PLAGIOKLAZY – czyli nieco „koloru” na fragment grupy skaleni

Zainspirowany nieco zdjęciami kolegi, postanowiłem coś dodać od siebie
(w końcu…😉). Również skusiłem się na plagioklazy, ponieważ czasem ciężko oderwać od nich wzrok, szczególnie w słoneczne dni. Zdjęcia może nie tak dobre jak Bartka czy Pieczara ale parę ciekawszych okazów chyba udało mi się zebrać 😉

Plagioklazy to trójskośne minerały z gromady glinokrzemianów zaliczane do grupy skaleni. Nazwa wywodzi się z greki: plagios – ukośny oraz klao/klan – łamię/łamać, a wiąże się kątem pomiędzy płaszczyznami łupliwości tych minerałów, która jest mniejsza od 90°.  Plagioklazy to roztwór stały (kryształy mieszane) pomiędzy albitem (NaAlSi3O8) a anortytem (CaAl2Si2O8). Minerały te tworzą nieciągły szereg izomorficzny o ogólnym wzorze – (Na,Ca)Al(Si,Al)Si2O8. Umownie zostały podzielone ze względu na stosunek Ab-An na poszczególne odmiany:

-albit (Ab100An – Ab90An10) i jego odmiany: oligoklaz (Ab90An10 – Ab70An30), andezyn (Ab70An30 – Ab50An50),

-anortyt (AbAn100 – Ab10An90) i jego odmiany: bytownit (Ab10An90 – Ab30An70), labrador (Ab30An70 – Ab50An50).

Poza składem chemicznym różnią się niektórymi właściwościami optycznymi oraz gęstością, która waha się w granicach 2,61 – 2,76 g/cm3.

Plagioklazy stosowane są w przemyśle ceramicznym, mają również znaczenie naukowe np. do określania warunków oraz stopnia metamorfizmu a także wykorzystywane są jako kamienie ozdobne (odmiany cechujące wyjątkowe efekty optyczne np. labradoryzacja).

Występowanie tych minerałów jest związane głównie ze skałami magmowymi oraz metamorficznymi np. gnejsy czy metasomatyczne albityty (stanowiące źródło wielu rzadkich i cennych pierwiastków), rzadko w skałach osadowych (m. in. arkozy). Przeważnie spotyka się je w skałach zasadowych np. anortozyty i gabra (odmiany o przewadze cząsteczki anortytowej), ale także obojętnych np. sjenity i kwaśnych np. granitoidy, ryolit, trachity. Albit często pojawia się w pegmatytach  gdzie może  występować w postaci dobrze wykształconych kryształów (również jako przezroczysty cleavelandyt) czy skałach alkalicznych jak syenity nefelinowe. Albit spotyka się również w żyłach typu alpejskiego.

Kilka plagioklazów z mojej kolekcji:

ALBIT, mikroklin i stilbit-(Ca) – Wekom II, Kostrza, Strzegom-Sobótka, Dolny Śląsk, Polska, 65 mm

Epitaksjalne zrosty przezroczystych kryształów CLEAVELANDYTU (ALBIT) na kryształach mikroklinu – Strzegom, Dolny Śląsk, Polska; szerokość kadru 47 mm

Spessartyn na ALBICIE z CLEAVELANDYTEM – Wushan Spessartine Mine, Tongbei, Fujian, Chiny; 58 mm

OLIGOKLAZ z centralnej partii żyły pegmatytu w Koźmicach na Dolnym Śląsku (oligoklaz stwierdzony na podstawie XRD) – 110 mm

OLIGOKLAZ (kamień słoneczny) – Tamil Nadu, Indie; 18 mm

OLIGOKLAZ (kamień słoneczny) – Uluguru Mts, Morogoro, Tanzania; 45 mm

OLIGOKLAZ (kamień słoneczny) – Uluguru Mts, Morogoro, Tanzania; 60 mm

LABRADOR – Dobryń, Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; 73 mm

LABRADOR – Dobryń, Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; 55 mm

LABRADOR – Dobryń, Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; 95 mm

LABRADOR – Dobryń, Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; 78 mm

LABRADOR – Dobryń, Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; 40 mm

LABRADOR – Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; 76 mm

LABRADOR – Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; ciekawa dwukolorowa labradoryzacja, kryształ 41 mm

LABRADOR – Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; 71 mm, doskonale widoczne bliźniaki polisyntetyczne w iryzującym krysztale

LABRADOR – Wołyń, Zhytomyr, Ukraina; duży (135 mm) zbliźniaczony kryształ o strefowej iryzacji w anortozycie, całość 225×220 mm

LABRADOR – Norcross, Tulear, Madagaskar; 80 mm

LABRADOR – Norcross, Tulear, Madagaskar; 94 mm, okazy labradoru z iryzacją
o pełnej palecie barw zwane są SPEKTROLITAMI
(najsłynniejsze pochodzą z Ylämaa w Finlandii)

LABRADOR – Norcross, Tulear, Madagaskar; 93 mm

Na koniec warto wspomnieć o występowaniu plagioklazów na terenie Polski.  Występują wielu rodzajach skał magmowych i metamorficznych szczególnie na terenie Dolnego Śląska.

Albit – tworzy pięknie wykształcone kryształy o długości do kilku centymetrów w druzach pegmatytów masywu Strzegom-Sobótka a także w obrębie granitu karkonoskiego (np w okolicach Jeleniej Góry i Szklarskiej Poręby). Ponadto znaleźć go można w pegmatytach strzelińskich, Górach Sowich oraz Tatrach,

Oligoklaz – spotykany w pegmatytach dolnośląskich i Górach Sowich,

Andezyn – spotykany w skałach magmowych i metamorficznych Dolnego Śląska (np. w skarnach w Gębczycach) oraz andezytach Pienin,

Labrador – jest jednym z głównych składników gabr z Woliborza i Bożkowa koło Nowej Rudy. Znajdowany jest też w okolicach Sobótki (Ślęża).  Jednak największe ilości występują na znacznych głębokościach w okolicach Suwałk w postaci masywów anortozytowych (kryształy do 10 cm). Okazy wykazujące labradoryzacje pochodzą z Woliborza i masywów anortozytowych,

Bytownit – znajdowany w  gabrach (np. w okolicach Nowej Rudy) i trzeciorzedowych bazaltach na Dolnych Śląsku jak również w krystalicznym podłożu NE Polski,

Anortyt – podobnie jak labrador i bytownit znajdowany jest w gabrach okolic Nowej Rudy oraz anortozytach okolic Suwałk. Ponadto kryształki ok 1 mm stwierdzono w skarnach Gór Izerskich.

Źródła:

-Żaba, J. 2006. Ilustrowana Encyklopedia Skał i Minerałów, Videograf II, Katowice, wydanie II,
-www.mindat.org

Grzegorz Słowik

GIEŁDA MINERAŁÓW I BIŻUTERII UE (05-06.11.2016r.)

00 UE11-2016
01 UE11-2016

Po długim, kilkumiesięcznym wyczekiwaniu nadszedł czas na najprawdopodobniej najlepszą krakowską giełdę, czyli na listopadową giełdę na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.
Jak zwykle wydarzenie odpowiednio zorganizowane, wielu wystawców, zróżnicowane okazy, wystawa oraz konkurs z okazem do wygrania. Spokojnie można przyjść, zatracić się na kilka godzin i niespodziewanie wydać wszystkie pieniądze.

02 UE11-2016
03 UE11-2016
04 UE11-2016
04-1 UE11-2016

Tym razem nagrodą konkursową był marokański Agat. W moim odczuciu nie był to jednak okaz zbytnio porywający. W stosunku do lat ubiegłych (porównajcie wcześniejsze nagrody) był to raczej jeden ze słabszych konkursów.

04-2 UE11-2016
04-3 UE11-2016

Podobnie rzecz się miała z wystawami. Przygotowano gabloty z marokańskimi agatami i amonitami. Okazy przyjemne ale jakoś nie robiły takiego wrażenia jak te eksponowane w poprzednich latach (chociażby okazy z Machowa – to było coś! (jeszcze czekają na opublikowanie na blogu)) .

04-4 UE11-2016

Jak zawsze przygotowano również kącik dla najmłodszych. Jest to świetne rozwiązanie dla rodzica-kolekcjonera który zabrał swoją pociechę na giełdę.

04-5 UE11-2016

Przejdźmy do tego co najbardziej interesujące czyli okazów które mogliśmy kupić.
Pod tym względem giełda bardzo trzymała poziom i pomimo sporej ilości biżuterii, wybór w minerałach był bardzo duży.

05 UE11-2016
06 UE11-2016
07 UE11-2016
08 UE11-2016
Chryzokola i malachit
Poch.: Katanga, Demokratyczna Republika Konga, Zair

09 UE11-2016
Chryzokola i malachit
Poch.: Katanga, Demokratyczna Republika Konga, Zair

10 UE11-2016
Chryzokola 
Poch.: Katanga, Demokratyczna Republika Konga, Zair

11 UE11-2016
„Słońce pirytowe” 
Poch.: Sparta, Randolph, Illinois, USA

12 UE11-2016
Rosolit (grossular)
Poch.: Sierra de Cruces, Coahuila, Meksyk

13 UE11-2016
Malachit
Poch.: Katanga, RPA

14 UE11-2016
Malachit
Poch.: Katanga, RPA

15 UE11-2016
Geoda kwarcowa
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, Maroko

16 UE11-2016
Po lewej: Labradoryt, poch.: Norcross, Bokonaky, Maniry, Madagaskar
Po prawej: Rubin w zoisycie, poch.: Mundarara, Arusha, Tanzania

17 UE11-2016
Labradoryt
Poch.: Norcross, Bokonaky, Maniry, Madagaskar

18 UE11-2016
Rodochrozyt
Poch.: Wuzhou, Guangxi Zhuang, Chiny

19 UE11-2016
Uwarowit
Poch.: Saranovskii, Gornozavodskii, Permskaya, Ural Środkowy, Rosja

20 UE11-2016
Uwarowit
Poch.: Saranovskii, Gornozavodskii, Permskaya, Ural Środkowy, Rosja

21 UE11-2016
Piryt
Poch.: Huanzala, Dos de Mayo, Huánuco, Peru

22 UE11-2016
Krokoit
Poch.: Adelaide, Dundas, Zeehan, Tasmania, Australia

23 UE11-2016
Rubin w zoisycie
Poch.: Mundarara, Arusha, Tanzania

24 UE11-2016
Hemimorfit i Willemit
Poch.: M’fouati, Bouenza, Kongo-Brazzaville

25 UE11-2016
Ametyst
Poch.: Las Vigas de Ramirez, Veracruz, Meksyk

26 UE11-2016
Ametyst
Poch.: Las Vigas de Ramirez, Veracruz, Meksyk

27 UE11-2016
Wanadynit
Poch.: ACF, Mibladen, Maroko

28 UE11-2016
Szmaragd
Poch.: Izumrudnye Kopi, Malyshevo, Ural, Rosja

29 UE11-2016
Szmaragd
Poch.: Izumrudnye Kopi, Malyshevo, Ural, Rosja

30 UE11-2016
Piromorfit
Poch.: Kopalnia Gute Hoffnung, Bleibuir, Eifel, Niemcy

31 UE11-2016
Cavansyt
Poch.: Wagholi, Maharashtra, Indie

32 UE11-2016
Fluoryt
Poch.: Moscona, Solís, Villabona, Asturia, Hiszpania

33 UE11-2016
Fluoryt
Poch.: Chiny

34 UE11-2016
Creedyt
Poch.: Navidad, Abasolo, Rodeo, Durango, Meksyk

35 UE11-2016
Gips
Poch.: Chodzież, Wielkopolskie, Polska

36 UE11-2016
Gips, Botallackit, Atakamit, Paratakamit
Poch.: Kopalnia Rudna, Rudna, Dolnośląskie, Polska

37 UE11-2016
Kalcyt
Poch.: Kopalnia Rudna, Rudna, Dolnośląskie, Polska

38 UE11-2016
Kalcyt, stilbit
Poch.: B-14, Borów, Strzegom, Dolnośląskie, Polska

39 UE11-2016
Botallackit, atakamit, paratakamit
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska

40 UE11-2016
41 UE11-2016
Piryt na albicie
Poch.: Kostrza, Strzegom, Dolnośląskie, Polska
(temu nie popuściłem i wrócił ze mną do domu 🙂 )

42 UE11-2016
43 UE11-2016
Piryt
Poch.: Kostrza, Strzegom, Dolnośląskie, Polska
(mam wątpliwości co do lokalizacji tego okazu, aczkolwiek sprzedawca twierdził że okaz pochodzi z Kostrzy)

44 UE11-2016
Chalkopiryt, piryt, sfaleryt, kwarc
Poch.: Szyb Luiz, Radzimowice, Dolnośląskie, Polska

45 UE11-2016
Stilbit
Poch.: Stanisław, Garby Izerskie, Dolnośląskie, Polska

46 UE11-2016
Paragenezy minerałów strzegomskich

47 UE11-2016
Arsenopiryt
Poch.: Szyb Luiz, Radzimowice, Dolnośląskie, Polska

48 UE11-2016
Baryt, chalkozyn, malachit, fluoryt
Poch.: Stanisławów, Dolnośląskie, Polska

49 UE11-2016
Mikroklin
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

50 UE11-2016
Mikroklin
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

51 UE11-2016
Apatyt (fluorapatyt)
Poch.: Cerro de Mercado Mine, Durango, Meksyk

52 UE11-2016
Spessartyn
Poch.: Rzeka Umba, Arusha, Tanzania

53 UE11-2016
Chiastolit (andaluzyt)
Poch.: Hunan, Chiny

55 UE11-2016
Piryt
Poch.: Navajún, La Rioja, Hiszpania

56 UE11-2016
Chalkopiryt
Poch.: Sweetwater Mine, Missouri, USA

57 UE11-2016
Wanadynit
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Meknès-Tafilalet, Maroko

58 UE11-2016
Dwubarwny spodumen
Poch.: Konar, Afganistan

60 UE11-2016
Jaspilit
Poch.: Krzywy Róg, Ukraina

61 UE11-2016
Cerusyt
Poch.: Mibladen, Maroko

62 UE11-2016
Dyskrazyt
Poch.: Bouismas Mine, Bou Azer, Maroko

63 UE11-2016
Kalcyt

64 UE11-2016
Staurolit
Poch.: Keivy Mountains, półwysep Kola, Rosja

65 UE11-2016
Erytryn
Poch.: Bou Azer, Souss-Massa-Draâ, Maroko

66 UE11-2016
Turmalin Schörl
Poch.: Erongo, Namibia

67 UE11-2016
Magnetyt
Poch.: Potosi, Boliwia

68 UE11-2016
Magnetyt
Poch.: Potosi, Boliwia

69 UE11-2016
Galman
Poch.: Galmanowa Sztolnia, Czerna, Małopolskie, Polska

70 UE11-2016
Blendy cynkowe
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

71 UE11-2016
Blenda cynkowa
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

72 UE11-2016
Blenda cynkowa
Poch.: Pomorzany, Olkusz, Małopolskie, Polska

73 UE11-2016
Krzemienie pasiaste
Poch.: Śródborze, Świętokrzyskie, Polska

74 UE11-2016
Amonit perysphinctes (J3 Oxford)
Poch.: Podłęże, Małopolskie, Polska

75 UE11-2016
Wavellit  / Waryscyt
Poch.: Wiśniówka, Świętokrzyskie, Polska

76 UE11-2016
Wavellit / Waryscyt
Poch.: Wiśniówka, Świętokrzyskie, Polska

77 UE11-2016
Wavellit / Waryscyt
Poch.: Wiśniówka, Świętokrzyskie, Polska

78 UE11-2016
Wapienie osiarkowane z celestynami
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie, Polska

79 UE11-2016
Lepidolit, rubelit
Poch.: Piława Górna, Dolnośląskie, Polska

80 UE11-2016
Geody kwarcowe
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, Maroko

81 UE11-2016
Podświetlona geoda ametystowa

81-2 UE11-2016
Aragonit
Poch.: Dobšiná, Rožňava, Koszyce, Słowacja. Po prawej: Kwarc różowy z Miękini

82 UE11-2016
Fluoryt
Poch.: Chiny

83 UE11-2016
Fluoryt
Poch.: Chiny

Wróćmy jeszcze do wspomnianej wcześniej wystawy:

Marokańskie agaty:

84 UE11-2016
85 UE11-2016
86 UE11-2016
87 UE11-2016
88 UE11-2016
89 UE11-2016
90 UE11-2016
91 UE11-2016
92 UE11-2016
93 UE11-2016

Marokańskie oraz polskie amonity, w większości pochodzące z Zalasu:

94 UE11-2016
95 UE11-2016
96 UE11-2016
97 UE11-2016
98 UE11-2016
99 UE11-2016
100 UE11-2016

Na zakończenie bardzo męski okaz, czyli bezwstydny związek amonita z belemnitem:

101 UE11-2016

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

TEREN: SIEWIERZ – Na dolomitowej hałdzie

Siewierz to niewielkie miasto zlokalizowane w powiecie będzińskim, około 25 km na północny-wschód od Katowic.
Pod względem innych śląskich miast nie odznacza się niczym szczególnym ale jest tu coś co może przyciągnąć naszą uwagę – Górnicze Zakłady Dolomitowe i eksploatacja na dużą skalę.

00-SWRZ
(geoportal.gov.pl – ortofotomapa z cieniowaniem i hipsometrią)

O minerałach występujących w tutejszych kamieniołomach słyszałem już niejednokrotnie więc przy najbliższej okazji jaka się nadarzyła postanowiłem sprawdzić lokalizację osobiście. Teren musiałem jednak ograniczyć wyłącznie do przeglądnięcia materiału na hałdzie zlokalizowanej najbliżej Drogi Krajowej nr 1 – E75…i było warto.

01-SWRZ
03-SWRZ
04-SWRZ

Kopalnia odkrywkowa w Siewierzu to zakład w którym pozyskiwany jest dolomit na potrzeby budownictwa, drogownictwa i hutnictwa.
Eksploatuje się tu skały wieku dewońskiego i triasowego.
Z występujących minerałów można wymienić m.in. kalcyt, dolomit, ankeryt, galena, sfaleryt, cerusyt, smithsonit, goethyt.

02-SWRZ-xx
06-SWRZ
07-SWRZ
08-SWRZ-xx

Materiał odłożony na hałdzie reprezentowany jest w znacznej mierze przez skałę dolomitową różnego typu. Zauważyć możemy tutaj chociażby skały zróżnicowane pod względem zabarwienia (szary, brunatny) czy występowania kawern wypełnionych kryształami kalcytu bądź dolomitu.
Kawerny obecne są w znacznych ilościach i zdecydowana większość bloków skalnych posiada pustki ze szczotkami. Obok dolomitu na hałdzie możemy natrafić również na wapienie.

10-SWRZ
11-SWRZ
12-SWRZ
13-SWRZ
14-SWRZ
15-SWRZ
16-SWRZ
17-SWRZ
18-SWRZ

Kalcyt obecny jest najpowszechniej, jednak przeważnie są to szczotki zbudowane z drobnych, kilkumilimetrowych kryształów. Większe monokryształy trafiają się znacznie rzadziej.
Barwa kalcytu jest zróżnicowana, znaleźć możemy kryształy począwszy od barwy białej, przez jasnomiodowe, aż po intensywnie bordowe, mocno zabarwione tlenkami żelaza.
Warto zwrócić uwagę, że obecne w pustkach kryształy znacznie różnią się pod względem jakości – zdarzają się okazy wyjątkowo urokliwe o dobrze wykształconych kryształach, bardziej przejrzystych o mocnym połysku.
Analogicznie do kalcytu kawerny bardzo często wypełnia również dolomit oraz z łatwością możemy natrafić na masywne skupienia ankerytu (Fe-dolomit) o brunatnej barwie.
W mniejszych ilościach natkniemy się na minerały rud Zn-Pb (sfaleryt/galena) oraz goethyt, który występuje w formie masywnych pokryw.

19-SWRZ
20-SWRZ
21-SWRZ
22-SWRZ
23-SWRZ
24-SWRZ
25-SWRZ
26-SWRZ
27-SWRZ
28-SWRZ
29-SWRZ
30-SWRZ
31-SWRZ
32-SWRZ
33-SWRZ
34-SWRZ
35-SWRZ
36-SWRZ

Wypada jeszcze dodać, że chcąc zdobyć lepsze okazy do kolekcji pasuje zaopatrzyć się chociażby w 5 kg młot; jak to zwykle bywa najlepsze okazy jest najtrudniej zdobyć. Często ładnie wykształcone szczotki tkwią w dużych bryłach dolomitowych, które nie ulegają pod uderzeniami zwykłego sprzętu terenowego.

Hemimorfit z Siewierza:

W sieci można znaleźć wzmiankę o tym, że w Siewierzu znajdziemy hemimorfit występujący w formie charakterystycznych czerwonych kryształów wypełniających pustki w dolomicie kawerniastym.
Kilka lat temu, na jednej z krakowskich giełd udało mi się nawet kupić taki okaz, podpisany właśnie jako hemimorfit pochodzący z Siewierza.
Mając do dyspozycji więcej okazów tego typu wykonaliśmy badania rentgenograficzne, które wykazały, że minerał określany jako hemimorfit jest w rzeczywistości dolomitem*.
Oczywiście, nie wyklucza to w żaden sposób występowania hemimorfitu, aczkolwiek wygląda na to, że niektórzy kolekcjonerzy powinni zweryfikować to, co posiadają w kolekcjach.

37-SWRZ
38-SWRZ
Niektóre z badanych okazów

01_Hemimorfit_Siewierz
Okaz kupiony jako Hemimorfit

Film o Górniczych Zakładach Dolomitowych Siewierz dostępny na YouTube:


______________________________________________________________________

* Rentgenogramy zostaną dodane do wpisu w późniejszym czasie – na dzień dzisiejszy nie mam możliwości ich opublikowania

Za jakość fotografii w tym wpisie przepraszam – wyjątkowo nie byłem zaopatrzony w mój sprzęt.

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Giełda NCK – Biżuteria i minerały (24-25.09.2016)

00-nck16

Mamy jesień, koniec września więc kolejna giełda w nowohuckim NCKu już za nami.
Z giełdy na giełdę niewiele się tu zmienia – mamy tych samych wystawców, niewielką liczbę stoisk i przewagę biżuterii. Nie jest jednak tak źle, bo wśród świecidełek dało się wypatrzyć fajne okazy z Maroka czy Bułgarii. Oczywiście nie jest to giełda pokroju LLA czy Pałacu Minerałów, nie spodziewajmy się tego (tym bardziej, że równolegle odbywała się giełda w Częstochowie) – traktujmy ją raczej jako luźny wstęp do kolejnych giełd które będą miały miejsce w przeciągu najbliższych miesięcy.

01-nck16
02-nck16

03-nck16
04-nck16
05-nck16
06-nck16
Baryt
Poch.: Jebel Ouichane, Sagangane, Nador, Oriental, Maroko

07-nck16
Gips
Poch.: Bou Bekker, Touissit, Jerada, Oriental, Maroko

08-nck16
Anglezyt
Bou Bekker, Touissit, Jerada, Oriental, Maroko

09-nck16
10-nck16
Erytryn
Poch.: Bou Azer, Tazenakht, Ouarzazate, Souss-Massa-Draâ, Maroko

11-nck16
Goethyt, psylomelan, turgit
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Meknès-Tafilalet, Maroko

12-nck16
Geoda kalcytowa
Poch.: Bu Craa, Laâyoune, Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, Maroko

13-nck16
Rubin w zoisycie
Poch.: Mundarava, Kilimandżaro, Tanzania

14-nck16
Siarka rodzima
Poch.: El Desierto, San Pablo de Napa, Boliwia

15-nck16
Kalcyt
Poch.: Niemcy

16-nck16
Apofyllit
Poch.: Pune, Maharashtra, Indie

17-nck16
Labradoryt
Poch.: Norcross, Bokonaky, Maniry, Madagaskar

18-nck16
19-nck16
Galena z chalkopirytem
Poch.: Madan, Rodopy, Bułgaria

20-nck16
Morion, skaleń i epidot
Poch.: Chiny

21-nck16
Azuryt, malachit
Poch.: Guichi, Anhui, Chiny

22-nck16
Septarie
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa

23-nck16
Septaria
Poch.: Orderville, Kane, Utah, USA

24-nck16
25-nck16
Kalcyt, tzw. szpat islandzki

26-nck16
27-nck16
Epidot na ametyście
Poch.: Chiny

28-nck16
Amazonit
Poch.: Minas Gerais, Brazylia

29-nck16
Gips
Poch.: Kobeřice, Opawa, Morawy, Czechy (?)

31-nck16
Małż Pholadomya sp.
Poch.: Gnaszyn, Częstochowa
Wiek: Jura środkowa – Baton

32-nck16
Karneol
Poch.: Manerinerina, Ambato-Boeni, Boenyn, Mahajanga, Madagaskar (?)

33-nck16
Mookait
Poch.: Mooka, Carnarvon, Australia

34-nck16
Chalkantyt – minerał chodowlany

Giełda w NCKu to niestety nie tylko minerały (chociaż może to dla giełdy bardziej korzystnie), więc poniżej zamieszczam fotografie innych „cudów” które mogliśmy kupić:

35-nck16
36-nck16
37-nck16
38-nck16

…i trochę biżuterii:

39-nck16
40-nck16
Labradoryt (po środku)

41-nck16
Labradoryt (po środku)

42-nck16
Tutaj przykład, że oprawić można dosłownie wszystko – piryt w węglu

43-nck16
Larimar (po środku)

44-nck16
45-nck16
46-nck16

Raczej nie zdarza mi się robić zakupów w NCKu ale tym razem zrobiłem wyjątek (zapewne potwierdzający regułę 🙂 )

Psylomelan z goethytem
Poch.: Taouz, Er Rachidia, Meknès-Tafilalet, Maroko

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

LWÓWECKIE LATO AGATOWE – Minerały Polski (Wystawa Główna) cz.2

Zauważyłem ostatnio, że zalegam jeszcze z tematem wystaw Minerały Polski na LLA 2014. Minęło już sporo czasu i normalnie dałbym sobie spokój, ale poczułem się w obowiązku wrzucenia tych fotografii – żal byłoby nie pokazać tak wspaniałych okazów.
Dla tych którzy nie widzieli,  pierwszą część galerii znajdziecie TUTAJ.

PODKARPACKIE:
– Machów, Podkarpackie:

LLA14-2-01
LLA14-2-02
LLA14-2-03
LLA14-2-04
LLA14-2-05
LLA14-2-07
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-08
LLA14-2-09
Siarka, celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-10
LLA14-2-11
LLA14-2-12
LLA14-2-13
LLA14-2-14
LLA14-2-15
LLA14-2-16
Celestyn, siarka
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-17
LLA14-2-18
LLA14-2-19
LLA14-2-20
LLA14-2-06
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-21
LLA14-2-22
LLA14-2-23
LLA14-2-24
LLA14-2-25
LLA14-2-26
Baryt
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-27
LLA14-2-28
LLA14-2-30
LLA14-2-31
Siarka, gips
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

LLA14-2-32
LLA14-2-33
LLA14-2-34
LLA14-2-35
LLA14-2-36
LLA14-2-37
LLA14-2-38
Celestyn
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie

MAŁOPOLSKIE:
– Olkusz, Małopolskie:

LLA14-2-39
LLA14-2-40
LLA14-2-41

– Rudno i Regulice, Małopolskie:

LLA14-2-42
LLA14-2-43
Kwarc (ametyst)
Poch.: Rudno, Krzeszowice, Małopolska

LLA14-2-44
LLA14-2-45

ŚLĄSKIE:
– Bytom, Śląskie:

LLA14-2-46
LLA14-2-47
Piromorfit
Poch.: Tarnowskie Góry, Śląskie

LLA14-2-48
LLA14-2-49

– Częstochowa, Śląskie:

LLA14-2-50
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

LLA14-2-51
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

LLA14-2-52
Septaria
Poch.: Częstochowa, Śląskie

– Katowice, Śląskie:

LLA14-2-53
LLA14-2-54
LLA14-2-55
LLA14-2-56
LLA14-2-57
LLA14-2-58
LLA14-2-59
LLA14-2-60

ŚWIĘTOKRZYSKIE:
– Kielce, Świętokrzyskie:

LLA14-2-61
LLA14-2-62
LLA14-2-65
LLA14-2-64
Baryt
Poch.: Jaworznia, Kielce, Świętokrzyskie

– Wiśniówka, Świętokrzyskie:

LLA14-2-67
LLA14-2-69
LLA14-2-68
LLA14-2-70
LLA14-2-71
LLA14-2-72
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-73
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-74
Waryscyt / Wavellit
Poch.: Wiśniówka, Kielce, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-75

– Miedzianka, Świętokrzyskie:

LLA14-2-76

– Śródborze, Świętokrzyskie:

LLA14-2-77
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-78
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

LLA14-2-79
Krzemień pasiasty
Poch.: Śródborze, Góry Świętokrzyskie

OPOLSKIE:

LLA14-2-80
LLA14-2-81
Celestyn
Poch.: Krasiejów, Opolskie

KUJAWSKO-POMORSKIE:

LLA14-2-82
LLA14-2-83
Gips
Poch.: Dobrzyń, Wlocławek, Kujawy

POMORSKIE:

LLA14-2-84
LLA14-2-85
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-86
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-87
Bursztyn bałtycki (sukcynit)
Poch.: Wybrzeże Bałtyku, Pomorze

LLA14-2-88
LLA14-2-89

MUZEUM PIG W WARSZAWIE cz.2

Pracując nad kolejnym większym wpisem wrzucamy mały przerywnik, a mianowicie drugą część fotorelacji z wizyty w Muzeum Geologicznym Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 4.
W tej części trochę skromniej pod kątem skamieniałości a skupiamy się raczej na skałach i minerałach.
Tak jak wspominaliśmy uprzednio, fotorelacja nie przedstawia wszystkich udostępnionych zbiorów a jedynie skromną część, dlatego też warto wpaść do warszawskiego Muzeum PIGu i zobaczyć na żywo okazy tu zamieszczone lub te, których nie udało nam się sfotografować. A było tego jeszcze całkiem sporo. Polecamy 🙂

PIG82
PIG83
PIG78
PIG79
PIG85
PIG77
PIG81
PIG80
PIG84
PIG86
PIG87
PIG88
PIG89
PIG90
PIG91
PIG92
PIG93
PIG94
PIG95
PIG96
PIG97
PIG98
PIG99
PIG101
PIG102
PIG103
PIG104
PIG106
PIG105
PIG107
PIG108
PIG109
PIG110
PIG111
PIG112
PIG113
PIG114
PIG115
PIG116
PIG117
PIG118
PIG119
PIG120
PIG121
PIG123
PIG122
PIG124
PIG125
PIG126
PIG128
PIG127
PIG130
PIG129
PIG131
PIG132
PIG133
PIG134
PIG136
PIG135
PIG138
PIG137
PIG139
PIG140
PIG141
PIG142
PIG143
PIG144
PIG145
PIG146
PIG147
PIG148
PIG149

Mariola i Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

 

HALIT

Halit (eng. Halite, ros. Галит) jest minerałem z grupy halogenków; chlorek sodu o wzorze NaCl.

Halit 01 REALGAR
Okaz halitu prezentowany na XVII Lwóweckim Lecie Agatowym. Kol. Spirifer.

Znany już od starożytności.
W Baryczy k. Krakowa znane jest miejsce eksploatacji halitu (soli) metodą warzelniczą datowane na ok. 3500 r. p. n. e. Również liczne wzmianki o soli można znaleźć w dziełach przyrodników i filozofów starożytnych, m.in. Pliniusz Starszy (23-79 n.e. – zginął podczas erupcji Wezuwiusza) wymienia metody pozyskiwania halitu przez odparowanie wody morskiej lub solanek (Kouřimský 1995).
Nazwa halitu pochodzi od połączenia dwóch greckich słów: halos (sól, morze, słony) oraz lithos (skała, kamień). W przeszłości wykorzystywany przede wszystkim ze względu na jego właściwości konserwujące oraz słony smak. Często stanowił rarytas dostępny jedynie dla nielicznych. Do dziś jest ważnym przedmiotem handlu i artykułem w znacznym stopniu niezbędnym dla człowieka.

Halit 03 REALGAR
Stalaktyty solne w Kopalni Soli Wieliczka

Cechami charakterystycznymi halitu są jego słony smak oraz zdolność do rozpuszczania się w wodzie (dzięki czemu używamy go w kuchni). Bywa higroskopijny a także sprawia wrażenie wilgotnego w dotyku.
Jest ewaporatem – powstaje w wyniku odparowania i krystalizacji ze słonych wód morskich lub jezior w klimacie gorącym i/lub suchym. Bywa również produktem ekshalacji wulkanicznych.
Często towarzyszą mu minerały takie jak: gips, anhydryt, sylwin, karnalit, polihalit, kizeryt, siarka rodzima czy minerały ilaste (illit, kaolinit).
Monomineralną skałę zbudowaną z minerału halitu (do około 99,1 % NaCl) nazywamy solą kamienną (Halityt).

Halit 02 REALGAR
Regularne kryształy halitu
Poch.: Kryształowa grota, Wieliczka, Małopolskie, Polska
Okaz Muzeum Geologicznego PAN w Krakowie

Tworzy kryształy regularne (postać sześcianu), rzadziej ośmiościanu i dwunastościanu rombowego. Często są to kryształy szkieletowe. Występuje w postaci skupień ziarnistych, zbitych a także włóknistych i naciekowych.
Posiada białą rysę, szklisty lub matowy połysk i trójkierunkową łupliwość. Jego twardość to 2 w skali Mohsa. Jest izostrukturalny z galeną.

Halit 05 REALGAR
Halit włóknisty, tzw. „Włosy św. Kingi”
Poch.: Wieliczka, Małopolskie, Polska

Halit 06 REALGAR
Halit włóknisty w znacznym powiększeniu. Włosy wielkości 7 mm
Poch.: Wieliczka, Małopolskie, Polska

Czysty chemicznie halit jest bezbarwny.
Odmiany różnokolorowe są skutkiem zawartości domieszek innych pierwiastków (zielony, czerwony), minerałów ilastych (szary) lub zaburzeń w obrębie sieci krystalicznej (niebieski, fioletowy).

Halit 04 REALGAR
Halit niebieski
Poch.: Kłodawa, Wielkopolskie, Polska
Barwa spowodowana defektami sieci krystalicznej w wyniku
naturalnego promieniowania radioaktywnego

Halit 07 REALGAR
Halit czerwony
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska
Barwa spowodowana związkami żelaza

Halit 08 REALGAR
Halit zielony
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska
Barwa spowodowana związkami miedzi

Chlorek sodu wykorzystuje się głównie w przemyśle spożywczym. Używany jest także w przemyśle chemicznym, szklarskim i ceramicznym, a idealnie wykształcone kryształy są stosowane do budowy aparatury pomiarowej oraz w optyce. Ma zastosowanie również w medycynie m.in. przy sporządzaniu roztworu fizjologicznego oraz w inhalacjach i kąpielach solankowych.

Głównymi producentami soli kamiennej są Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Niemcy.
Pozyskiwany jest przede wszystkim ze złóż lądowych oraz w mniejszym stopniu metodami tradycyjnymi po przez odparowywanie z wód morskich (np. Nin, Chorwacja).

W Polsce halit występuje w mioceńskich osadach zapadliska przedkarpackiego (Wieliczka, Bochnia, Barycz), na monoklinie przedsudeckiej (LGOM), w utworach cechsztyńskich na Kujawach (m.in. Kłodawa, Inowrocław, Wapno, Łubień) oraz w rejonie Pucka.

Halit 09 REALGAR
Wykwity solne – halit kalafiorowaty krystalizujący na stropie w Kopalni Soli Wieliczka

Halit 10 REALGAR
Stalaktyty solne w Kopalni Soli Wieliczka

Halit 11 REALGAR
Sól zabarwiona związkami żelaza w Kopalni Soli Wieliczka

Przykładowe okazy halitu (grafika powiększa się po kliknięciu w miniaturkę):

Halit TAB01 Halit TAB02 Halit TAB03
Halit TAB04 Halit TAB05 Halit TAB06
Halit TAB07 Halit TAB08 Halit TAB09
Halit TAB10 Halit TAB11 Halit TAB12
Halit TAB13 Halit TAB14 Halit TAB15
Halit TAB16 Halit TAB17 Halit TAB18
Halit TAB19 Halit TAB20 Halit TAB21
Halit TAB22 Halit TAB25 Halit TAB24

Halit krystalizuje w wyniku ewaporacji czyli odparowania ze słonej wody.
Dzięki temu procesowi bez problemu sami możemy wyhodować kryształy soli w domowym zaciszu o czym wie najprawdopodobniej każdy uczeń szkoły podstawowej.
Niestety wyhodowanie dobrze wykształconych kryształów halitu które godne byłyby umieszczenia w kolekcji jest już zajęciem znacznie trudniejszym, wymagającym czasu i cierpliwości.
Podobnie jak w przypadku hodowli chalkantytu podstawą jest przygotowanie odpowiednio klarownego, przesyconego roztworu.

Halit hodowlany
Kryształy halitu – okaz hodowlany

Zachęcam tutaj do eksperymentowania – metodą prób i błędów można uzyskać zaskakująco dobre efekty. Poniżej przedstawiam kilka cennych rad dzięki którym udało mi się wyhodować moje okazy:

  • Warto posłużyć się odpowiednio dużym naczyniem w którym zmieścimy więcej roztworu (np. akwarium).
  • Kryształy muszą mieć odpowiednią powierzchnię na której mogą narastać. Dobrze sprawdzają się porowate skały lub antropogeny (np. żużel). Estetycznie wygląda również drzewo pokryte kryształami. Pamiętajmy jednak by je odpowiednio umieścić w roztworze (np. obciążyć by nie pływało po powierzchni solanki a w niej, bliżej dna).
  • Chcąc uzupełnić solankę wykonujemy to w sposób jak najmniej zaburzający właściwy roztwór. Najlepszym rozwiązaniem jest powolne dodawanie roztworu np. poprzez kroplówkę. Oba roztwory muszą mieć podobną temperaturę.
  • Poprzez zmianę temperatury solanki możemy uzyskać zonalność kryształów.
  • Dzięki krystalizacji termicznej można uzyskać drobne „igiełkowe” kryształy halitu. Pamiętać należy jednak o pełnej szczelności pojemnika oraz jednolitej, niezmieniającej się, wysokiej temperaturze roztworu (ciągłe podgrzewanie).
  • Halit zielono zabarwiony możemy uzyskać poprzez dodanie chociażby chalkantytu (chlorkowy kompleks miedzi).
  • Duże kryształy halitu można uzyskać dodając do roztworu NH4NO3.

Poniżej przykłady halitu wyhodowanego w warunkach domowych:

HH01 HH02
HH03 HH04
HH05 HH06
HH08 HH07

Halit 12 REALGAR

 

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Literatura:

    • Żaba J. Ilustrowana Encyklopedia Skał i Minerałów. Videograf II, Katowice 2010
    • Szełęg E. Atlas Minerałów i Skał. Część 1. Pascal, Bielsko-Biała 2010
    • Kouřimský J. Ilustrowana Encyklopedia Minerały i Skały. Delta, Warszawa 1995
    • Błaszkowski K. O szlachetnych kryształach. Nasza Księgarnia, Warszawa 1987