GIPS

Gips (eng. Gypsum, ros. Гипс) to pospolity minerał z grupy siarczanów, uwodniony siarczan wapnia o wzorze CaSO4 x 2H2O.
Jest to ewaporat występujący w wielu rozmaitych wykształceniach.
Znany już od starożytności. Jego nazwa pochodzi od greckiego γυψοζ (gypsos) oznaczającego tynk/gipsowanie (Teofrast, 315 r. p.n.e.).
Gipsem nazywamy również monomineralną skałę zbudowaną z minerału gipsu.

01-Gips-Polkowice

Charakteryzuje się niską twardością, ok. 2 w skali Mohsa (łatwy do zarysowania paznokciem). Gęstość 2,3 – 2,4 g/cm3.
Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym lub słupkowym, często wygięte z powodu plastyczności gipsu. Niekiedy włókniste.
Krystalizuje w układzie jednoskośnym.

02-Gips-pokrój
Rys. 1. Pokrój i orientacja optyczna gipsu (Muszyński 2008)

Minerał bezbarwny lub biały, często zabarwiany z powodu zanieczyszczeń na żółto, brunatno, zielono, czerwonawo, czarno itd. Nierzadko zawiera inkluzje innych minerałów bądź substancji organicznej.
Rysa gipsu na polerowanej płytce porcelanowej jest biała. Połysk szklisty, na płaszczyznach łupliwości perłowy lub jedwabisty.
Łupliwość trójkierunkowa – doskonała wg (010) oraz wyraźna wg (100) i (011). Przełam nierówny, zadziorowaty bądź muszlowy.

02-2-Lupliwosc
Rys. 2. Łupliwość zbliźniaczonego kryształu gipsu,
poddanego zginaniu i ciśnieniu (Tschermak 1900)

Minerał plastyczny, giętki ale niesprężysty. Rozpuszczalny w kwasach oraz w wodzie. W świetle ultrafioletowym wykazuje żółtawą lub niebieskawą fluorescencję.

03-Gips i halit-Lubin

W płytce cienkiej bezbarwny, ujemny relief, niskie barwy interferencyjne (stalowoszare – słomkowożółte). Ukośnie ściemnia światło (Manecki 2008).
Najprawdopodobniej pierwszy minerał zbadany pod mikroskopem w 1695 r. przez Antona van Leeuwenhoeka, holenderskiego przyrodnika-amatora i wynalazcę mikroskopu (Kouřimský 1995).
RTG: 7,56 (10); 4,27 (5), 3,79 (2), 3,06 (6); 2,87 (3); 2,68 (3); 2,08 (1); 1,90 (2)

04-obraz mikroskopowy-1 05-obraz mikroskopowy-2

G. odznacza się dużą różnorodnością postaci (znanych jest około 70). Często kryształy zrastają się bądź przenikają się wzajemnie tworząc zbliźniaczenia /wg. (100), tzw. jaskółcze ogony.
Występuje również w skupieniach zbitych, ziarnistych, grubokrystalicznych, łuskowych, rozetowych, włóknistych i proszkowych. Tworzy kryształy wrosłe, jak i narosłe. Do najbardziej znanych odmian należą: selenit, szpat satynowy, róża gipsowa, alabaster. Szczególną odmianą gipsu jest typ astrachański, tworzący się w wyniku rekrystalizacji drobnokrystalicznego spoiwa gipsowego występującego w skałach okruchowych.

06-Gips-Posądza
Jaskółczy ogon
Poch.: Posądza, Małopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

07-Gips-Lubin
Zbliźniaczone kryształy gipsu
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

SELENIT
Selenitem nazywamy zupełnie czystą, bezbarwną i przeświecającą odmianę gipsu. Nazwa pochodzi od Selene – greckiej bogini księżyca i jest związana z charakterystycznym połyskiem na powierzchni przełamu.
Duże, dobrze wykształcone kryształy selenitu stanowią cenny materiał kolekcjonerski.
W polskim nazewnictwie selenitem określa się również (a nawet przede wszystkim) włóknistą odmianę gipsu.

08-1-Gips-Ruczaj, Kraków 08-2-Gips-Lubin (szyb zachodni)

SZPAT SATYNOWY
Masywne skupienia włóknistych kryształów gipsu określane są terminem szpat satynowy lub kamieniem atłasowym. Jego przeświecająca odmiana może być szlifowana w kopułowate, gładkie kaboszony dla celów ornamentacyjnych bądź do wyrobu taniej biżuterii.

09-Gips włóknisty-Bochnia
Gipsy włókniste
Poch.: Murowianka – Bochnia, Małopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

10-Gips-Ruczaj, Kraków
Szpat satynowy
Poch.: Ruczaj – Kraków, Małopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

RÓŻA GIPSOWA
Rozetowe skupienie gipsu zbudowane z poprzerastanych ze sobą soczewkowych kryształów (brak płaskich ścian), ułożonych na podobieństwo kwiatu. Najbardziej atrakcyjną i znaną odmianą jest róża pustyni o beżowym kolorze i wyjątkowym ułożeniem kryształów. Ze względu na szybką krystalizację w warunkach pustynnych może zawierać znaczne ilości piasku kwarcowego.

11-Róże gipsowe
Róże gipsowe
Po lewej poch. z Posądzy k. Proszowic, po prawej poch. z Sahary
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

12-Gips - Ukraina
Róża gipsowa
Poch.: Krym, Ukraina
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

13-Róża pustyni - Sahara, Tunezja
Róża pustyni
Poch.: Sahara, Tunezja
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

ALABASTER
Drobnokrystaliczna, zbita odmiana gipsu występująca w formie masywnych buł.
Ceniony materiał rzeźbiarski, kamień ozdobny i dekoracyjny.

14-Alabaster - Kraków
Alabaster
Poch.: Wola Duchacka – Kraków, Małopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

G. powstaje głównie jako produkt ewaporacji z wód słonych mórz lub jezior, o temperaturze niższej niż 42oC. Tworzy się również w procesie wietrzenia siarczków występujących w skałach węglanowych, w wyniku działalności ekshalacji wulkanicznych i roztworów termalnych, jako polewy pustynne oraz w wyniku diagenetycznych przemian anhydrytu związanych z uwodnieniem.
Pod wpływem wysokich temperatur może oddawać wodę i przechodzić w anhydryt. Dominujący minerał skał gipsowych i skał gipsowo-anhydrytowych oraz istotny składnik skał solnych.

15-Reakcja
Rys. 3. Reakcja otrzymywania gipsu w procesie wietrzenia pirytu
(przy udziale węglanów i wody)

Współwystępuje przede wszystkim z innymi ewaporatami. Jest pospolity w asocjacjach z halitem i anhydrytem.
Prócz ww., do minerałów towarzyszących należą przede wszystkim: siarka, celestyn, kalcyt, dolomit, aragonit, baryt, kwarc oraz minerały ilaste.

16-Halit+gips - Inowrocław
Kryształy gipsu i halitu
Poch.: Inowrocław, Kujawsko-pomorskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

Występowanie na świecie
G. jest minerałem szeroko rozpowszechnionym na całym świecie. Najsłynniejsze wystąpienia znane są z Kanady (Nowy Brunszwik i Nowa Szkocja), Chile (pustynia Atacama), Stanów Zjednoczonych (m.in. Kalifornia, Kolorado, Nowy Meksyk), Meksyku (Chihuahua), Algierii (Sahara), Rosji (Ural, Kaukaz), Francji (Basen Paryski), Włoch (Bolonia, Toskania, Lombardia, Sycylia), Hiszpanii (Saragossa), Szwajcarii (Ehrendingen, Aargau), Niemiec (Eisleben i Förste, Harz; Wiesloch, Badenia, Reinhardsbrunn, Las Turyński) oraz Polski.

16-2-Gips - Maroko
Gips
Poch.: Bou Bekker, Touissit, Maroko
Wielkość: 45 mm
Kolekcja i fotografia: Grzegorz Słowik

Występowanie w Polsce

17-Rozmieszczenie złóż gipsu
Rys. 4. Rozmieszczenie złóż gipsu i anhydrytu na terenie Polski (Chłądzyński 2008)

W utworach miocenu
W Polsce największe kryształy gipsu odsłaniają się w Niecce Nidziańskiej (zapadlisko przedkarpackie, woj. świętokrzyskie). Jest to rozległy obszar mioceńskich utworów gipsonośnych rozciągający się od Kocmyrzowa po Staszów. Zbliźniaczone kryształy – jaskółcze ogony występujące w Dolinie Nidy osiągają pokaźne rozmiary, dochodzące nawet do 3 m długości. Można je podziwiać m.in. w miejscowościach Stawiany, Skorocice, Gacki oraz Chotel Czerwony z rezerwatem przyrody Przęślin, chroniącym stanowiska roślinności stepowej i odsłonięcia gipsów grubokrystalicznych.

18-Gips-Gacki
Kryształy gipsu w Gackach. Karol do skali

19-Leszcze
Kopalnia gipsu Leszcze (rok 2014)

Do złóż gipsu Niecki Nidziańskiej należą:

  • Złoża w dolinie rzeki Nidy:
    – obszar północny: Stawiany, Gartatowice, Borków, Chwałowice, Szaniec,
    – obszar południowy: Bogucice, Gacki, Krzyżanowice, Leszcze, Skorocice, Winiary, Siesławice.
  • Złoża na zachód od Nidy:
    – Rejon Skalbmierza i Działoszyc.

20-Gipsy palisadowe
Gipsy palisadowe w okolicy Pałecznicy

Mioceńskie złoża gipsu występują nie tylko na obszarze Niecki Nidziańskiej ale również w innych rejonach zapadliska przedkarpackiego. Wart uwagi jest rejon krakowski, gdzie gips obecny jest na obszarze m.in. Krakowa (m.in. Ruczaj, Wola Duchacka, Kurdwanów, Swoszowice), Posądzy, Bochni (Murowianka) oraz Wieliczki.

21-Gips włóknisty-Bochnia
Gips włóknisty na Murowiance w Bochni

21-2-Gips-Ruczaj
Kryształy gipsu w iłach mioceńskich na krakowskim Ruczaju

Znane są również wystąpienia gipsu na północny-zachód od Krakowa: w Sławkowie /gips włóknisty (perm)/ oraz w Olkuszu gdzie spotykane były kryształy selenitu wysokiej jakości i przejrzystości.

22-Gips-Sławków
Gips włóknisty
Poch.: Sławków, Małopolskie, Polska
Kol. Muzeum Geologiczne ING PAN Kraków

  • Do pozostałych mioceńskich złóż gipsu należą:
    – pokłady gipsu występującego w rejonie rybnickim (Czernica, Rogów),
    – złoża gipsu na płaskowyżu głubczyckim (Dzierżysław k. Kietrza),
    – złoża na terenie województwa podkarpackiego (Tarnobrzeg, Ropczyce, Siedliska, Broniszów, Łąki Kucharskie, Łopuszka Wielka).

Na szczególną uwagę zasługują okazy gipsu pochodzące z Dobrzynia nad Wisłą (Pojezierze Wielkopolskie), gdzie w obrębie iłów poznańskich występują pięknie wykształcone kryształy (niekiedy tworzące przerosty krzyżowe) oraz owalne konkrecje o wielkości nawet do kilkunastu centymetrów. Równie wartościowe okazy znane są także z Mszczonowa (Mazowieckie), Chodzieży i Starego Dymaczewa (Wielkopolskie).

23-Gips-Dobrzyń
Gips
Poch.: Dobrzyń nad Wisłą, Kujawsko-Pomorskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

23-2-Gips-Dobrzyń

23-2-3-Gips-Dobrzyń 23-2-2-Gips-Dobrzyń 23-2-1-Gips-Dobrzyń

Gips
Poch.: Dobrzyń nad Wisłą, Kujawsko-Pomorskie, Polska
Wielkość: 91x66x64 mm
Kolekcja i fotografia: Grzegorz Słowik

24-Gips-Mszczonów 25-Gips-Mszczonów

26-Gips-Chodzież
Gips
Poch.: Chodzież, Wielkopolskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

W utworach permu
Polskie okazy najczęściej widywane w muzeach i zbiorach kolekcjonerskich nie pochodzą jednak z utworów miocenu a ze złóż permskich (cechsztyn).
Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy znany jest z pięknych szczotek zbliźniaczonych kryształów, często o zielonych (zabarwionych minerałami miedzi) lub rdzawych barwach (zabarwionych żelazem). Ich źródłem są zakłady górnicze: „Lubin” , „Rudna” i „Polkowice-Sieroszowice”.

27-Gips-Lubin
Gips
Poch.: ZG Lubin, Lubin Dolnośląskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

28-Gips-Lubin
Gips
Poch.: ZG Lubin, Lubin Dolnośląskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Mariola Zając

Do złóż permskich (cechsztyńskich) należą:

  • Pokłady gipsowo-anhydrytowe w Niecce Zewnętrznosudeckiej na Dolnym
    Śląsku:
    – Niecka Lwówecka (Niwnice, Iwiny, Nawojów Śląski, Żarska Wieś),
    – Niecka Grodzicka (Lubichów),
    – Niecka Głogowska (Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy),
  • Złoża na obrzeżu Gór Świętokrzyskich (okolice Radoszyc, Tumlina, Rykoszyna),
  • „Czapy gipsowe” – gipsowe i anhydrytowe pasma solne na wale kujawsko-pomorskim (Lubień, Wapno, Góra, Solna, Kłodawa).

29-Gips-Ruda
Gips
Poch.: ZG Rudna, Polkowice, Dolnośląskie, Polska
Kolekcja i fotografia: Piotr Zając

Zastosowanie
G. stosowany jest przede wszystkim do produkcji najrozmaitszych materiałów wiążących. Dzięki wypalaniu w temperaturze 300-400oC uzyskuje się gips modelarski (tzw. gips paryski), twardniejący po zmieszaniu z wodą. Powyżej temp. 400oC traci zdolność pochłaniania wody i wykorzystywany jest wówczas do produkcji cementu (gips cementowy) oraz barwników. Jest szeroko stosowany w przemyśle budowlanym, w medycynie /np. unieruchamianie kończyn/ oraz do sporządzania odlewów. Używany do wyrobu nawozów, jako wypełniacz do papieru i w przemyśle tekstylnym. Może być również wykorzystywany do produkcji kwasu siarkowego i siarki.

30-Alabastrowy świecznik
Alabastrowy świecznik w Parafii pw. NMP Królowej Polski w Łopuszce Wielkiej

Gips jest cenionym materiałem rzeźbiarskim i dekoracyjnym.
Bywa również wykorzystywany do wyrobu drobnej galanterii, a także różnych przedmiotów artystycznych i pamiątkarskich.

31-Gips - KWK Ziemowit 32-Gips - Dobrzyń 33-Alabaster - Ruczaj
34-Gips - Ruczaj 35-Gips - Ruczaj 36-2-Gips - Ruczaj
36-1-Gips - Ruczaj 37-Szpat satynowy-Ruczaj 38-Szpat satynowy-Ruczaj
39-Gips - Podgrodzie 40-Gips - Posądza 41-Gips-Dymaczewo
42-Gips - Orzeł Biały, Bytom 43-Gips - Lubin 44-Gips - Lubin

Fotografie gipsu w świetle ultrafioletowym:

01-Gips - Dobrzyń UV 01-Gips - Dobrzyń
02-Gips - Dobrzyń UV 02-Gips - Dobrzyń
03-Gips - Dobrzyń UV 03-Gips - Dobrzyń
04-Gips - Gacki UV 04-Gips - Gacki
05-Gips - Gacki UV 05-Gips - Gacki
06-Róża gipsowa- Gacki UV 06-Róża gipsowa- Gacki
07-Gips - Posądza UV 07-Gips - Posądza
08-Gips - Posądza UV 08-Gips - Posądza

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Literatura:

    • Chłądzyński S., 2008: Spoiwa gipsowe w budownictwie. Medium, Warszawa.
    • Heflik W., 1989: Kamienie ozdobne Polski. Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa.
    • Kouřimský J., 1995: Minerały i skały ilustrowana encyklopedia. Delta, Warszawa.
    • Maślankiewicz K., 1987: Kamienie szlachetne. Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa.
    • Red. Łukawski K., 1999: Skarby ziemi. Kolekcja minerałów i drogich kamieni. De Agostini Polska, Warszawa.
    • Szełęg E., 2010: Atlas minerałów i skał. Część 1 – minerały. Pascal, Bielsko-Biała.
    • Praca zbiorowa; red. Manecki A., Muszyński M., 2008: Przewodnik do petrografii. Uczelniane wydawnictwa naukowo-dydaktyczne AGH, Kraków.
    • Tschermak G., 1900: Podręcznik mineralogii. Biblioteka przyrodnicza „Wszechświata”, Warszawa.
    • Żaba J., 2010: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Videograf II, Chorzów.
    • http://www.mindat.org.
Reklamy

MUZEUM PIG W WARSZAWIE cz.2

Pracując nad kolejnym większym wpisem wrzucamy mały przerywnik, a mianowicie drugą część fotorelacji z wizyty w Muzeum Geologicznym Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 4.
W tej części trochę skromniej pod kątem skamieniałości a skupiamy się raczej na skałach i minerałach.
Tak jak wspominaliśmy uprzednio, fotorelacja nie przedstawia wszystkich udostępnionych zbiorów a jedynie skromną część, dlatego też warto wpaść do warszawskiego Muzeum PIGu i zobaczyć na żywo okazy tu zamieszczone lub te, których nie udało nam się sfotografować. A było tego jeszcze całkiem sporo. Polecamy 🙂

PIG82
PIG83
PIG78
PIG79
PIG85
PIG77
PIG81
PIG80
PIG84
PIG86
PIG87
PIG88
PIG89
PIG90
PIG91
PIG92
PIG93
PIG94
PIG95
PIG96
PIG97
PIG98
PIG99
PIG101
PIG102
PIG103
PIG104
PIG106
PIG105
PIG107
PIG108
PIG109
PIG110
PIG111
PIG112
PIG113
PIG114
PIG115
PIG116
PIG117
PIG118
PIG119
PIG120
PIG121
PIG123
PIG122
PIG124
PIG125
PIG126
PIG128
PIG127
PIG130
PIG129
PIG131
PIG132
PIG133
PIG134
PIG136
PIG135
PIG138
PIG137
PIG139
PIG140
PIG141
PIG142
PIG143
PIG144
PIG145
PIG146
PIG147
PIG148
PIG149

Mariola i Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

NOWE OKAZY – Wiosna 2016r.

Minęło prawie pół roku od ostatniego wpisu o nowych okazach.
Sporo się nazbierało więc ruszam z kolejną porcją fotografii. Jak zwykle zaczynamy od polskich okazów a kończymy na zagranicznych. Wszystko co znajdziecie poniżej pochodzi z wymian bądź zakupów, a okazy znalezione w terenie pojawiać się będą przy okazji wpisów tematycznych bądź na facebooku.
Miłego oglądania i liczę na komentarze 🙂

01 Bornit - Polkowice, Lubin
Bornit w łupku miedzionośnym (przekrój przez żyłę)
Poch.: Lubin
Rozmiar okazu: 28 cm x 9 cm

02 Alabaster - Ruczaj, Kraków (1)
03 Alabaster - Ruczaj, Kraków (2)
Alabaster
Poch.: Ruczaj, Kraków, Polska
Rozmiar okazu: 20 cm x 17,5 cm

04 Szafir - Krucze skały, Karpacz
Szafir
Krucze Skały, Karpacz, Polska

05 Opal miodowy - Szklary
Opal miodowy
Poch.: Szklary, Polska

06 Chryzokola z malachitem - Miedzianka śląska
Malachit i chryzokola
Poch.: Miedzianka śląska, Polska

07 Piryt - Ciechanowice
Piryt
Poch.: Ciechanowice, Polska

08 Halit - Kłodawa
Halit
Poch.: Kłodawa, Polska

09 Kalcyt - Gracze
Kalcyt
Poch.: Gracze, Polska

10 Anhydryt - Lubin
Anhydryt
Poch.: Lubin, Polska

11 Markasyt - Pomorzany (2)
Markasyt
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Polska

12 Karbonatyt REE zaw. Burbankit - Tajno, Suwałki
Karbonatyt REE zaw. Burbankit
Poch.: Tajno, Suwałki, Polska

13 Złoto rodzime - Góry Kaczawskie
Złoto rodzime
Poch.: Góry Kaczawskie, Polska

14 Prasiolit - Sokołowiec
Prasiolit
Poch.: Sokołowiec, Polska

15 Cerusyt na sfalerycie - Orzeł Biały, Bytom (1)
Cerusyt na sfalerycie
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Polska

16 Cerusyt na sfalerycie - Orzeł Biały, Bytom (2)
17 Cerusyt na sfalerycie - Orzeł Biały, Bytom (3 -UV)
Cerusyt na sfalerycie (makro + UV)
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Polska

18 Chakopiryt, bornit, malachit - Ciechanowice
Chalkopiryt, bornit, malachit
Poch.: Szyb Luisa, Ciechanowice, Polska
Okaz podpisany jako bizmut rodzimy, ale makroskopowo nie stwierdziliśmy

19 Gips - KWK Ziemowit (1)
Gips
Poch.: KWK Ziemowit, Lędziny, Polska

20 Gips - KWK Ziemowit (2)
Gips
Poch.: KWK Ziemowit, Lędziny, Polska

21 Piryt - KWK Ziemowit
Piryt
Poch.: KWK Ziemowit, Lędziny, Polska

22 Kalcyt groniasty - Męcinka
Kalcyt groniasty
Poch.: Męcinka, Polska

23 Gips - Lubin
Gips – jaskółczy ogon
Poch.: Lubin, Polska

24 Kwarc różowy - Miękinia (1)
Kwarc różowy
Poch.: Miękinia, Polska

25 Kwarc różowy - Miękinia (2)
Kwarc różowy
Poch.: Miękinia, Polska

26 Ramersbergit i nikielin - Sieroszowice'
Ramersbergit i nikielin
Poch.: Sieroszowice, Polkowice, Polska

27 Markasyt - Pomorzany, Olkusz
Markasyt
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Polska

28 Gips - Orzeł Biały, BytomGips (drobne igiełkowe kryształy)
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Polska

29 Kalcyt - Wielkanoc, Gołcza
Kalcyt
Poch.: Wielkanoc, Polska

30 Diamenty - Syberia, Rosja
Diamenty
Poch.: Syberia, Rosja

31 Opal
Opale szlachetne
Poch.: (z lewej) Wello, Etiopia (z prawej) Gracios O Dios, Honduras

32 Lapis lazuli - Afganistan
Lapis lazuli
Poch.: Sar-e-Sang, Jurm, Afganistan

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

ALABASTER

Alabaster (eng. Alabaster, de. Alabastrit) jest drobnokrystaliczną odmianą gipsu o wzorze CaSO4 x 2H2O (skała monomineralna).
Ceniony materiał rzeźbiarski, kamień ozdobny i dekoracyjny.

02 Alabaster - Ruczaj, Kraków (1)
Alabaster
Poch.: Ruczaj, Kraków, Małopolskie, Polska
Rozmiar okazu: 20 cm x 17,5 cm

Nazwa alabaster (Alabastrites lithos – kamień alabastrowy) pochodzi od egipskiego miasta Alabastros, gdzie kamień ten był eksploatowany w starożytności na potrzeby budowlane, rzeźbiarskie a nawet kosmetyczne (kosmetyki wygładzające i rozjaśniające skórę).

A. najczęściej spotykany jest w formie zbitych i masywnych buł. Często budują je różne generacje gipsu o różnym stopniu krystalizacji. Barwa alabastru jest najczęściej biała lub przeźroczysta; bywa również zabarwiany przez różne domieszki, tworząc skupienia o barwie czerwonej, szarej, żółtej, pomarańczowej a nawet niebieskiej. Posiada wszystkie cechy analogiczne do minerału z którego jest zbudowany (twardość, gęstość itd.).

03 Alabaster - Ruczaj, Kraków (2)
Alabaster
Poch.: Ruczaj, Kraków, Małopolskie, Polska
Rozmiar okazu: 20 cm x 17,5 cm

Alabaster będąc odmianą gipsu powstaje w wyniku specyficznych procesów ewaporacji – (końcowe etapy ewaporacji) z luźnego mułu gipsowego wypełniającego puste przestrzenie po rozpuszczających się kryształach halitu.

Z alabastru wykonuje się różne przedmioty użytkowe i ozdobne. Tworzy się z niego wazy, wazony, szkatułki, puchary, popielnice, tacki, świeczniki, amfory oraz figury, rzeźby i posągi. Używany jest również jako kamień okładzinowy.
Nazwa alabaster często bywa błędnie używana w stosunku do innych skał używanych w rzeźbiarstwie. Mianem alabastru określa się również skały węglanowe o wysokich walorach estetycznych (bogate w kalcyt). Niekiedy nawet miesza się różne nazwy skał z alabastrem by nadać danemu surowcowi rzeźbiarskiemu wyższej wartości (np. alabaster onyx).

PIG84
Alabaster
Poch.: Łopuszka Wielka, Podkarpackie, Polska

Główne złoża alabastru występują we Włoszech, Chinach, Bolonii, Rosji, USA, Meksyku i Kazachstanie. W Polsce znany jest z Łopuszki Wielkiej (Podkarpacie), Niwnic (Sudety) oraz okolic Krakowa.

13
Alabaster
Poch.: Łopuszka Wielka, Podkarpackie, Polska

Alabaster The Site
Alabaster
Poch.: Wola Duchacka, Kraków, Małopolskie, Polska

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR
Literatura:

  • Książkiewicz M., 1968: Geologia dynamiczna. Wyd. Geologiczne, Warszawa.
  • Praca zbiorowa; red. Manecki A., Muszyński M., 2008: Przewodnik do petrografii. Uczelniane wydawnictwa naukowo-dydaktyczne AGH, Kraków.
  • Żaba J., 2010: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Videograf II, Chorzów.
  • Szełęg E., 2010: Atlas minerałów i skał. Część 1 – minerały. Pascal, Bielsko-Biała.
  • Kouřimský J., 1995: Minerały i skały ilustrowana encyklopedia. Delta, Warszawa.
  • Red. Łukawski K., 1999: Skarby ziemi. Kolekcja minerałów i drogich kamieni. De Agostini Polska, Warszawa.
  • http://www.mindat.org.