NOWE OKAZY Jesień 2016 – CZ. 1

Świętujemy Boże Narodzenie więc muszą być również prezenty!
Poniżej pierwsza część galerii z nowymi okazami, od czasu ostatniego wpisu na wiosnę. Podzielone na dwa bo tym razem jest tego całkiem sporo 🙂

01 Magnetyt - Potosi, Boliwia (1)
01 Magnetyt - Potosi, Boliwia (2)
Magnetyt
Poch.: Potosi, Boliwia

02 Almandyn - Schlegeis, Zillertal, Austria (1)
Almandyn
Poch.: Schlegeis, Zillertal, Austria

03 Almandyn - Schlegeis, Zillertal, Austria (2)
Almandyn w łupku łyszczykowym
Poch.: Schlegeis, Zillertal, Austria

04 Kalcyt Poch.: Kam. Kwarc, Strzegom
Kalcyt
Poch.: Kam. Kwarc, Strzegom, Dolnośląskie, Polska

05 Trwaertyn - Czerna
Trawertyn
Poch.: Czerna, Małopolskie, Polska

06 Galena, sfaleryt - Pomorzany, Olkusz (1)
06 Galena, sfaleryt - Pomorzany, Olkusz (2)
Galena na sfalerycie 
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

07 Piryt na albicie - Kostrza, Strzegom
Piryt na albicie
Poch.: Kostrza, Strzegom, Dolnośląskie, Polska

08 Hornblenda magnezowa - Schlegeis, Zillertal, Austria
Hornblenda magnezowa
Poch.: Schlegeis, Zillertal, Austria

09 Hessonit - Vycpálek
Hessonit
Poch.: Vycpálek, Jesenik, Morawy, Czechy

10 Sfaleryt w syderycie - Gnaszyn
Sfaleryt w syderycie
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa, Śląskie, Polska

11 Chryzokola - Segen Gottes, Miedzianka
Chryzokola
Poch.: Segen Gottes, Miedzianka, Dolnośląskie, Polska

12 Bavenit na kwarcu dymnym - Kop. B-14, Borów
Bavenit na kwarcu dymnym
Poch.: Kop. B-14, Borów, Dolnośląskie, Polska

13 Piryt - Huanzala Mine, Huallanca District, Dos de Mayo Province, Huánuco Department, Peru
Piryt
Poch.: Huanzala, Huallanca, Dos de Mayo, Huánuco, Peru

14 Baryt - NL
Baryt
Poch.: Nieznana lokalizacja

15 Baryt - Stanisławów
Baryt
Poch.: Stanisławów, Dolnośląskie, Polska

16 Miedź rodzima - USA
Miedź rodzima
Poch.: USA

Ciąg dalszy wpisu: Jesień 2016 – Cz. 2

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

STRZEGOM – Eldorado kolekcjonera minerałów

Nie ma wątpliwości, że o Strzegomiu słyszał każdy polski kolekcjoner minerałów.
Śmiało można powiedzieć, że nawet niektórzy z nas czują już pewien przesyt tymi lokalizacjami – minerały dostępne są w większej czy mniejszej ilości na każdej giełdzie, w każdym muzeum geologicznym i również każdy kolekcjoner posiada chociażby kilka strzegomskich okazów.
Wszystko za sprawą masywu granitowego Strzegom-Sobótka który dostarcza jednych z najbardziej cenionych stanowisk mineralogicznych w Kraju. Można rzec: polskie mineralogiczne Eldorado. Rozmawiając z zagranicznymi kolekcjonerami zaraz po krzemieniu pasiastym czy bursztynie z całą pewnością musi paść hasło Strzegom.
Zresztą, kto kojarzy tych wspaniałych niebieskich fluorytów strzegomskich z kolekcji TG Spirifer.

54_Strzegom-15
Fluoryt strzegomski (kam. Grabina I w kol. TG Spirifer. Fot. J. Scovil)
na ulotce LLA 2014

Strzegom to dziś kilkadziesiąt kamieniołomów w których pozyskuje się granit na płyty chodnikowe, krawężniki, parapety, kruszywa, kostkę brukową, kamień okładzinowy itd. Wielki ośrodek polskiego granitu; zakłady kamieniarskie są obecne dosłownie na każdym rogu.

53_Strzegom-15
Płytki z granitu strzegomskiego w krakowskim Ogrodzie Doświadczeń

Granit masywu Strzegom-Sobótka związany jest z orogenezą waryscyjską (hercyńską) a jego wiek datowany jest na pogranicze późnego karbonu i wczesnego permu (około 270-280 mln. lat*). Skały te występują na powierzchni lub pod pokrywą osadów trzeciorzędowych w formie wielkiego batolitu typu intruzywnego (Rajchel 2004 (fide Borkowska 1959)).
W obrębie tej intruzji występuje kilka odmian granitu z których dominujący jest granit hornblendowo-biotytowy zbudowany głównie z mikroklinu i w mniejszych ilościach oligoklazu, kwarcu, biotytu i hornblendy.

82_Mapa Strzegom-Sobótka
Uproszczona mapa geologiczna masywu granitoidowego
Strzegom-Sobótka (Janeczek 1985 (fide Majerowicz 1972)).
1-granitoidy w podłożu pod utworami trzecio- i czwartorzędowymi; 2-granit biotytowy;
3-dwumikowe leukogranity; 4-biotytowy granodioryt; 5-gnejsy bloku sowiogórskiego;
6-metagabro Ślęży i amfibolity; 7-bazalty; 8-metagabro w podłożu; 9-serpentynity;
10-przypuszczalne lub stwierdzone uskoki; K/2-lokalizacja otworu wiertniczego

19_Strzegom-15
18_Strzegom-15
Granit strzegomski

Z perspektywy kolekcjonera to jednak nie granit wzbudza największe zainteresowanie, tylko to co możemy w nim znaleźć – gniazda pegmatytowe zawierające paragenezy wielu, często wspaniale wykształconych minerałów. Poczynając od gigantycznych kwarców (dymne, moriony), po przez idealnie wykształcone skalenie (mikroklin, albit), fluoryty (chyba można się odważyć i powiedzieć, że najlepszej jakości w Kraju), kończąc na licznie występujących rzadkich minerałach takich jak bavenit, chabazyt, beryl, aksynit, stilbit itd.
Na największą uwagę zasługują przede wszystkim kawerny/pustki wypełnione przez tzw. „ogródki skalne” czyli barwne paragenezy minerałów występujących w pegmatytach.

30_Strzegom-15
Paragenezy mikroklinu, epidotu, stilbitu i kwarcu w granicie strzegomskim

Będąc w Strzegomiu mieliśmy okazję odwiedzić
ZG „ŻÓŁKIEWKA-WIATRAK” EURO-GRANIT Sp. z o. o.

01_Strzegom-15

Kamieniołom zlokalizowany jest na zachód od zabudowań Strzegomia pomiędzy
ul. Wydobywczą i Kopalnianą.
Pozyskiwany tutaj materiał skalny przeznaczony jest na kruszywo łamane oraz budowlane elementy foremne. Urobek wyciągany jest za pomocą żurawi masztowych ustawionych przy wyrobisku. Aktualnie przy eksploatacji zatrudnionych jest około dziesięciu osób.

02_Strzegom-15
03_Strzegom-15
04_Strzegom-15
05_Strzegom-15

Poszukując minerałów musimy skupić się na wcześniej wspomnianych pegmatytach.

Na omawianym obszarze dominującym typem występującym w granitach hornblenowo-biotytowych są pegmatyty miarolityczne i komorowe (rzadziej spotykane są pegmatyty żyłowe). Charakteryzują się one obecnością kawern/pustek koncentrycznie otoczonych strefami pegmatytowymi (Janeczek 1985).
Krystalizacja poszczególnych składników mineralnych w pegmatytach miarolitycznych odbywała się etapowo.
Początkowo krystalizowały mikroklin, albit i kwarc.
Następnie w niektórych kawernach dochodziło do zbrekcjowania skalenia i kwarcu oraz regeneracji poszczególnych fragmentów mineralnych.
W ostatnim etapie, na minerałach starszych doszło do krystalizacji fluorytu, epidotu, zeolitów, chlorytów i kalcytu (Praszkier 2008).
Wielkość ciał pegmatytowych jest zróżnicowana, tak samo jak różne są rozmiary kawern w nich występujących. Najlepszych okazów można się spodziewać w mniejszych pustkach o wielkości do około 50 cm. Większe kawerny z reguły podlegają intensywniejszej erozji co powodują wody meteoryczne migrujące w obrębie spękań ciosowych w granitach.

06_Strzegom-15
07_Strzegom-15
08_Strzegom-15
09_Strzegom-15
10_Strzegom-15
11_Strzegom-15
12_Strzegom-15
13_Strzegom-15
14_Strzegom-15
15_Strzegom-15
16_Strzegom-15

Wydawać by się mogło, że pozyskiwanie okazów z pegmatytu strzegomskiego będzie należało do zadań wyjątkowo lekkich i przyjemnych. Przy takiej różnorodności minerałów nie powinniśmy mieć większego problemu ze znalezieniem okazów nadających się do kolekcji.
Niestety nic bardziej mylnego.
O ile nie zadowala nas to co wyszukamy w rumoszu skalnym bądź okazy nie leżą odłożone przez pracowników, to bez odpowiedniego przygotowania i sprzętu nie mamy co liczyć na materiał o większej wartości. Najczęściej to co nas interesuje znajduje się w dużych blokach granitowych z których wyeksploatowanie minerałów przy użyciu standardowego lekkiego wyposażenia terenowego jest zadaniem wprost karkołomnym. Zwykłym majzlem i młotkiem jeżeli nie uszkodzimy sobie okazu to najpewniej na tyle się zmęczymy by po niedługim czasie zrezygnować z dalszej pracy. Można się jednak na taką ewentualność przygotować. Pozyskanie całego zespołu kryształów możliwe jest przy użyciu szlifierki kątowej – najpierw „obrysowujemy” ściany okazu (na przykład w formie kostki) i kolejno odbijamy jego ściany przy użyciu przecinaka i młotka. Również w przypadku mniejszych brył skalnych (takich dających się udźwignąć) możemy je obrobić chociażby za pomocą łupiarki. Oczywiście wiąże się to z pomocą ze strony pracowników zakładu.

17_Strzegom-15
23_Strzegom-15

Pegmatyty w granitach strzegomskich:

55_Strzegom-15
Pegmatyty miarolityczne (druzowe) z okolic Strzegomia.
A-Żółkiewka (Janeczek 1985)

Ap-strefa aplitowa; Gi-strefa przerostów pismowych i granofirowych; Qu-kwarc;
Bio-biotyt; Ch-chloryty; Epi-epidot; Stil-stilbit; Sy-syderyt; F-fluoryt; Mi-mikroklin

21_Strzegom-15
22_Strzegom-15
24_Strzegom-15
25_Strzegom-15
20_Strzegom-15
26_Strzegom-15
Druza wypełniona chlorytami, kwarcem i drobnymi kryształami fluorytu

27_Strzegom-15
Mikroklin, epidot, kwarc

31_Strzegom-15
Paragenezy mikroklinu, epidotu, stilbitu-Ca i kwarcu w granicie strzegomskim

32_Strzegom-15
Paragenezy mikroklinu, stilbitu-Ca i kwarcu w granicie strzegomskim

35_Strzegom-15
Kryształy kwarcu narastające na mikroklinie

28_Strzegom-15
Epidot z chlorytami

29_Strzegom-15
Epidot, biotyt, mikroklin i kwarc

34_Strzegom-15
Kryształ albitu

36_Strzegom-15
Biotyt

37_Strzegom-15
Markasyt

Znalezione na miejscu kryształy fluorytu:

40_Strzegom-15
41_Strzegom-15
42_Strzegom-15
43_Strzegom-15
45_Strzegom-15
39_Strzegom-15
46_Strzegom-15
47_Strzegom-15
48_Strzegom-15
49_Strzegom-15
Marcin z literaturą przedmiotu 🙂
Pakowanie okazów może sprawiać dużą przyjemność, szczególnie, gdy zawijamy
okaz w twarz celebryty. Przecież gwiazdy lubią błyskotki.

Poniżej dorzucam niektóre z naszych okazów celem pełniejszego przybliżenia minerałów masywu Strzegom-Sobótka (opis po kliknięciu na miniaturkę):

66_Mikroklin - Strzegom (1) 79_Mikroklin - Strzegom 67_Mikroklin - Strzegom (2)
63_Kwarc - Strzegom (1) 64_Kwarc - Strzegom (2) 78_Kwarc dymny - Strzegom
76_Cytryn - Borów 65_Kwarc - Strzegom (3) 77_Fluoryt - Strzegom2
81_Topaz, lepidolit - Strzegom 73_Aksynit - Strzegom 59_Cleavelandyt - Strzegom
60_Epidot - Strzegom 61_Epidot, fluoryt - Strzegom 72_Stilbit, epidot - Strzegom
71_Stilbit - Strzegom 75_Bavenit - Strzegom 69_Molibdenit - Strzegom
68_Mikroklin, chloryty - Strzegom 56_Amazonit - Paszowice, Strzegom 80_Pałygorskit - Strzegom
83_Tytanit - Strzegom 58_Chalcedon - Strzegom 62_Kalcyt, stilbit - Strzegom
Chabazyt - Strzegom 74_Almandyn-spessartyn - Siedlimowice 70_Nontronit - Strzegom

Na zakończenie warto jeszcze wspomnieć, że Strzegom powinno się rozpatrywać nie tylko pod kątem ciekawych stanowisk mineralogicznych i możliwości pozyskania okazów do kolekcji, ale również i przede wszystkim jako miejsca eksploatacji jednego z naszych najcenniejszych surowców skalnych, czyli granitu. Druzy pegmatytowe o ile są bogatym źródłem jednych z najlepszych okazów mineralogicznych w Polsce, to nie stanowią żadnego znaczenia gospodarczego dla naszego Kraju.
Możemy nie zdawać sobie sprawy jak wiele elementów z naszego otoczenia wykonane jest z tej strzegomskiej skały; krawężniki, płytki chodnikowe, schody, nagrobki, rzeźby, murki itd. Dzięki wieloletniej eksploatacji możliwe stało się znaczne wpisanie tego materiału skalnego w krajobraz naszych miast. Z granitu strzegomskiego wykonanych jest również wiele zabytków naszej kultury, m.in. Kolumna Zygmunta III Wazy na Starym Mieście w Warszawie (trzon), Pomnik Obrońców Wybrzeża w Gdańsku na Westerplatte, Pomnik Lotnika w Warszawie i wiele innych.
Zdecydowanie granit strzegomski bardzo wiele wnosi do naszego otoczenia – warto o tym pamiętać i móc to zauważać.

 

52_Strzegom-15

*270-280 mln lat to wiek większości granitów masywu Strzegom-Sobótka.
Rzadsza odmiana granitu, dwułyszczykowa datowana jest na 325-330 mln lat (Puziewicz & Oberc-Dziedzic 1995)

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Literatura:

    • Rajchel J. Kamienny Kraków. AGH, Kraków 2004
    • Puziewicz J. & Oberc-Dziedzic T. 1995: Wiek i geneza granitoidów bloku przedsudeckiego. [w:] Cwojdziński S. (red), Przewodnik 66 Zjazdu Pol. Tow. Geol., Wrocław
    • Janeczek J., 1985. Topomorficzne minerały pegmatytów masywu granitoidowego Strzegom-Sobótka. Geol. Sudetica 20, 2, 1-81
    • Praszkier T., 2008. Minerały z pegmatytów masywu granitowego Strzegom-Sobótka. https://lists.man.lodz.pl/pipermail/mineraly/2007/08/0288.html

 

53 GIEŁDA MINERAŁÓW, SKAMIENIAŁOŚCI I W.J. AGH (05-06.12.2015)

01_AGH_53

Co by nie było, że się obraziłem na AGH… z lekkim miesięcznym opóźnieniem i dwoma brakami w numeracji wrzucam relację z grudniowej giełdy.

Tym razem na potrzeby wystawców do dyspozycji był wyłącznie parter, a na piętrze można było oglądać wspaniały meteoryt Morasko i standardowo muzeum WGGIOŚ. Reszta bez zmian: konkurs, zbyt mała jak na to wydarzenie ilość wystawców oraz dosyć drogi wstęp.
W mojej ocenie jest to wciąż giełda na którą warto czekać, gdzie można nabyć ciekawe okazy w dobrych cenach. Niestety, aghowskie giełdy mają swoje problemy z których wydaje się nie mogą wybrnąć.

02_AGH_53
Uwarowit
Poch.: Sarany, Ural, Rosja

03_AGH_53
Srebro rodzime
Poch.: Imiter, Djebel Saghro, Souss-Massa-Drâa, Maroko

04_AGH_53
Piryt
Poch.: Merelani Hills, Simanjiro, Manyara, Tanzania

05_AGH_53
Hematyt
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Maroko

06_AGH_53
Malachit
Poch.: Katanga, Kongo

07_AGH_53
Erytryn
Poch.: Bou Azer, Souss-Massa-Draâ, Maroko

08_AGH_53
Turmalin schörl
Poch.: Erongo, Namibia

09_AGH_53
Baryt
Poch.: Jebel Ouichane, Sagangane, Nador, Maroko

10_AGH_53
Baryt
Poch.: Jebel Ouichane, Sagangane, Nador, Maroko
powyżej: Ametysty pochodzące z Adrar Trich Boû Oudi, Tata, Maroko

11_AGH_53
Azuryt
Kerrouchene, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

Stoisko z niebieskimi chalcedonami poch.: Kötelesmező, Marmarosz, Rumunia:

12_AGH_53
13_AGH_53
14_AGH_53
15_AGH_53
16_AGH_53

17_AGH_53
Diament
w kimberlicie

Poch.: Finis Diamond Mine, RPA

18_AGH_53
Piryt
Poch.: Navajún, La Rioja, Hiszpania
po lewej: czeskie Mołdawity

19_AGH_53
Hialit, aragonit
Poch.: Kopas, Tarcal, Borsod-Abaúj-Zemplén, Węgry

21_AGH_53
20_AGH_53
Hialit, aragonit (w świetle UV)
Poch.: Kopas, Tarcal, Borsod-Abaúj-Zemplén, Węgry

22_AGH_53
Anapait
Poch.: Kercz, Krym, Ukraina

23_AGH_53
Fluoryt
Poch.: Xianghuapu, Chenzhou, Hunan, Chiny

24_AGH_53
Almandyny
Poch.: Zavalye, Haivoron, Ukraina

Stoisko z minerałami miedzi (azuryty, malachity):
Po lewej: Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia
po prawej: Kerrouchene, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

25_AGH_53
26_AGH_53

27_AGH_53
Azuryt
Poch.: Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia

30_AGH_53
Azuryty i malachity
Poch.: Bou Skour, Ouarzazate Province, Souss-Massa-Draâ, Maroko

29_AGH_53
Azuryt z malachitem
Poch.: Bou Skour, Ouarzazate Province, Souss-Massa-Draâ, Maroko

28_AGH_53
Kupryt
Rubtsovskoe złoże Cu-Zn-Pb, Altaiskii Krai, Russia

31_AGH_53
Geoda kwarcowa
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Maroko

32_AGH_53
Amonit poch.: Madagaskar

33_AGH_53
Wanadynit
Poch.: Mibladen, Khénifra, Meknès-Tafilalet, Maroko

34_AGH_53
Geoda ametystowa

35_AGH_53
Kobaltokalcyt
Poch.: Bou Azer, Ouarzazate, Souss-Massa-Draâ, Maroko

36_AGH_53
Demantoid
Poch.: (zgodnie z opisem) Mali (być może: Trantimou, Kayes)

37_AGH_53
Szafir
Poch.: Ilmens, Czelabińsk, Ural, Rosja

38_AGH_53
Akwamaryn
Poch.: Erongo, Namibia

39_AGH_53
Kwarc z chlorytem
Poch.: Ural, Rosja

40_AGH_53
Pentagonit
Poch.: Pune, Maharashtra, Indie

41_AGH_53
Fluoryt
Poch.: (najprawdopodobniej) Hameda, Er Rachidia, Maroko

42_AGH_53
Piryt w talku
Poch.: Gemerská Poloma, Rožňava, Košice, Słowacja

43_AGH_53
Amazonit
Poch.: Apatity, Murmansk Oblast, Rosja

44_AGH_53
Antymonit
Poch.: Baia Sprie, Marmarosz, Rumunia

45_AGH_53
Molibdenit
Poch.: Vrchoslav, Masyw Krupka, Góry Kruszczowe, Czechy

Stoisko z okazami ze Strzegomia:

46_AGH_53
47_AGH_53

48_AGH_53
Fluoryt, epidot, mikroklin
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

49_AGH_53
Albit, mikroklin, chabazyt
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

50_AGH_53
Mikroklin, Albit
Poch.: Strzegom, Żółkiewka

51_AGH_53
Agaty
Poch.: Nowy Kościół

Wystawa: Meteoryt Morasko:

53_AGH_53
54_AGH_53
55_AGH_53

56_AGH_53
57_AGH_53
58_AGH_53

59_AGH_53
Lampki selenitowe… bo można

Dziękuję Grzegorzowi Słowikowi za pomoc w identyfikacji okazów

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com
http://mamozbieramgruz.wordpress.com

REALGAR MZG

GIEŁDA MINERAŁÓW I BIŻUTERII UE (07-08.11.2015)

Kolejna, druga w tym roku giełda na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.
Na mieście ponownie pojawiły się intensywnie różowe plakaty zatytułowane „Giełda minerałów” lub „Giełda biżuterii”.
Podobnie jak w latach poprzednich była to giełda trzymająca poziom i bez większych zmian – przewaga tych samych stoisk, wystawa, kącik zabaw dla dzieci (tzw. „Geolandia”), konkurs.
Ogólnie całkiem przyzwoicie, chociaż brakuje już trochę świeżości w temacie.

01UE-112015
02UE-112015
03UE-112015
04UE-112015
05UE-112015

Do wygrania w konkursie był diament w kimberlicie
pochodzący z Finis Diamond Mine, RPA

06UE-112015
07UE-112015

Okazy na stoiskach:

11UE-112015
Żebra naciekowe (po środku)
Poch.: Dolina Będkowska

08UE-112015
Tanzanit
Poch.: Miralani Hills, Arusha, Tanzania

09UE-112015
Szczotka kalcytowa
Poch.: Czatkowice

10UE-112015
Nacieki aragonitowe z siarką rodzimą
Poch.: Machów

12UE-112015
Gagat
Poch.: Wartowice

13UE-112015
Celestyny
Poch.: Sakoany, Katsepy, Mahajanga, Madagaskar

14UE-112015
Chalcedony, opale
Poch.: Eskişehir, Anatolia Centralna, Turcja

15UE-112015
Chalcedon
Poch.: Eskişehir, Anatolia Centralna, Turcja

16UE-112015
Opal
Poch.: Eskişehir, Anatolia Centralna, Turcja

17UE-112015
Pinolit (odm. magnezytu)
Poch.: Sunk, Trieben, Steiermark, Austria

18UE-112015
Almandyn
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

19UE-112015
Meteoryt żelazny
Poch.: Campo del Cielo, Argentyna

20UE-112015
Selenit

Wystawa „Minerały świata” w kolekcji J.J.Szczerbów:

22UE-112015
23UE-112015
24UE-112015
Ametyst szkieletowy (tzw. okienkowy) z fantomem
Poch.: Brandber, Namibia

25UE-112015
Kwarc żelazisty, szkieletowy
Poch.: Paredon, Nuevo Leon, Meksyk

26UE-112015
Ametyst
Poch.: Las Vigas, Veracruz, Meksyk

27UE-112015
Ametysty berłowe
Poch.: Ambatofinandrahana, Madagaskar

28UE-112015
Opale szlachetne
Poch.: Addis Ababa, Etiopia

29UE-112015
Skolecyt, stylbit
Poch.: Jalgaon, Indie

30UE-112015
Okenit na ametyście
Poch.: Shirdi, Indie

31UE-112015
Chalcedon naciekowy
Poch.: Sidi Rahhal, Marakesz, Maroko

32UE-112015
Apofyllit, stylbit
Poch.: Akhada, Rahuri, Maharashtra, Indie

33UE-112015
Szafir
Poch.: Góry Ilmeńskie, Ural, Rosja

34UE-112015
Heliodor, granat
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

35UE-112015
Rosolit – Grossular
Poch.: Sierra Mojada, Coahuila, Meksyk

36UE-112015
Celestyn
Poch.: Sakoany, Katsepy, Mahajanga, Madagaskar

37UE-112015
Topaz z inkluzjami fluorytu
Poch.: Wołodarsk Wołyński, Ukraina

38UE-112015
Wulfenit
Poch.: San Francisco, Cerro Prieto, Meksyk

40UE-112015
Rubin w marmurze dolomitycznym
Poch.: Jagdalek, Afganistan

41UE-112015
Turkus
Poch.: Teghut, Tawusz, Armenia

42UE-112015
Szmaragd w karbonatycie
Poch.: Gosquez, Boyaca, Kolumbia

43UE-112015
Sugilit
Poch.: Kuruman, RPA

44UE-112015
Złoto rodzime
Poch.: Rakowice Wielkie, Lwówek Śląski

45UE-112015
Kupryt, chryzokola
Poch.: Mashamba West, Katanga, Demokratyczna Republika Konga

46UE-112015
Krokoit
Poch.: Dundas, Tasmania, Australia

47UE-112015
Złoto rodzime na kwarcu
Poch.: Eagles Nest, Kalifornia, USA

48UE-112015
Antymonit
Poch.: Wuling, Jiangxi, Chiny

49UE-112015
50UE-112015
Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

NOWE OKAZY 04/05.2015

Mamy wiosnę – czas więc na kolejną porcję nowości!
Kolekcja szybko się powiększa; czas od lutego obfitował przede wszystkim w wymiany kolekcjonerskie:

01_Szafir 01
01_Szafir 02
Szafir
Poch.: Krucze Skały. Wymiary: 14 mm x 14 mm

02_chryzopraz
Chryzopraz
Poch.: Szklary. Wymiary: 8 cm x 5,5 cm

03_kwarc 01
03_kwarc 02
Kwarc
Poch.: Bolków. Wymiary: 11 cm x 9,5 cm

04_bornit
Kowelin, chalkopiryt
Poch.: Lubin. Wymiary: 8,5 cm x 4,5 cm

05_gips
Gips (selenit), kalcyt
Poch.: Lubin. Wymiary: 7 cm x 7,8 cm

06_Kwarc 01
06_Kwarc 02
Kwarc
Poch.: Kraków – Pychowice. Wymiary: 7 cm x 8 cm

07_Menilit
Menilit
Poch.: Futoma. Wymiary: 12,4 cm x 9,3 cm

08_Natrolit
Natrolit
Poch.: Gracze. Wymiary: 6,8 cm x 6,2 cm. Wielkość kryształu: 9 mm

09_Kwarc
Kwarc
Poch.: Jaroszów. Wielkość kryształu: 3,7 cm

10_Cleavelandyt
Cleavelandyt (odm. albitu), Mikroklin
Poch.: Strzegom. Wymiary: 3,4 cm x 2,7 cm

12_Magnetyt 01Magnetyt
Poch.: Miedzianka (dolnośląskie)
Wymiary: 4,4 cm x 4 cm. Wielkość największego kryształu: 5 mm

12_Magnetyt 02
12_Magnetyt 03
Magnetyt
Poch.: Miedzianka (dolnośląskie). Wymiary: 2,9 cm x 2,2 cm

13_Galena
Galena
Poch.: Paryż k. Krzeszowic. Wymiary: 10,5 cm x 4 cm

14_Gips_basaluminit 01
14_Gips_basaluminit 02
Gips, basaluminit
Poch.: Dymaczewo Stare. Wymiary: 5,8 cm x 5 cm

15_Arsenopiryt 01
15_Arsenopiryt 02
Arsenopiryt
Poch.: Rędziny. Wymiary: 4,7 cm x 2,2 cm

17_baryt
Baryt, hematyt
Poch.: Wilcza. Wymiary: 6,7 cm x 2,4 cm

16_alumonohydrokalcyt
Alumohydrokalcyt
Poch.: Nowa Ruda. Wymiary: 7,5 cm x 3,5 cm

18_kwarc
Kwarc, kalcyt
Poch.: Grzędy. Wymiary: 6,5 cm x 3,6 cm

10_Hematyt
Hematyt
Poch.: Rędziny. Wymiary: 14,5 cm x 9 cm

20_dolomit po kalcycie 01
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie z kryształami kalcytu
Poch.: Rędziny. Wymiary: 4,5 cm x 3 cm

20_dolomit po kalcycie 03
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie z kryształami kalcytu
Poch.: Rędziny. Wymiary: około 4,5 cm x 3 cm

20_dolomit po kalcycie 02
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie z kryształami kalcytu
Poch.: Rędziny. Wymiary: około 4,5 cm x 3 cm

20_dolomit po kalcycie 04
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie z kryształami kalcytu
Poch.: Rędziny. Wymiary: 7,3 cm x 4,2 cm

22_kalcyt
Kalcyt
Poch.: Rędziny. Wymiary: 8 cm x 6 cm

21_kalcyt
23_kalcyt
Kalcyt, hematyt
Poch.: Rędziny. Wymiary:
8 cm x 4,4 cm

11_KwarcKwarc
Poch.: Jaroszów. Wymiary: 10,5 cm x 8,5 cm

Wanadynit 01
Wanadynit 02
Wanadynit
Poch.: Mibladen, Maroko. Wymiary: 10,5 cm x 8,4 cm

Fluoryt 01
Fluoryt 02
Fluoryt, kwarc
Poch.: Hameda, Jorf, Maroko.
Wymiary: 14,8 cm x 7,5 cm. Wielkość największego kryształu: 1,5 cm

Kwarc 01
Kwarc 02
Kwarc
Poch.: Kopalnie Oumjrane, Alnif, Maroko.
Wymiary: 11 cm x 9,5 cm

Almandyn
Almandyn na łupku łyszczykowym
Poch.: Granatkogel, Północny Tyrol, Austria.
Wielkość kryształu: 2 cm x 2,2 cm

Piryt_Chalkantyt 01
Piryt_Chalkantyt 02
Piryt, Chalkantyt
Poch.: Kopalnia Calamita, Capoliveri, Włochy.
Wymiary: 5,5 cm x 4,5 cm. Wielkość największego kryształu: 9 mm

Kerchenit 01
Kerczenit (Wiwianit)
Poch.: Kercz, Krym, Ukraina. Wymiary: 2,3 cm x 1,5 cm

Piotr Zając

REALGAR

Lwóweckie Lato Agatowe – Minerały Polski (Wystawa Główna) cz.1

Przy okazji weekendowej giełdy na UEku przypomniałem sobie o obiecanych fotografiach z wystaw na Lwóweckim Lecie Agatowym. Fotografie są autorstwa M. Łodzińskiego i dzięki jego uprzejmości mogę je publikować na blogu. Tak jak pisałem wcześniej niestety nie miałem okazji oglądać lwóweckich wystaw, tym nie mniej część z prezentowanych tam okazów można było jeszcze zobaczyć przy okazji krakowskiej giełdy (wrzucę do relacji z giełdy). Są to okazy wysokiej klasy i jest na czym zawiesić oko…lub dostać zawału…

Opis z tablic wystawowych:
„Występowanie minerałów na Ziemi jest bardzo nierównomierne. Polska nie jest uznawana za kraj szczególnie bogaty w stanowiska mineralogiczne w porównaniu najsłynniejszymi pod tym względem rejonami świata. Pomimo tego, podczas 200 letniej historii eksploatacji górniczej oraz badań naukowych i poszukiwań prowadzonych przez kolekcjonerów, dokonano szeregu odkryć mineralogicznych i pozyskano wiele cennych okazów.
Najlepsze okresy dla badań mineralogicznych obszaru Polski to początek XX wieku oraz lata 1960-89. Niestety duża część kolekcji zgromadzonych w okresie przed II Wojną Światową została zniszczona w jej trakcie.
Wbrew powszechnej opinii, większość okazów mineralogicznych nie jest pozyskiwana w trakcie wykopalisk prowadzonych przez kolekcjonerów, lecz pochodzi z kopalń odkrywkowych i głębinowych. Dlatego też zamknięcie dużej ilości kopalń po 1989 roku, w okresie przemian ustrojowych spowodowało radykalny, trwający do dziś spadek ilości pozyskiwanych okazów.
Najważniejsze stanowiska mineralogiczne w Polsce koncentrują się na Dolnym Śląsku, Górnym Śląsku oraz w rejonie Gór Świętokrzyskich. Północna część kraju pokryta jest grubą warstwą osadów polodowcowych przykrywających wszystkie starsze skały, dlatego jedyne okazy z tego obszaru pochodzą z kopalń głębinowych.
Wystawa „Minerały Polski” jest jedną z największych wystaw mineralogicznych w historii kraju, zarówno pod względem ilości i jakości okazów, jak i uczestniczących w niej kolekcjonerów i muzeów.

Opracowanie i przygotowanie wystawy:
Tomasz Praszkier, Jacek Szczerba, Andrzej Korzekwa, Marta Wikiera oraz Sławomir Szlinke, Joanna Gągała, Tadeusz Dzieżyc, Tadeusz Zając, Zbigniew Ruta, Władysław Gałczyński, Joanna Walendzik”

Polska sól – Wieliczka, Bochnia, Kłodawa, Inowrocław, Lubin:

Polska sól 01
Polska sól 02
Polska sól 03
Polska sól 04
Polska sól 05
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Polska sól 06
Halit – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 07
Halit z inkluzjami siarki – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 08
Polska sól 09
Polska sól 10
Polska sól 11
Halit – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 12
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Polska sól 13
Polska sól 14
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Dolnośląskie:

IMG_7387
IMG_7389
IMG_7391
Nefryt – Poch.: Jordanów

IMG_7392
IMG_7393
Hessonit (grossular) – Poch.: Gębczyce, Strzelin

IMG_7407
IMG_7433
IMG_7435
Ametyst – Poch.: Borówno, Wałbrzych

IMG_7436
IMG_7444
IMG_7447

– Jegłowa, Dolnośląskie:

IMG_7437
IMG_7440
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7449
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7450
IMG_7459
IMG_7452
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7454
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7462

– Karkonosze, Dolnośląskie:

IMG_7293
IMG_7294
IMG_7297
IMG_7298
IMG_7299
IMG_7300
Korund (szafir) – Poch.: Krucze Skały, Karpacz

IMG_7301
IMG_7302
IMG_7304
IMG_7305
IMG_7306
IMG_7307
IMG_7308
IMG_7309
IMG_7312
Molibdenit – Poch.: Staniszów

IMG_7319
IMG_7322
IMG_7324
IMG_7329
Kwarc (żelazisty) – Poch.: Staniszów

IMG_7335
IMG_7339
IMG_7332

– Lubin, Dolnośląskie:

IMG_7218
IMG_7219
IMG_7221
IMG_7223
IMG_7224
IMG_7226
IMG_7229
IMG_7230

Nowy Kościół, Dolnośląskie:

IMG_6989
IMG_6990
Septaria – Poch.: Nowy Kościół

IMG_6992
IMG_7156
IMG_7158
IMG_7160
IMG_7162
IMG_7163
IMG_7164
IMG_7165
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7166
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7169
Ametyst, Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7174
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7172
IMG_7161

– Płuczki Górne, Dolnośląskie:

IMG_7181
IMG_7184
IMG_7185
IMG_7190
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7192
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7193
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7189
Agat – Poch.: Płuczki Górne

– Piława Górna, Dolnośląskie:

IMG_7345
IMG_7353
Elbait (turmalin), lepidolit, muskowit – Poch.: Piława Górna

IMG_7357
Schörl (turmalin) – Poch.: Piława Górna

IMG_7354
Schörl (turmalin) – Poch.: Piława Górna

IMG_7359
Almandyn (granat) – Poch.: Piława górna

IMG_7361
IMG_7363
Almandyny (granaty) – Poch.: Piława górna

IMG_7365
IMG_7367
Beryl – Poch.: Piława Górna

– Rędziny, Dolnośląskie:

IMG_7237
IMG_7238
IMG_7239
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie pokryte hematytem – Poch.: Rędziny

IMG_7243
Wollastonit – Poch.: Izerskie Garby
IMG_7247
Bizmut rodzimy – Poch.: Rędziny

IMG_7244
Natrolit – Poch.: Jałowiec

– Stanisławów, Dolnośląskie:

IMG_7239
IMG_7241
IMG_7253
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7258

IMG_7262
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7266
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7268
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7264
IMG_7256

– Strzegom, Dolnośląskie:

IMG_7202
IMG_7205
Kwarc dymny, fluoryt, skaleń – Poch.: Strzegom

IMG_7207
IMG_7216
IMG_7212
IMG_7233
IMG_7234
IMG_7235

– Szklary, Dolnośląskie:

IMG_7341
IMG_7347
IMG_7348
IMG_7375
IMG_7376
IMG_7380
Chryzopraz – Poch.: Szklary

IMG_7382
Chryzopraz – Poch.: Szklary

IMG_7381

W części drugiej: Śląskie, Małopolskie, Podkarpackie, Świętokrzyskie, Kujawsko-Pomorskie i Pomorskie

GRANATY – PIĘKNO I RÓŻNORODNOŚĆ

Zapraszam do przeczytania wpisu rozpoczynającego moją blogową współpracę z Grzegorzem Słowikiem – wieloletnim kolekcjonerem minerałów i pasjonatem geologii, który mam nadzieję wniesie sporo wartości naukowych i spowoduje pewne ożywienie na blogu. Za swój pierwszy temat wybrał Granaty, czyli grupę minerałów stanowiącą szczególną część jego kolekcji. Prezentowane poniżej okazy pochodzą zarówno ze zbiorów Grzegorza jak i moich. W odniesieniu do dalszej działalności Grzegorz zajmie się przede wszystkim zagadnieniami stricte mineralogicznymi i złożowymi, uzupełniają o tę problematykę kategorie tematyczne na blogu. Mam nadzieję na owocną współpracę, a tymczasem zapraszam do lektury.

Pieczar
Piotr Zając

Granaty to grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów (wyspowych) o ogólnym
wzorze: X2+3Z3+2[SiO4]3, gdzie: X reprezentują pierwiastki dwuwartościowe: Ca, Mg, Fe, Mn; a Z to pierwiastki trójwartościowe: Al, Fe, Cr, Ti, Zr, V. Granaty krystalizują w układzie regularnym, najczęściej przyjmując postać dwunastościanu rombowego (a) lub
dwudziestoczterościanu deltoidowego (b).


Charakterystyczne formy kryształów

Występują też jako skupienia ziarniste, zbite i nieregularne ziarna. Barwa granatów jest bardzo urozmaicona, przyjmują praktycznie każda barwę, oprócz niebieskiej. Posiadają wysoka twardość : 7-7.5 w skali Mohsa oraz gęstość 3.4 do 4.6 g/cm3, dlatego często stanowią składnik frakcji ciężkiej w aluwiach rzecznych lub w piaskach morskich.


Piasek pochodzący z plaży na przylądku Rozewie zawierający almandyn, pirop, ilmenit, kwarc i trochę cyrkonów. Szerokość kadru około 40 mm

Granaty wykazują przełam nierówny, bądź muszlowy, niewyraźną łupliwość oraz szklisty lub tłusty połysk (rzadziej żywiczny, diamentowy lub jedwabisty). Czasem (choć rzadko) posiadają specjalne efekty optyczne jak asteryzm lub efekt kociego oka, a nawet zmieniają barwę w zależności od rodzaju oświetlenia (niektóre granaty z Tanzanii).


Kaboszon wykonany z almandynu wykazującego asteryzm w postaci sześcioramiennej gwiazdy. Zjawisko to spowodowane jest mikrowrostkami włóknistych kryształów rutylu. Okaz pochodzi ze stanu Minas Gerais w Brazylii. Wielkość 22 mm

Czyste chemicznie granaty w przyrodzie są bardzo rzadkie, dlatego zazwyczaj tworzą szeregi izomorficzne, w których przeważa jeden z członów końcowych.

Do najważniejszych przedstawicieli granatów należą:

ALMANDYN, granat o składzie Fe3Al2[SiO4]3, jest najpospolitszym z z tej grupy minerałów. Występuje w barwie czerwonej, czerwonofioletowej, brunatnoczerwonej, różowoczerwonej lub nawet niemal czarnej. Tworzy czasem ogromne kryształy (największy miał 2.5 metra średnicy i został znaleziony w Norwegii). W Polsce można go znaleźć w skałach krystalicznych Dolnego Śląska: okolice Lądka Zdroju, rejon Przecznica-Gierczyn-Krobica (Góry Izerskie), koło Głuchołaz, amfibolitach Gór Sowich, w pegmatytach w Piławie Górnej, Siedlimowicach (roztwór stały ze spessartynem). Spotykany jest też w łupkach krystalicznych Tatr oraz w piaskach plażowych nad Bałtykiem.


Almandyn w łupku łyszczykowym z kopalni Bella Vista u wybrzeży Alaski.
Kryształ o wielkości około 10 mm


Kryształ almandynu wykształcony w postaci dwudziestoczterościanu deltoidowego ze stanu Minas Gerais w Brazyli o wielkości 19 mm


Almandyn wykształcony jako dwunastościan rombowy. Granatenkogel w Alpach
Ötztalskich. Kryształ o wielkości ok 30 mm


Almandyn w łupku muskowitowym z Granatenkogel w Alpach Ötztalskich.
Wielkość kryształu to 25 mm


Almandyny manganowe w łupku łyszczykowym ze szczytu Ochsner w alpach Zillertalskich. Kryształy o wielkości ok 25 mm


Almandyny w łupku cynonośnym z Gierczyna na Dolnym Śląsku. Kryształy do 7 mm

PIROP, granat o składzie Mg3Al2[SiO4]3, charakteryzuje się mocną krwistoczerwoną barwą. Wstępuje w skałach głębinowych zwłaszcza w perydotytach a także w kimberlitach (jest jednym z minerałów współwystępujących z diamentami, co ułatwia szukanie złóż diamentów), eklogitach, granulitach i serpentynitach. Przez ponad 500 lat był wydobywany w Masywie Czeskim, dlatego też jest nazywany „czeskim granatem”. Tworzy roztwór stały z almandynem zwany rhodolitem. W Polsce występuje w serpentynitach i granulitach w Górach Sowich (np. Bystrzyca Górna), w Masywie Śnieżnika w Sudetach. Także okazjonalnie w Tatrach i piaskach plażowych nad Bałtykiem.


Piropy pochodzące z Vestrev w Czechach. Wielkości
poszczególnych ziaren dochodzą do 4 mm


Rhodolit pochodzący z Lokirima w Kenii. Wielkość 13 mm


Rhodolit o wspaniałej barwie pochodzący z Tanzanii. Wielkość kryształu 16 mm

SPESSARTYN, granat o składzie Mn3Al2[SiO4]3, posiada barwę pomarańczową, czerwonopomarańczową, aż do brunatnopomarańczowej. Tworzy roztwór stały z piropem zwany umbalitem. W Polsce został stwierdzony w rejonie Sobótki (na Przedgórzu Sudeckim) i w okolicach Karpacza (Karkonosze) – w granitoidach i pegmatytach.


Szczotka spessartynów z kopalin Wushan w Tongbei, Chiny. Wielkość okazu to 90 mm


Zbliżenie na powyższy okaz


Spessartyny obrastające kwarc dymny. Pochodzenie: Tongbei, Chiny.
Wielkość kryształu kwarcu to 45 mm


Zbliżenie na kryształy spessartynu


Spessartyn na albicie o ciemniejszym zabarwieniu z Tongbei w Chinach.
Szerokość kadru to około 35 mm

ANDRADYT, granat o składzie Ca3Fe2[SiO4]3, posiada wiele barwnych odmian (żółtą, zieloną, czerwonawą, brązową, czarna a nawet bezbarwną), którym nadaje się własne nazwy. Na barwę wpływają domieszki różnych pierwiastków co stanowi jedno z kryteriów nazewnictwa tych odmian. I tak:

* demantoid (nazwany tak ze względu na podobieństwo po oszlifowaniu do diamentu) posiada barwę zieloną w różnych odcieniach od jasnej po szmaragdowozieloną. Jest bardzo cenioną jubilerską odmianą andradytu;

* topazolit (nazwany tak przez podobieństwo do topazów) wykazuje barwę żółtą w różnych odcienia oraz żółtozieloną;

* vulpinit występuje w postaci zbitych skupień o szarobiałej barwie;

* kolofonit, andradyt żółtobrunatny;

* czarny andradyt, który barwę zawdzięcza domieszką Ti. Tutaj wyróżnia się trzy typy klasyfikowane w zależności o ilości domieszek tytanu:

a) melanit – do 5% TiO2
b) schorlomit – 5 do 15% TiO2
c) livaaryt – 15 do 20% TiO2

* odmiana zasobna w Sn;

Andradyt w Polsce można znaleźć w Kowarach (towarzyszy złożu magnetytu), w skarnach w Podzamku (Kotlina Kłodzka), kamieniołomie serpentynitu w Nasławicach, bywał sporadycznie znajdowany na obszarze Gór i Pogórza Izerskiego.


Andradyt na skarnie pochodzący ze złoża kobaltu i żelaza
Dashkesan w Azerbejdżanie. Wielkość okazu 78 mm


Kryształ andradytu wielkości 15 mm z nad rzeki Vilyui na Syberii


Szczotka demantoidu z Tubussis w Namibii. Wielkość 33 mm


Schorlomit wielkości 68 mm z Jebel Bou-Agrao w Maroku


Kryształy schorlomitu w karbonatycie ze złoża REE
Legeengol w Mongoli. Wielkość okazu: 41 mm

GROSSULAR, granat o składzie Ca3Al2[SiO4]3, którego nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy agrestu Ribes grossularium, gdyż pierwsze znalezione okazy miały zielony kolor i przypominały ten owoc. Podobnie jak andradyt, grossular cechuje duża zmienność barw, które również wpływają na osobne nazewnictwo jego odmian. I tak:

* hessonit zwany kamieniem cynamonowym ze względu na pomarańczową, czerwonopomarańczową barwę jest zasobny w żelazo (Fe3+);

* tsavoryt, szmaragdowozielony, zasobny w wanad, pochodzi głównie z Tanzanii i Kenii, jest cedną z najbardziej cenionych odmian wśród granatów;

* rosolit, różowy, różowoczerwony, zasobny w mangan, znany głównie z Meksyku;

* leukogranat, odmiana biała i bezbarwna;

* nefryt (jadeit, żad) transvaalski, zbita, zielona odmiana z Afryki Południowej;

* hibschit, biała odmiana, w której część anionów krzemianowych została zastąpiona przez jony OH;

* Inne odmiany zasobne w Cr, Mg, Sn;

Grossular w Polsce spotykany jest w skarnach w Gębczycach koło Strzelina, Podzamku (kotlina Kłodzka) i Miedziance (Rudawy Janowickie); w kopalni Stanisław w Izerskich Garbach, w rodignitach w Jordanowie i Nasłwicach (spotykane odmiany zasobne w Cr a także hibschit i lekogranat) oraz w skałach metamorficznych w Kowarach.


Grossular wielkości 19 mm. Pochodzenie: Nioro du Sahel Circle, Mali


Kryształ grossularu wielkości 13 mm z nieokreślonej lokalizacji na Madagaskarze


Hessonit z Bozi Hora w Czechach. Szerokość kadru 45 mm


Szczotka hessonitu z nieznanej lokalizacji. Wielkość okazu 55 mm

UWAROWIT, granat o składzie Ca3Cr2[SiO4]3, posiada szmaragdowozieloną barwę, rzadki granat występujący głównie w serpentynitach razem z chromitem. W Polsce spotykany bardzo rzadko, tylko w serpentynitowym masywie w rejonie Sobótki.


Uwarowit na chromicie z kopalni chromitu Saranovskii w górach Ural.
Wielkość okazu 33 mm


Uwarowit pochodzący z tej samej kopalni co okaz powyżej. Wielkość 35 mm

Inne bardzo rzadko występujące granaty to:
goldmanit: Ca3V3+2[SiO4]3;
majoryt: Mg3Fe2[SiO4]3;
calderyt: Mn3Fe2[SiO4]3;
knorringit: Mg3Cr2[SiO4]3;
yamatoit: Mg3V2[SiO4]3;
kimzeyit: Ca3Zr2[SiO4]3;



Drobne kryształy goldmanitu z pirotynem z miejscowości
Rybníček na Słowacji. Kryształki do 2.5 mm

Granaty występują najczęściej w skałach metamorficznych takich jak łupki łyszczykowe, gnejsy, granulity, serpentynity, eklogity i skarny. Występują też w niektórych utworach magmowych np. pegmatyty, granity, sjenity, perydotyty. Granaty są dość odporne na wietrzenie, przez co stanowią ważny składnik skał okruchowych. Stanowią tam składnik frakcji ciężkiej przez co mogą się koncentrować w piaskach i piaskowcach.


Polerowany okaz amfibolitu granatowego z Murmańska (Rosja). Wielkość 104 mm


Kryształy almandynów manganowych w gnejsie pochodzące ze szczytu
Ochsner w alpach Zillertalskich. Kryształy o wielkości ok 15 mm

Zastosowanie granatów jest bardzo szerokie. Stosowane są jako materiał ścierny oraz mają znaczenie naukowe np. są pomocne w ustalaniu warunków tworzenia się skał. Stanowią ważny i poszukiwany materiał kolekcjonerski. Ze względu na dużą twardość, dobre cechy optyczne i urozmaiconą skalę barw, okazy dobrej jakości stosowane są w jubilerstwie do wyrobu biżuterii i ozdób.

Ciekawostką jest YAG, czyli granat itrowo-glinowy, produkowany sztucznie, który nie ma swojego odpowiednika w przyrodzie a stosowany jest jako imitacja diamentu oraz ośrodek czynny w laserach na ciele stałym.


Kryształy YAG’u zabarwione różnymi pierwiastkami (źródło: http://www.qrbiz.com)

Grzegorz Słowik

Literatura:
– J. Żaba: Ilustrowana Encyklopedia Skał i Minerałów.
– W. Szumann: Kamienie szlachetne i ozdobne.
– A. Bolewski: Mineralogia Szczegółowa.
– Eligiusz Szełęg: Atlas minerałów i skał.
http://www.mindat.org