
Linie lobowe amonita Parkinsonia parkinsoni. Cegielnia Sowa. Fot. M. Krakowian

31- Pholadomya 32-Trigonia

Po lewej: Pholadomya sp. Cegielnia Gnaszyn-Wienerberger, 2017 r.
Po prawej: Trigonia sp. z kolonią mszywiołów na powierzchni skorupy.
Cegielnia Sowa, 2012 r.

33-Obornella 34-Rustrum belemnita

Po lewej: Obornella sp. Cegielnia Sowa, 2012 r.
Po prawej: Rostrum belemnita. Cegielnia Sowa, 2012 r.

35-Drzewa w syderytach 36-Drzewa w syderytach 37-Drzewa w syderytach
38-Drzewa w syderytach 39-Drzewa w syderytach

Fragmenty drzew iglastych w syderytach (Araucarioxylon?). Cegielnia Sowa, 2012 r.

PRZYGOTOWANIE DO PRACY

Odwiedzając częstochowskie cegielnie warto mieć na uwadze odpowiednie przygotowanie terenowe. Praca w tutejszych odkrywkach nie należy do najczystszych, w szczególności gdy grunt jest mokry. W takim przypadku jest spora szansa, że będziemy bogatsi nie tylko o ładne okazy ale i również o iły które będziemy nosić na butach i ubraniu. Nieodzownym przyjacielem mogą okazać się gumowce, które ułatwią poruszanie się i zapobiegną niepotrzebnemu zabrudzeniu. Niestety zachowanie czystości może stanowić nie lada wyzwanie więc warto zaopatrzyć się w mniej „kościółkowe” ubranko, któremu bez żalu pozwolimy obkleić się iłem.

40-Walka
Praca w terenie dostarcza wielu emocji

Również odpowiedni młotek może nam znacznie uprzyjemnić pracę.
Chcąc rozbijać syderyty lepiej zaopatrzyć się w młotek z masywniejszym obuchem. Trzeba jednak pamiętać że nie każda konkrecja wymaga rozbicia – syderyty bardziej masywne, niechętnie ustępujące pod wpływem uderzeń mogą mieć spękania wtórnie wypełnione przez węglany i w surowej formie warto je zabrać na późniejsze cięcie. Czasem lekkie uderzenie młotkiem może nam pomóc w odpowiedzi na pytanie co zrobić z daną konkrecją. Konkrecje wydające głuchy dźwięk pustki nie będą miały ciekawego wzoru po przecięciu ale za to mogą zawierać ładne kryształy (np. siarczków) i dlatego też lepiej uporać się z nimi na miejscu.
Do poszukiwań w iłach najlepszą opcją będzie saperka lub/i młotek murarski dzięki czemu łatwiej będziemy mogli odrzucać luźny materiał skalny.

41-Cegielnia Sowa

Częstochowskie cegielnie warto zaznaczyć na mapie atrakcji geoturystycznych.
Ze względu na bogactwo minerałów i skamieniałości każdy kolekcjoner znajdzie tu coś interesującego. Ludzie wybierają się w te rejony z różnych powodów jednak mało kto zdaje sobie sprawę z geologicznej wyjątkowości tego obszaru.
Jeśli więc jakaś zbłąkana geologiczna dusza znajdzie się w Częstochowie, to prócz odwiedzin na Jasnej Górze powinna również skierować swe kroki na zachód, do tutejszych glinianek. W ten sposób można upiec dwie pieczenie na jednym ogniu – coś dla duszy…i kolekcjonerskich zapędów.

* tzn. syderyt ilasty

Autor: Piotr Zając
Korekta: Marcin Krakowian
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Literatura:

    • Gedl P., Kaim A., Boczarowski A., Kędzierski M., Smoleń J., Szczepanik P., Witkowska M., Ziaja J., 2003. Rekonstrukcja paleośrodowiska sedymentacji środkowojurajskich iłów rudonośnych Gnaszyna ( Częstochowa ) – wyniki wstępne. Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Tomy Jurajskie, Tom 1, 19-27
    • Matyja B., Wierzbowski A., 2003. Biostratygrafia amonitowa formacji częstochowskich iłów rudonośnych (najwyższy bajos – górny baton) z odsłonięć w Częstochowie. Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Tomy Jurajskie, Tom 1, 3-6
    • Molenda T., 2005. Górnicze środowiska antropogeniczne – obiekty obserwacji procesów geomorfologiczno-biologicznych (na przykładzie województwa śląskiego). Prace naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 111, 187-196
    • Pawlikowski M., Bożęcki P., 2015. Badania mineralizacji septarii z Gnaszyna koło Częstochowy. Auxiliary Sciences in Archaeology, Preservation of Relics and Environmental Engineering. CD-no 20, 1-12
    • Szczepańska M., Witkowska M., 2007. Surowce ilaste ceramiki budowlanej w dawnych ośrodkach wydobycia rud żelaza. Warsztaty 2007 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie. Materiały warsztatów 153-163
    • http://www.geoportal.gov.pl

GIEŁDA BIŻUTERII I MINERAŁÓW Warszawa OSIR (22-23.04.2017r.)

01_Gielda-OSIR-Warszawa

W dniach 22-23.04.2017 r. w Ośrodku Sportu i Rekreacji Ochota przy ul. Nowowiejskiej 37B w Warszawie, odbyła się Giełda Minerałów I Biżuterii.

02_Gielda-OSIR-Warszawa

Część wystawców miała swoje stanowiska na zewnątrz budynku.
Byli to głownie sprzedawcy minerałów i skamieniałości. W środku natomiast zdecydowaną większość stanowiły stoiska z biżuterią. Tym samym osoby, które zainteresowane były jedynie kupnem minerałów, nie musiały nawet kupować biletu do środka budynku 🙂
Poniżej fotorelacja z giełdy (głównie z zewnątrz) jak i zakupiony okaz – hemimorfit z Meksyku.

03_Gielda-OSIR-Warszawa
04_Gielda-OSIR-Warszawa
05_Gielda-OSIR-Warszawa
06_Gielda-OSIR-Warszawa
07_Gielda-OSIR-Warszawa
Halit 
Poch.: Jezioro Owens, Olancha, Kalifornia, USA

08_Gielda-OSIR-Warszawa
Aragonit 
Poch.: Mamsa, Sidi Ayed, Maroko

09_Gielda-OSIR-Warszawa
Miedź rodzima (na dole)

10_Gielda-OSIR-Warszawa
Dioptaz

11_Gielda-OSIR-Warszawa
Skolecyt
Poch.: Indie

12_Gielda-OSIR-Warszawa
Psylomelan / goethyt
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Meknès-Tafilalet, Maroko

13_Gielda-OSIR-Warszawa
Miedź rodzima
Poch.: Caledonia, Mass, Ontonagon, Michigan, USA

15_Gielda-OSIR-Warszawa
Malachit

16_Gielda-OSIR-Warszawa
Kalcyt – Szpat islandzki

17_Gielda-OSIR-Warszawa
Baryt

14_Gielda-OSIR-Warszawa

Na koniec zakupiony okaz 🙂

18_Gielda-OSIR-Warszawa

Karol Parkita
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR