NOWE OKAZY 2014 cz. 2

Jedną krakowską giełdę mamy za sobą, miesiące mijają – przyszedł więc czas na kolejną porcję nowych okazów. Tym razem to co lepsze z moich nowości:

20-Baryt w kalcycie
02 septaria
03 septaria
Septaria z kryształami barytu
Poch.: Gnaszyn-Wienerberger, Częstochowa, Śląskie, Polska
Wielkość okazu: 13,4 cm

04 morion
05 morion
06 morion
07 morion
08 morion
Morion
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska

Wielkość okazu: 8,2 cm

09 morion
10 morion
11 morion
Morion
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska
Wielkość okazu: 9,3 cm

Baryt - Lubin
Baryt z markasytem
Poch: Lubin, Dolnośląskie, Polska
Wielkość okazu: 20,6 cm

Zoisyt manganowy - Jordanów
Zoisyt manganowy
Poch.: Jordanów, Dolnośląskie, Polska
Wielkość okazu: 6,9 cm

14 granat
15 granat
Granat i markasyt w wapieniu jurajskim (J3)
Poch.: Zakrzówek, Kraków, Małopolskie, Polska
Wielkość kryształu granatu: 2,5 mm

16 epidot tytanit
Epidot, kwarc, stilbit, tytanit
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska
Wielkość okazu: 18 cm

17 epidot tytanit
Kryształy epidotu na kwarcu

18 epidot tytanit
Kryształ tytanitu (po środku)

Kwarc i fluoryt - Kletno (1)
Kwarc i fluoryt - Kletno (2)
Kwarc, fluoryt
Poch.: Kletno, Dolnośląskie, Polska
Wielkość okazu: 14,4 cm

21 siarka
22 siarka
Siarka rodzima
Poch.: Machów, Tarnobrzeg, Podkarpackie, Polska
Wielkość okazu: 11,5 cm

23 kwarc
Kwarc szkieletowy
Poch.: Jelenia Góra, Dolnośląskie, Polska
Wielkość okazu: 8 cm

24 granit pismowy
Granit pismowy
Poch.: Strzegom, Dolnośląskie, Polska
Wielkość okazu: 16,5 cm

25 anhydryt
Anhydryt
Poch.: Kłodawa, Wielkopolska, Polska
Wielkość okazu: 7,5 cm

26 greenockit
Greenockit na markasycie
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Śląskie, Polska
Wielkość okazów: 3,5 cm i 6 cm

27 rubin
28 rubin
29 rubin
Rubin, omfacyt, granaty
Poch.: Bystrzyca Górna, Dolnośląskie, Polska.
Wielkość okazu: 4,1 cm

30 milleryt
31 milleryt
Milleryt, dolomit-ankeryt w syderycie
Poch.: Szczygłowice, Knurów, Dolnośląskie, Polska.
Wielkość kryształów millerytu: ok. 3 mm

32 anhydryt
33 anhydryt
Anhydryt, kalcyt, markasyt
Poch.: Lubin, Dolnośląskie, Polska
Wielkość okazu: 9,8 cm

34 piryt
Piryt
Poch.: Hałda Szarlota, KWK Rydułtowy-Anna, Śląskie, Polska
Wielkość okazu: 9,5 cm

35 piryt
36 piryt
Piryt
Hałda Szarlota, KWK Rydułtowy-Anna, Śląskie, Polska
Wielkość okazu: 6 cm

37 sfaleryt
38 sfaleryt
Sfaleryt, dolomit
Poch.: Orzeł Biały, Bytom, Śląskie, Polska
Wielkość druzy: 3,5 cm

CDN.

Piotr Zając
https://realgarblog.wordpress.com

REALGAR

Reklamy

Lwóweckie Lato Agatowe – Minerały Polski (Wystawa Główna) cz.1

Przy okazji weekendowej giełdy na UEku przypomniałem sobie o obiecanych fotografiach z wystaw na Lwóweckim Lecie Agatowym. Fotografie są autorstwa M. Łodzińskiego i dzięki jego uprzejmości mogę je publikować na blogu. Tak jak pisałem wcześniej niestety nie miałem okazji oglądać lwóweckich wystaw, tym nie mniej część z prezentowanych tam okazów można było jeszcze zobaczyć przy okazji krakowskiej giełdy (wrzucę do relacji z giełdy). Są to okazy wysokiej klasy i jest na czym zawiesić oko…lub dostać zawału…

Opis z tablic wystawowych:
„Występowanie minerałów na Ziemi jest bardzo nierównomierne. Polska nie jest uznawana za kraj szczególnie bogaty w stanowiska mineralogiczne w porównaniu najsłynniejszymi pod tym względem rejonami świata. Pomimo tego, podczas 200 letniej historii eksploatacji górniczej oraz badań naukowych i poszukiwań prowadzonych przez kolekcjonerów, dokonano szeregu odkryć mineralogicznych i pozyskano wiele cennych okazów.
Najlepsze okresy dla badań mineralogicznych obszaru Polski to początek XX wieku oraz lata 1960-89. Niestety duża część kolekcji zgromadzonych w okresie przed II Wojną Światową została zniszczona w jej trakcie.
Wbrew powszechnej opinii, większość okazów mineralogicznych nie jest pozyskiwana w trakcie wykopalisk prowadzonych przez kolekcjonerów, lecz pochodzi z kopalń odkrywkowych i głębinowych. Dlatego też zamknięcie dużej ilości kopalń po 1989 roku, w okresie przemian ustrojowych spowodowało radykalny, trwający do dziś spadek ilości pozyskiwanych okazów.
Najważniejsze stanowiska mineralogiczne w Polsce koncentrują się na Dolnym Śląsku, Górnym Śląsku oraz w rejonie Gór Świętokrzyskich. Północna część kraju pokryta jest grubą warstwą osadów polodowcowych przykrywających wszystkie starsze skały, dlatego jedyne okazy z tego obszaru pochodzą z kopalń głębinowych.
Wystawa „Minerały Polski” jest jedną z największych wystaw mineralogicznych w historii kraju, zarówno pod względem ilości i jakości okazów, jak i uczestniczących w niej kolekcjonerów i muzeów.

Opracowanie i przygotowanie wystawy:
Tomasz Praszkier, Jacek Szczerba, Andrzej Korzekwa, Marta Wikiera oraz Sławomir Szlinke, Joanna Gągała, Tadeusz Dzieżyc, Tadeusz Zając, Zbigniew Ruta, Władysław Gałczyński, Joanna Walendzik”

Polska sól – Wieliczka, Bochnia, Kłodawa, Inowrocław, Lubin:

Polska sól 01
Polska sól 02
Polska sól 03
Polska sól 04
Polska sól 05
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Polska sól 06
Halit – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 07
Halit z inkluzjami siarki – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 08
Polska sól 09
Polska sól 10
Polska sól 11
Halit – Poch.: Kłodawa, Wielkopolska

Polska sól 12
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Polska sól 13
Polska sól 14
Halit – Poch.: Kop. Solno, Inowrocław, Kujawy

Dolnośląskie:

IMG_7387
IMG_7389
IMG_7391
Nefryt – Poch.: Jordanów

IMG_7392
IMG_7393
Hessonit (grossular) – Poch.: Gębczyce, Strzelin

IMG_7407
IMG_7433
IMG_7435
Ametyst – Poch.: Borówno, Wałbrzych

IMG_7436
IMG_7444
IMG_7447

– Jegłowa, Dolnośląskie:

IMG_7437
IMG_7440
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7449
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7450
IMG_7459
IMG_7452
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7454
Kwarc – Poch.: Jegłowa, Strzelin

IMG_7462

– Karkonosze, Dolnośląskie:

IMG_7293
IMG_7294
IMG_7297
IMG_7298
IMG_7299
IMG_7300
Korund (szafir) – Poch.: Krucze Skały, Karpacz

IMG_7301
IMG_7302
IMG_7304
IMG_7305
IMG_7306
IMG_7307
IMG_7308
IMG_7309
IMG_7312
Molibdenit – Poch.: Staniszów

IMG_7319
IMG_7322
IMG_7324
IMG_7329
Kwarc (żelazisty) – Poch.: Staniszów

IMG_7335
IMG_7339
IMG_7332

– Lubin, Dolnośląskie:

IMG_7218
IMG_7219
IMG_7221
IMG_7223
IMG_7224
IMG_7226
IMG_7229
IMG_7230

Nowy Kościół, Dolnośląskie:

IMG_6989
IMG_6990
Septaria – Poch.: Nowy Kościół

IMG_6992
IMG_7156
IMG_7158
IMG_7160
IMG_7162
IMG_7163
IMG_7164
IMG_7165
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7166
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7169
Ametyst, Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7174
Agat – Poch.: Nowy Kościół

IMG_7172
IMG_7161

– Płuczki Górne, Dolnośląskie:

IMG_7181
IMG_7184
IMG_7185
IMG_7190
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7192
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7193
Agat – Poch.: Płuczki Górne

IMG_7189
Agat – Poch.: Płuczki Górne

– Piława Górna, Dolnośląskie:

IMG_7345
IMG_7353
Elbait (turmalin), lepidolit, muskowit – Poch.: Piława Górna

IMG_7357
Schörl (turmalin) – Poch.: Piława Górna

IMG_7354
Schörl (turmalin) – Poch.: Piława Górna

IMG_7359
Almandyn (granat) – Poch.: Piława górna

IMG_7361
IMG_7363
Almandyny (granaty) – Poch.: Piława górna

IMG_7365
IMG_7367
Beryl – Poch.: Piława Górna

– Rędziny, Dolnośląskie:

IMG_7237
IMG_7238
IMG_7239
Pseudomorfozy dolomitu po kalcycie pokryte hematytem – Poch.: Rędziny

IMG_7243
Wollastonit – Poch.: Izerskie Garby
IMG_7247
Bizmut rodzimy – Poch.: Rędziny

IMG_7244
Natrolit – Poch.: Jałowiec

– Stanisławów, Dolnośląskie:

IMG_7239
IMG_7241
IMG_7253
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7258

IMG_7262
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7266
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7268
Baryt – Poch.: Stanisławów

IMG_7264
IMG_7256

– Strzegom, Dolnośląskie:

IMG_7202
IMG_7205
Kwarc dymny, fluoryt, skaleń – Poch.: Strzegom

IMG_7207
IMG_7216
IMG_7212
IMG_7233
IMG_7234
IMG_7235

– Szklary, Dolnośląskie:

IMG_7341
IMG_7347
IMG_7348
IMG_7375
IMG_7376
IMG_7380
Chryzopraz – Poch.: Szklary

IMG_7382
Chryzopraz – Poch.: Szklary

IMG_7381

W części drugiej: Śląskie, Małopolskie, Podkarpackie, Świętokrzyskie, Kujawsko-Pomorskie i Pomorskie

Skały w krakowskim Ogrodzie Doświadczeń

19 października 2014 r. w krakowskim Ogrodzie Doświadczeń odbył się dzień geologa (Geologiczna Niedziela). Korzystając z okazji przyglądnąłem się skałom znajdującym się w Geo-ogródku:
001

Granit tatrzański:

01_Granit tatrzański 01
01_Granit tatrzański 02
01_Granit tatrzański 03
Kwaśna skała magmowa głębinowa z grupy granitoidów. Zawiera 20-60% kwarcu, 35-90% skaleni potasowych w stosunku do plagioklazów (10-65%), 5-20% minerałów ciemnych (Szełęg, 2010).

Granit strzegomski:

02_Granit strzegomski 01
02_Granit strzegomski 02
02_Granit strzegomski 03

Andezyt pieniński:

03_Andezyt pieniński 01
03_Andezyt pieniński 02
03_Andezyt pieniński 03
03_Andezyt pieniński 04
Gniazdo kryształów hornblendy w andezycie

Obojętna skała magmowa wylewna z grupy andezytoidów i bazaltoidów. Wylewny odpowiednik diorytu. Zawiera do 90% plagioklazów w stosunku do skaleni potasowych (do 10%), do 5% kwarcu, 25-50% minerałów ciemnych (Szełęg, 2010).

Bazalt z Wołynia:

04_Bazalt z Wołynia 01
04_Bazalt z Wołynia 02
04_Bazalt z Wołynia 03
Zasadowa skała magmowa wylewna. Skała z grupy andezytoidów i bazaltoidów. Wylewny odpowiednik gabra. Zawiera do 90% plagioklazów w stosunku do skaleni potasowych (do 10%), do 5% kwarcu, 35-60% minerałów ciemnych (Szełęg, 2010).

Porfir z Miękini:

05_Porfir z Miękini 01
05_Porfir z Miękini 02
05_Porfir z Miękini 03
(Ryolit) Kwaśna skała magmowa wylewna. Skała z grupy ryolitidów zaliczana do porfirów kwarcowych (nazwa stosowana w terenie, bez badań mikroskopowych). Wylewny odpowiednik granitu. Zawiera 20-60% kwarcu, 35-90% skaleni potasowych, 10-65% plagioklazów, do 15% minerałów ciemnych (Szełęg, 2010).

Wapień dębnicki:

06_Wapień dębnicki 01
06_Wapień dębnicki 02
06_Wapień dębnicki 03
Dewońska skała węglanowa o charakterystycznej – czarnej po wypolerowaniu barwie, będącej wynikiem zawartości substancji organicznej i/bądź domieszek pirytu. Jeden z najbardziej znanych polskich kamieni dekoracyjnych potocznie zwany marmurem dębnickim.

Dolomit diploporowy:

07_Dolomit diploporowy 01
07_Dolomit diploporowy 02
07_Dolomit diploporowy 03
Triasowa skała węglanowa o barwie jasnoszarożółtej, występująca w rejonie śląsko-krakowskim. Zbudowana jest z ksenomorficznych, rzadziej hipautomorficznych kryształów dolomitu o wielkości rzędu 0,03–0,1 mm. Pomiędzy nimi niekiedy występują nieregularne pory (o średnicy 0,1–0,5 mm), które są ograniczone ścianami kryształów dolomitu (Wyszomirski, Przytuła, 2010 – uproszczone)

Wapień górnojurajski:

08_Wapień górnojurajski 01
08_Wapień górnojurajski 02
08_Wapień górnojurajski 03
Węglanowa skała organiczna. Osad płytkiego i ciepłego morza epikontynentalnego. Występuje w trzech odmianach facjalnych: wapienie skaliste, płytowe i uławicone. Na ogół jest to skała zwięzła, zbita, mało porowata, o przełamie prostym lub muszlowym, gładkim (Rajchel, 2005).

Wapień pińczowski:

09_Wapień pińczowski 01
09_Wapień pińczowski 02
09_Wapień pińczowski 03
Mioceńska skała węglanowa. Wapień detrytyczny litotamniowy zbudowany z wapiennych ziarn (zawierających głównie krasnorosty z rodziny Lithothamnium) spojonych wapiennym lepiszczem.

Piaskowiec istebniański:

10_Piaskowiec istebniański 01
10_Piaskowiec istebniański 02
10_Piaskowiec istebniański 03
10_Piaskowiec istebniański 04
Skała osadowa zwięzła powstała na przełomie kredy i trzeciorzędu, w okresie od kampanu po paleocen. W obrębie profilu warstw istebniańskich zaznacza się dwudzielność na ich piaskowcową część dolną i łupkowo-piaskowcową górną. Największe znaczenie architektoniczne mają piaskowce z dolnej części tych warstw. Są to na ogół gruboziarniste, czasami zlepieńcowate, źle wysortowane piaskowce oligomiktyczne, arkozowe i szarogłazowe. Ich barwa jest brudnobiała z rdzawymi plamkami, bladożółta, rdzawokremowa lub brunatna. Posiadają skąpe spoiwo ilaste, lokalnie krzemionkowe, z tendencją do tworzenia konkrecji cementacyjnych (Rajchel, 2005)

Tuf filipowicki:

11_Tuf filipowicki 01
11_Tuf filipowicki 02
11_Tuf filipowicki 03
Skała okruchowa pochodzenia wulkanicznego (piroklastyczna). Materiał piroklastyczny osadzony w środowisku morskim występujący w ilości 25-75% w stosunku do materiału osadowego nosi nazwę tufitu. Osady tzw. chmur gorejących przetaczających się od krateru wulkanu w dół do powierzchni terenu, spiekane pod wpływem panującej w nich wysokiej temperatury noszą nazwę ignimbrytów (Szełęg, 2010).

Piaskowiec godulski:

12_Piaskowiec godulski 01
12_Piaskowiec godulski 02
12_Piaskowiec godulski 03
12_Piaskowiec godulski 04
Materia organiczna w piaskowcu godulskim

Skała osadowa zwięzła o charakterystycznej zielonkawej barwie, spowodowanej przez obecny w skale glaukonit, którego ilość może sięgać kilkunastu procent. Piaskowiec szarogłazowy, rzadziej oligomiktyczny, z niewielką na ogół zawartością mik oraz drobnych okruchów skał.Posiada zróżnicowane w profilu uziarnienie, zmienne miąższości ławic i spoiwo wapnisto-krzemionkowo-ilaste. Skała powstawała w epoce górnej kredy, od cenomanu do dolnego senonu (Rajchel, 2005)

Zlepieniec myślachowicki:

13_Zlepieniec myślachowicki 01
13_Zlepieniec myślachowicki 02
13_Zlepieniec myślachowicki 03
Skała osadowa zwięzła, zbudowana z otoczaków skalnych i spoiwa. Frakcja psefitowa poniżej 2 mm (Szełęg, 2010).

Gnejs:

14_Gnejs 01
14_Gnejs 02
14_Gnejs 03
Produkt metamorfizmu regionalnego. Składa się głównie ze skaleni oraz kwarcu. Może zawierać do 10% minerałów ciemnych. Charakteryzuje się typową równoległą podzielnością – gnejsową lub ołówkową, kolumnową. Ma wiele odmian różniących się budową wewnętrzną (Szełęg, 2010).

Marmur „Biała Marianna”:

15_Marmur Biała Marianna 01
15_Marmur Biała Marianna 02
15_Marmur Biała Marianna 03
15_Marmur Biała Marianna 04
Produkt metamorfizmu regionalnego. Skała zawiera powyżej 50% węglanów (kalcyt, aragonit, dolomit). Od czasów starożytnych stosowana jako materiał budowlany i rzeźbiarski (Szełęg, 2010).

Serpentynit:

16_Serpentynit 01
16_Serpentynit 02
16_Serpentynit 03
16_Serpentynit 04
Chryzotyl w serpentynicie

Produkt metasomatozy hydrotermalnej. Skała o charakterystycznej zielonej barwie. Powstaje w wyniku serpentynizacji zasobnych w oliwiny i pirokseny zasadowych i ultrazasadowych skał magmowych, takich jak dunity i perydotyty. Proces ten doprowadza do przebudowy ich składu w minerały z grupy serpentynu, takich jak chryzotyl, antygoryt i lizardyt (Rajchel, 2005).

Eratyk polodowcowy:

17_Eratyk polodowcowy 01
17_Eratyk polodowcowy 02
17_Eratyk polodowcowy 03
17_Eratyk polodowcowy 04

Eratyki, zwane również głazami narzutowymi, to na ogół dużych rozmiarów pojedyncze kamienie przytransportowane przez lodowiec. Przeważnie są one ostatnią pozostałością usuniętych erozyjnie innych, równocześnie przeniesionych, ale bardziej drobnoziarnistych, osadów lodowcowych (Rajchel, 2005).

Geoogródek 1
Geoogródek 2

20
21

Prócz możliwości oglądnięcia skał w dniu geologa przygotowano również liczne atrakcje geologiczne, m.in. rozmaite warsztaty czy oglądanie minerałów w świetle UV.

Geologiczna niedziela
Plan Geologicznej niedzieli

23
24
25

26
Stoły geologiczne

27
28
29
30
31
32

Tego dnia miałem również swoją niewielką wystawę minerałów (z której muszę przyznać jestem bardzo dumny!):

33
34
35
36
Po prawej: Ciemnia do oglądania minerałów w świetle UV

37
38
Niektórzy mieli potrzebę bezpośredniego kontaktu z minerałami…

39
40
41
42
43
44

45
Widok na Ogród Doświadczeń

46
W oddali hala widowiskowo-sportowa, Kraków Arena

Na koniec chciałbym jeszcze dodać, że o ile sam Ogród Doświadczeń dedykowany jest raczej dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym, to Geo-ogródek może być wyjątkowo przydatny studentom geologii chcącym się nauczyć rozpoznawania skał. Myślę, że bezpośredni kontakt ze skałą (+ tabliczki z opisami Prof. Rajchela) daje znacznie więcej korzyści, niż sucha wiedza podręcznikowa czy zamknięte gabloty na uczelni. Oczywiście nie każdy ma możliwość pojechać w teren by się doszkolić z petrografii, tak więc pomysł na skały w Ogrodzie Doświadczeń jest jak najbardziej trafny. Co prawda tegoroczny sezon w Ogrodzie dobiegł końca (Ogród Doświadczeń jest zamknięty od 1.11-22.04), tym nie mniej mam nadzieję, że moje fotografie i opisy skał pomogą szukającym wiedzy, a także zachęcą by wpaść do Ogrodu w przyszłym roku.

47

Piotr Zając

REALGARMZG

 

 

 

 

Literatura:

  • Rajchel J. Kamienny Kraków. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne, Kraków 2005
  • Szełęg E. Atlas minerałów i skał – część 2. Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2010
  • Wyszomirski P., Przytuła S., 2010. Charakterystyka surowcowa kruszywa dolomitowego na przykładzie kopaliny z Libiąża (region śląsko-krakowski). Zeszyty naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, 79: 213-222